profile image

Στέλλα Κυβέλου

Αν. Καθηγήτρια Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πάντειο Πανεπιστήμιο & τ.διευθύντρια του Εθνικού Σημείου Επαφής ESPON

H Στέλλα Κυβέλου είναι Επ.Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου, τ.Διευθύντρια του Εθνικού Σημείου Επαφής ESPON για την περίοδο 2007-2013

Ρέματα, Οικοσυστημική σκέψη στον σχεδιασμό και το «ρεύμα» της Πράσινης Υποδομής

Η Ελλάδα θρηνεί δεκάδες νεκρούς στην περιοχή της Αττικής από ένα ιδιότυπο «τυφώνα»: αυτόν της κρατικής αλλά και δημόσιας ευρύτερα αδιαφορίας για την οικοσυστημική προσέγγιση στον σχεδιασμό και την εμμονή σε παλαιές πελατειακές λογικές αναπαραγωγής του αστικού χώρου. Σε μιά εποχή που η έννοια και πρακτική της «Πράσινης Υποδομής» ( Green infrastructure) υιοθετείται από την ΕΕ αλλά και τα επί μέρους κράτη μέλη και που οι πρωτοβουλίες αυξάνονται για την οικοσυστημική προσέγγιση στον σχεδιασμό, η Ελλάδα παραμένει εγλωβισμένη στην αναπαραγωγή της «γκρίζας» συμβατικής υποδομής που ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για όλα αυτά τα φαινόμενα που δεν σχετίζονται μόνο με το κλίμα αλλά περισσότερο με το «στραβό το κλήμα που το έφαγε και ο γάιδαρος»...Τι είναι όμως αυτή η "πράσινη υποδομή" ;
16/11/2017 11:47 EET

Παγκόσμιος οδικός χάρτης για το θαλάσσιο σχεδιασμό

Ανέκαθεν, ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός νοείτο ως η στρατηγική χωροθέτηση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στη θάλασσα, ούτως ώστε να επιτυγχάνεται η ρύθμιση, η διαχείριση και η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, με τρόπον ώστε να μετριάζονται, αν όχι να ελαχιστοποιούνται συγκρούσεις και αρνητικές επιδράσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα, να αυξάνονται οι συνέργειες και να προωθείται η διασυνοριακή και η διεθνής συνεργασία.
18/03/2017 10:37 EET

Κι αν οι δήμαρχοι κυβερνούσαν τον κόσμο;

Σε μια εποχή μάλιστα που τα έθνη-κράτη είναι περισσότερο ελλειματικά από ποτέ, που οι εθνικές αρχές αγκυρωμένες πάνω στη μονοκαλλιέργειά τους και περιχαρακωμένες στα σύνορα τους τείνουν περισσότερο προς συγκρούσεις παρά προς συνεργασίες και εταιρικότητες (το βλέπουμε αυτό πολύ έντονα στην Ευρωπαική κρίση που αποτελεί πρωταρχικά κρίση εθνών-κρατών) οι πόλεις είναι αυτές που αντιμετωπίζουν καλύτερα τις παγκόσμιες προκλήσεις στα ζητήματα που αφορούν στο περιβάλλον, στη μετανάστευση και στην πολιτική ασύλου, στο εμπόριο, στην υγεία, στην εγκληματικότητα και στην τρομοκρατία, στην επιχειρηματικότητα και στην εκπαίδευση.
11/01/2017 13:27 EET

Σχέδιο νόμου για τη θαλάσσια χωροταξία: Πολιτική ατολμία VS «η θάλασσα ως νέος ορίζοντας για την Ελλάδα»

