profile image

Νίκος Σπ. Ζέρβας

Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Πολιτικός Επιστήμονας, Συγγραφέας

Γεννημένος τον Ιανουάριο του 1990, ο Νίκος Σπ. Ζέρβας έζησε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια στη Νέα Τίρυνθα Ναυπλίου.

Απόφοιτος του τμήματος «Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης» του Πανεπιστημίου Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές πάνω στη οργάνωση του κράτους, της Δημόσιας Διοίκησης και στην άσκηση δημόσιας πολιτικής.

Πλέον είναι Υποψήφιος Διδάκτορας Διοικητικής Επιστήμης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε επιστημονικά περιοδικά (Επιθεώρηση Διοικητικής Επιστήμης, Επιθεώρηση ΙΚΑ Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου, Νόμος και Φύση κ.α.) και στον ιστότοπο www.constitutionalism.gr.

Το βιβλίο του «Πρωθυπουργοκεντρισμός. Η δεσπόζουσα θέση του αρχηγού της Κυβέρνησης στο πολιτικό μας σύστημα» (Αθήνα 2014) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μπατσιούλας.

Από σμήναρχος σμηνίτης

Στο σίριαλ «Της Ελλάδος τα παιδιά» σατιρίζονταν τα τεκταινόμενα σε μία μονάδα της Πολεμικής Αεροπορίας, όπου πρωταγωνιστούσαν τρεις σμηνίτες και ένας σμήναρχος, ο περιβόητος «σμήναρχος Κάκαλος». Σ' ένα από τα επεισόδια της σειράς με τον ευρηματικό τίτλο «Από σμήναρχος...σμηνίτης» προβάλλονταν οι περιπέτειες του Κάκαλου, σχετικές με την υπηρεσιακή του προαγωγή. Ενόσω ο δύσμοιρος ο σμήναρχος ανέμενε το σήμα του ΓΕΑ για την αξιοκρατική προαγωγή του στο βαθμό του ταξίαρχου -ή και απευθείας του υποπτέραρχου!-, η υπερίσχυση πελατειακών και αναμφίβολα κομματικών παραγόντων είχε ως συνέπεια το διαδοχικό υποβιβασμό του στους βαθμούς του σμηναγού, του αρχισμηνία και εν τέλει του σμηνίτη.
14/07/2017 11:43 EEST

Ήθος, ειλικρίνεια και αυτοσυνείδηση

Κοινή συνισταμένη πάντως των περισσότερων ασθενών πολιτικών που καταγράφονται από τον Όουεν, αποτελούσε η απόκρυψη των παθήσεών τους από το ευρύ κοινό. Η πλειοψηφία τους διατηρούσε επιμελώς κρυφά από τους πολίτες τα προβλήματα υγείας από τα οποία έπασχαν, μολονότι αυτά μπορούσαν να επηρεάζουν δραματικά την άσκηση των καθηκόντων τους. Τοιουτοτρόπως, αναμφίβολα διαταράσσονταν οι σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτικών και πολιτών που οφείλουν να διέπουν τις σύγχρονες δημοκρατίες, αγγίζοντας οι πρώτοι μέχρι και τα όρια της εξαπάτησης.
05/07/2017 19:35 EEST

Η κοντόφθαλμη ανάγνωση της Ιστορίας

Καταλυτικό ρόλο στο έλλειμμα παιδείας που χαρακτηρίζει διαχρονικά την ελληνική κοινωνία έχει διαδραματίσει ο λανθασμένος τρόπος διδασκαλίας του μαθήματος της ιστορίας. Η ιστορία και ιδιαίτερα η νεοελληνική ιστορία, πέραν της απαιτούμενης αποστηθίσεως που αποτρέπει την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των μαθητών, συνηθίζεται να διδάσκεται αποσπασματικά και μεροληπτικά, υπηρετώντας ιδίως κατά το παρελθόν κομματικές σκοπιμότητες. Τοιουτοτρόπως, αλλοιώνονται τα πραγματικά της νοήματα, εύκολα δε υπερισχύουν παρερμηνείες της.
05/04/2017 09:55 EEST

Είναι σώφρων επιλογή τα δημοψηφίσματα;

Η πρωτοβουλία Ρέντσι κατάφερε από την πρώτη στιγμή να πολώσει τους τελευταίους μήνες την ιταλική πολιτική σκηνή. Όχι μόνο επειδή ο Ιταλός πρωθυπουργός χειραγώγησε τη διαδικασία συγκέντρωσης των απαιτούμενων υπογραφών, δίχως να επιτρέψει την ανάληψη σχετικής πρωτοβουλίας από τους πολίτες, όπως το ορίζουν οι καταστατικές διατάξεις και αρχές του ιταλικού κράτους, αλλά και επειδή δεσμεύθηκε για την υποβολή παραίτησης στην περίπτωση αρνητικού αποτελέσματος στο διενεργηθέν πια δημοψήφισμα. Τοιουτοτρόπως, κατάφερε να στρατεύσει σύσσωμη την αντιπολίτευση υπέρ του «όχι», επιδιώκοντας την αλλαγή του ιταλικού πολιτικού χάρτη, πολλώ δε μάλλον να καλέσει του Ιταλούς πολίτες να αποφανθούν όχι για το Σύνταγμα, αλλά για το εάν συνεχίζουν να εμπιστεύονται τον ίδιο και την Κυβέρνησή του.
05/12/2016 11:12 EET

Στη δίνη του «υπουργειο-πληθωρισμού»

Στις απαρχές της οργάνωσης του σύγχρονου νεοελληνικού κράτους ο κυβερνητικός μηχανισμός απαρτιζόταν μόλις από 7 «Γραμματείες»-Υπουργεία. Ο αριθμός τους από το 1833 έως το 1910 παρέμεινε αμετάβλητος, περιορίζοντας τοιουτοτρόπως την κρατική παρέμβαση σε στοιχειώδεις -και μόνο- τομείς πολιτικής (διοίκηση, διπλωματία, εθνική άμυνα, οικονομία). Εντούτοις, από τη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα ο ρόλος του κράτους άρχισε να μεταβάλλεται διεθνώς λόγω των συγκυριών, με κορυφαία εξ' αυτών τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο.
05/11/2016 10:48 EET

Αυτοδιοίκηση και κακοδιοίκηση

Εδώ και δεκαετίες μια σειρά αυτοδιοικητικών οργανισμών κακοδιοικούνται, όπως αυτό αντικατοπτρίζεται στις ετήσιες εκθέσεις του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης και Ανεξαρτήτων Αρχών. Αντιμετωπιζόμενοι ως βιλαέτια από τις πολιτικές τους ηγεσίες, που υπηρετούν συνήθως προσωπικές σκοπιμότητες, έχει εξασθενίσει η σημασία αυτών καθεαυτών των θεσμών, μαζί με την πρόκληση μειζόνων προβλημάτων στην λειτουργία και την αποστολή τους. Η κακοδιαχείριση των ανθρωπίνων πόρων συναντάται σε διευθύνσεις και τμήματα των δήμων και των περιφερειών. Υπηρεσίες άμεσης εξυπηρέτησης των πολιτών (λ.χ. ληξιαρχεία) βρίσκονται διαρκώς υποστελεχωμένες, την ώρα που έτερες, ήσσονος σημασίας, πλεονάζουν σε προσωπικό.
07/10/2016 13:21 EEST

Εγγυητής, διχαστής ή δυνάστης;

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 και ιδιαίτερα μετά την συνταγματική αναθεώρηση του 1986 η διάκριση των καταστατικών εξουσιών του κράτους παραμερίζεται διαρκώς από μία αμιγώς κυβερνητική έως και πρωθυπουργοκεντρική εκδοχή του πολιτεύματός μας. Ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας είναι καθαρά συμβολικός -αν όχι διακοσμητικός-, η Βουλή αποκλειστικά διεκπεραιώνει τις αποφάσεις του στενού κυβερνητικού πυρήνα, η τρίτη εξουσία τέλος είτε σε επίπεδο δικαστηρίων, είτε ανεξαρτήτων αρχών, υποσκελίζεται επιμελώς -ή και παραγκωνίζεται- από ποικίλα κυβερνητικά όργανα.
08/09/2016 09:46 EEST