Είναι, ωστόσο προφανές οτι δεδομένης της οικονομικής κρίσης και της αναζήτησης αναπτυξιακής προοπτικής στη χώρα, απαιτείται επιτέλους όραμα και συγκρότηση στρατηγικής για μια πραγματική χωρική αλλαγή που θα ενσωματώνει και το θαλάσσιο χώρο. Η Ελλάδα οφείλει να συνειδητοποιήσει οτι η θάλασσα βρίσκεται στην καρδιά των πλανητικών διακυβευμάτων, τόσο ως προς την αστικοποίηση- η ανθρωπότητα είναι περισσότερο πολυπληθής και αστική από ποτέ με τις πλέον δυναμικές και πολυπληθείς αστικές συγκεντρώσεις να βρίσκονται στον παράκτιο χώρο-, όσο και ως προς τις διεθνείς γεωπολιτικές προκλήσεις και τις προκλήσεις που συνεπάγεται η κλιματική αλλαγή και η ενεργειακή μετάβαση.
28/11/2016 14:01 EET

H κατάσταση των ευρωπαϊκών πόλεων σήμερα

Η μέση πυκνότητα μιας ευρωπαϊκής πόλης -ελάχιστη για να διατηρηθεί η αποδοτικότητα και βιωσιμότητα των δημόσιων μεταφορών- είναι 3.000 κάτοικοι ανά τ.χλμ. Οι Βορειοαμερικανικές πόλεις με μέση πυκνότητα 1.600 κατοίκους ανά τ.χλμ. έχουν μεγαλύτερες δυσκολίες να συντηρήσουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς ενώ οι πόλεις της Αφρικής, Ασίας και Λατινικής Αμερικής είναι πολύ πιο συμπαγείς με πυκνότητες 4000-8000 κατοίκους ανά τ.χλμ. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών πόλεων είναι άλλωστε το σχετικά μικρότερο μέγεθός τους. Μόνο το Παρίσι και το Λονδίνο, μπορούν να θεωρηθούν μεγαπόλεις (megacities) με πληθυσμό μόλις πάνω από 10 εκατομμύρια.
26/10/2016 12:03 EEST

Άγονες γραμμές και ανάγκη γόνιμης πολιτικής φαντασίας

Το κριτήριο που καθορίζει την «εδαφική συνοχή», πέραν της οικονομικής αποτελεσματικότητας, είναι αυτό της «χωρικής δικαιοσύνης» αναφορικά με τα «φυσικά χαρακτηριστικά», αυτά της «γεωγραφικής θέσης» αλλά και τα «ανθρωπογενή», όπως τα πολιτισμικά στοιχεία και τα στοιχεία των χρήσεων γης. Η εδαφική συνοχή εξαρτάται περισσότερο από φαινόμενα όπως η παγκοσμιοποίηση ή η πολιτική ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι επιπτώσεις της πάνω στην πρόσβαση ολόκληρων «εδαφών» στις υπηρεσίες δικτύων, παρά από χωρικές πολιτικές με τη στενή έννοια.
01/08/2016 06:54 EEST

Η κατοίκηση στο «διπλό κόσμο» ή η πολεοδομία της επαυξημένης πραγματικότητας

Ας φανταστούμε μια άλλη αρχιτεκτονική, με νέους τύπους δημόσιων χώρων που θα αναμειγνύουν συλλογικές δραστηριότητες, εργασίας και ελεύθερου χρόνου και θα φιλοξενούν γόνιμες ανταλλαγές και διασταυρώσεις φυσικού και ψηφιακού... Χώροι και κτήρια που θα προορίζονται για πειραματισμό ακόμη και ως προς νέους τρόπους ζωής, στη ροή μετασχηματισμού της ταυτότητας του τοπίου για την προσαρμογή σε μια νέα εποχή. Και ασφαλώς, «εκ των ων ουκ άνευ» εμπλοκή των δημόσιων συλλογικοτήτων και της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να εφεύρουν νέους, δημιουργικούς και ενεργούς τρόπους οικειοποίησης του δυναμικού του νέου αυτού κόσμου.
01/06/2016 11:25 EEST

Νοτιοανατολική Μεσόγειος: Πώς ήταν και πώς εξελίσσεται...