Αμοιβαία υποκρισία

Σε κάθε περίπτωση πάντως, αμιγώς υποκριτική είναι και η στάση των διοργανωτών της συγκεκριμένης εκδήλωσης. Τούτο διότι, είναι οι ίδιοι άνθρωποι που στο πρόσφατο παρελθόν εξαπέλυαν επιθέσεις κατά αντίστοιχων συριζαϊκών πρακτικών που παρέλυαν την οικονομική ζωή της χώρας. Είναι οι ίδιοι που ζητούσαν επιτακτικά από το βήμα των ευκόλως προσβάσιμων σε αυτούς ΜΜΕ την απαγόρευση των πορειών στο κέντρο και τους εμπορικούς δρόμους της πρωτεύουσας. Είναι επίσης οι ίδιοι που ενώ τα προηγούμενα έτη εύλογα λοιδορούσαν κάθε πολιτική κίνηση, κόμμα ή και «ψεκασμένο» πολίτη που επικαλούνταν την ακροτελεύτια διάταξη του Συντάγματος, σήμερα εύκολα και συνάμα παντελώς ανεύθυνα την επικαλούνται, όπως και κάποια ακροδεξιά στοιχεία.
16/06/2016 13:33 EEST

Επιμονή στην αναξιοκρατία;

Από τη δεκαετία του 1980 η κομματική πατρωνία και ο φατριασμός άρχισαν να κυριαρχούν εντός της διοικητικής μηχανής. Όχι μόνο στο στενό πυρήνα του κράτους, ήτοι στα Υπουργεία και σε Γενικές Γραμματείες, αλλά και σε αποκεντρωμένους και αυτοδιοικητικούς οργανισμούς, σε δημοσίους φορείς και ΔΕΚΟ, πόσω μάλλον εντός της Βουλής των Ελλήνων η αναξιοκρατία άρχισε να επιδεικνύει τα αδηφάγα της χαρακτηριστικά. Μεταρρυθμιστικές προσπάθειες, όπως η ίδρυση του ΑΣΕΠ το 1994, άρχισαν σχετικά σύντομα να ξηλώνονται από ποικίλου είδους κομματοκεντρικές διαδικασίες τόσο του εκσυγχρονιστικού ΠΑΣΟΚ, όσο και της κεντροδεξιάς πλειοψηφίας του 2004-2009.
31/05/2016 11:01 EEST

Συντεχνιακός σκοταδισμός

Ποιος λησμονά την προ ολίγων μηνών επαίσχυντη ανακοίνωση του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, που αποκήρυσσε την χρήση καρτών και ηλεκτρονικών συναλλαγών για την πληρωμή ιατρικών πράξεων, σε μια επιχειρούμενη -και δυστυχώς ουχί ολοκληρωθείσα- κυβερνητική προσπάθεια πάταξης της φοροδιαφυγής και της διαφθοράς; Ποιος αμφιβάλλει για τις επιπτώσεις στην ήδη διογκωμένη και, αν μη τι άλλο, προβληματική για την εθνική οικονομία εκκρεμοδικία, που προκαλούνται από την παρατεταμένη αποχή των δικηγόρων; Ποιος, τέλος, δεν εξοργίζεται με τις διακηρύξεις και τις απειλές της συμπορευόμενης, κατά το πρόσφατο παρελθόν, με τον ΣΥΡΙΖΑ ΟΛΜΕ για μια ενδεχόμενη απεργία των εκπαιδευτικών εν τω μέσω των πανελλαδικών εξετάσεων;
13/05/2016 17:50 EEST

Κυβερνητικές κουτοπονηριές

Όπως το 1982, όταν από την τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ οι μόνιμοι γενικοί διευθυντές των υπουργείων αντικαταστάθηκαν εν μία νυχτί από τους Ειδικούς Γραμματείς, έτσι και τώρα, το σχετικό με την αποτελεσματικότητα, την ποιότητα και τη συνέχεια της διοίκησης δημόσιο συμφέρον παραμερίζεται πλήρως έναντι αμιγώς κομματικών σκοπιμοτήτων. Η υπερίσχυση στις τάξεις της σημερινής συγκυβέρνησης της άποψης, ότι οι θέσεις των Γενικών Γραμματέων είναι πολιτικές και όχι υπηρεσιακές - παρότι αφορούν ανώτατα μετακλητά διοικητικά στελέχη- αναιρεί, πριν καν της εφαρμογής της, μια δομική διοικητική μεταρρύθμιση.
09/03/2016 15:32 EET

Κυβερνητικός συγκεντρωτισμός...

Ο συγκεντρωτισμός, βέβαια, δεν είναι κάτι καινοφανές για το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Χρονολογείται από τη γέννηση του νεοελληνικού κράτους. Απολύτως συγκεντρωτική συμπεριφορά διέκρινε τόσο τον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, με πρώτη πολιτική του πράξη στα 1828 τη διάλυση της τότε Βουλής, όσο και τον Όθωνα στις περιόδους απόλυτης και συνταγματικής μοναρχίας. Μετέπειτα, στα έτη της βασιλευόμενης δημοκρατίας αποκλειστικοί διαχειριστές της εξουσίας ήταν το Στέμμα μαζί με τους εκάστοτε κυβερνητικούς αρχηγούς, στη δε περίοδο της Γ' Ελληνικής -πρωθυπουργοκεντρικής- Δημοκρατίας τα ηνία της εξουσίας βρίσκονται στα χέρια κάθε πρωθυπουργού.
08/02/2016 11:29 EET

Οι αυταρχικές τάσεις μιας «σοσιαλδημοκράτισσας»

Πλην της στροφής της προς τον λαϊκισμό, η διαγραφή βουλευτή εξαιτίας δηλώσεών του και μόνο, έφερε επίσης στο προσκήνιο παλαιολιθικές νοοτροπίες και πρακτικές. Νοοτροπίες του τύπου ότι «ο αρχηγός οφείλει να απολαμβάνει την τυφλή υποταγή, την προσωπική αφοσίωση και την αναντίρρητη πειθαρχία των βουλευτών του». Επομένως, σαν άλλος Ανδρέας Παπανδρέου που επέλεγε στελέχη με κριτήριο πρωτίστως την αφοσίωση και όχι την ικανότητα, η κ. Γεννηματά θέλησε με τη διαγραφή Γρηγοράκου να επιδείξει τον αυταρχισμό και την πυγμή της εντός της κοινοβουλευτικής της ομάδας -εκδηλώνοντας εν μέρει και την αλαζονεία της-, αποκρύβοντας παράλληλα τεχνηέντως το φόβο και την ανησυχία της.
19/01/2016 14:09 EET

Η σιωπηλή πλειοψηφία...

Παλαιοκομματικοί θεωρούν τον Μητσοτάκη, ελέω μονάχα του ονόματός του, εκπρόσωπο μιας βαρονίας, όταν οι ίδιοι είναι βουλευτές εδώ και δύο (2) ή και τρεις (3) δεκαετίες, αντιπροσωπεύοντας τα πατρωνικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Απόδειξη ανησυχίας, άλλωστε, αποτέλεσε και η εξαπόλυση κατηγοριών εκ μέρους του ίδιου του κ. Μεϊμαράκη, συνδέοντας τον συνυποψήφιό του με τα μνημονιακά μέτρα της συγκυβέρνησης Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ. Ως προς το τελευταίο, μάλλον ο κ. Μεϊμαράκης λησμονά πως κατά την ίδια κυβερνητική περίοδο και ο ίδιος βρισκόταν σ' ένα ανώτατο αξίωμα, όντας Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, ο τρίτος δηλαδή πολιτειακός παράγοντας της χώρας.
08/01/2016 20:01 EET

Μια μαύρη επέτειος για το διοικητικό μας σύστημα

Μέχρι την περασμένη Πέμπτη σε δημόσια διαβούλευση βρισκόταν νομοσχέδιο για τη «Διαφάνεια, Αξιοκρατία και Αποτελεσματικότητα της Δημόσιας Διοίκησης». Σε αυτό προβλέπεται η σύσταση ενός «Εθνικού Μητρώου» για την επιλογή επιτελικών στελεχών. Παρ' όλους δε τους αστερίσκους και τις ενστάσεις ως προς τον τρόπο επιλογής και αξιολόγησης προσόντων, όπως και των ιδεοληψιών που το διακατέχουν (λ.χ. την εγγραφή στο Μητρώο αποκλειστικά δημοσίων υπαλλήλων και πανεπιστημιακών, και ουχί στελεχών του ιδιωτικού τομέα με εξειδικευμένη τεχνογνωσία), το συγκεκριμένο νομοθέτημα αποτελεί ένα πρώτο βήμα για την επίτευξη του στόχου της αποκομματικοποίησης.
15/12/2015 12:37 EET

«Ηθική αυτουργία» και ψηφοθηρικές ανοησίες

Ύστερα από τη δολοφονία το Μάιο του 1963 του βουλευτή της ΕΔΑ, Γρηγόρη Λαμπράκη, από παρακρατικά και φασιστικά στοιχεία της Θεσσαλονίκης, ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρόεδρος της Ένωσης Κέντρου, Γεώργιος Παπανδρέου, έχοντας κηρύξει από το 1961 τον «ανένδοτο αγώνα» κατά του Καραμανλή, ονομάτισε ευθέως τον πρωθυπουργό και πρόεδρο της ΕΡΕ ως «ηθικόν αυτουργόν της πολιτικής δολοφονίας». Η άμεση απάντηση του Καραμανλή, όπως πάντα, αφοπλιστική : «Το πάθος, από το οποίον κατέχεται ο κ. Παπανδρέου, τον οδηγεί όχι μόνον εις πολιτικάς αλλά και εις ηθικάς απρεπείας. Δια την σημερινήν του δήλωσιν θα εντρέπεται εις όλην του την ζωήν»!
09/11/2015 16:49 EET

Να ήταν μόνο τα Θρησκευτικά...

Διαχρονικά το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα νοσεί από σοβαρές παθογένειες. Από πολύ νωρίς, τις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου, εστιάζεται στην αποστήθιση, στην παροχή μασημένης και στείρας γνώσης προς τους μαθητές και ουχί στην καλλιέργεια του νου και της σκέψης τους. Το ψυχοφθόρο εισαγωγικό σύστημα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, πέραν του άγχους και της ψυχολογικής πίεσης που προκαλεί από τις πρώτες τάξεις του γυμνασίου σε εφήβους, αποπροσανατολίζει το σχολείο από τον πραγματικό του ρόλο.
21/10/2015 16:30 EEST

Άλλη μία χαμένη ευκαιρία;

Ωστόσο, το «νέο» δεν εκφράζει η εκ νέου υπερ-στελέχωση του κυβερνητικού σχήματος (46 μέλη) προς εξισορρόπηση των εσωκομματικών και ενδοκυβερνητικών τάσεων. Το «νέο» δεν αποκρυσταλλώνεται στο διασκορπισμό των αρμοδιοτήτων και στη διάχυση της ευθύνης μεταξύ της πληθώρας των υπουργικών δομών που, αν μη τι άλλο, αναπόφευκτα θα προκαλέσει διοικητική σύγχυση, επικάλυψη των καθηκόντων και εν τέλει κυβερνητική παραλυσία.
08/10/2015 16:51 EEST

Εμπιστοσύνη υπό όρους...

Είναι αδιαμφισβήτητο, πως μόνο υπό συγκεκριμένους όρους δύναται να λάβει ο κ. Τσίπρας την εμπιστοσύνη της Βουλής. Παρόλα τα παρελθόντα του λάθη, η σταδιακή τους διόρθωση, όπως και η δεδηλωμένη στήριξη της πλειονότητας των πολιτών προς το πρόσωπό του, του επιτρέπουν να προβεί στο επόμενο βήμα. Να διαβεί το Ρουβίκωνα του άκρατου και ανεύθυνου λαϊκισμού και της πολιτικής πόλωσης, αδράζοντας την ευκαιρία που του παρουσιάζεται. Το σχηματισμό, δηλαδή, μιας «Κυβέρνησης εθνικής ανασυγκρότησης» ευρύτερης συνεργασίας, ικανή να υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που αρμόζουν σ' ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος.
18/08/2015 17:26 EEST

Η τελευταία (;) ευκαιρία του πρωθυπουργού

Συνεπώς, ο ίδιος ο πρωθυπουργός, με τη στάση και τις αποφάσεις που θα κληθεί σύντομα να λάβει, οφείλει να μάς διαψεύσει. Να μη θεωρηθεί ο ανασχηματισμός της περασμένης εβδομάδας ως η τελευταία του ευκαιρία.
23/07/2015 12:37 EEST