Άλλωστε, η ενότητα της Ευρώπης διακυβεύεται σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε. Αυτό που λείπει και πρέπει να αναζητηθεί είναι η κοινή πολιτιστική ταυτότητα πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί η πολιτική ολοκλήρωση. Και τα στοιχεία της ταυτότητας αυτής, εξακολουθούν να υπάρχουν, εν πολλοίς, στο Μεσογειακό χώρο. Στο χώρο που γέννησε την Ελευθερία, τον Ανθρωπισμό, το Μέτρο. Η Μεσόγειος υπήρξε και παραμένει μήτρα, χωνευτήρι και γέφυρα πολιτισμών, αυτό δηλαδή που η Ενωμένη Ευρώπη πασχίζει να γίνει σήμερα. Και υπό αυτή την οπτική, στη Μεσόγειο ίσως βρίσκεται σήμερα το «κλειδί» της Ευρωπαϊκής συνοχής.
18/03/2016 15:02 EET

Αρθρώνοντας την περιβαλλοντική προστασία με την οικονομική ανάπτυξη

Στην Ελλάδα, παρά τις προσπάθειες του επιστημονικού αλλά και επαγγελματικού κόσμου να διαδώσει την έννοια της «οικολογικής δόμησης» ή της «αειφόρου δόμησης», της οικοανάπτυξης ή της οικογειτονιάς, πολύ λίγο αυτές έχουν γίνει κατανοητές από τους εργολάβους, τους μελετητές αλλά και ευρύτερα από το κύκλωμα του σχεδιασμού- κατασκευής. Κι αυτό γιατί, παρά τη διεθνή πρακτική και τα πολλαπλασιαζόμενα εφαρμοσμένα σχέδια τέτοιων αναπτύξεων, κανείς δεν προέβλεψε στην Ελλάδα να κατοχυρώσει κριτήρια περιβαλλοντικής ποιότητας και αειφορίας στις νέες οικιστικές αναπτύξεις και όχι μόνο σε προστατευόμενες περιοχές αλλά γενικότερα στην εκτός σχεδίου δόμηση.
29/02/2016 12:01 EET

Από τα αγροτικά καγιέν στα...γεμιστά!

Στην Ελλάδα της κρίσης και των «μνημονίων», τι κάνουμε; Μιλούμε σε μάλλον απαίδευτους για το ζήτημα αυτό, πολίτες είτε για «λιτό βίο» είτε για «γεμιστά»...Είναι όμως αυτό αρκετό για να ανασχέσει τον καταναλωτικό εθισμό που εκφράζεται, επιτρέψτε μου να πω, ακόμη και με τον τρόπο που κάποιες κοινωνικές ομάδες διαμαρτύρονται καταστρέφοντας με δριμύτητα το ίδιο το προιόν τους; Αυτή η «λευκή» εξέγερση των αγροτών με το γάλα να χύνεται με ένα χυδαίο τρόπο ( όταν κάποιοι ψάχνουν στα σκουπίδια για φαγητό) δείχνει τουλάχιστον απαίδευτους επαγγελματίες με έλλειψη φαντασίας...που επιδίδονται σε ένα «συντεχνιακό ατομισμό».
25/01/2016 12:01 EET

Οι πόλεις περισσότερο ενεργές από τα κράτη στη διαχείριση του προσφυγικού

Είναι χαρακτηριστικό οτι στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το κλίμα που ολοκληρώθηκαν πρόσφατα στο Παρίσι, η δήμαρχος της Βαρκελώνης Ada Colau, παρουσίασε μια πρόταση που καλεί τις πόλεις σε όλο τον κόσμο «να αναπτύξουν πολιτικές που θα προετοιμάσουν τις περιφέρειές μας». Η παρέμβασή της τόνισε την αστική και περιβαλλοντική διάσταση της προσφυγικής κρίσης. Κάλεσε επίσης τους διεθνείς οργανισμούς να εξασφαλίσουν μια ειδική εστίαση στην αστική κρίση στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της COP21 και ζήτησε τη δημιουργία ομάδας εργασίας του UCLG (Διεθνούς Δικτύου Πόλεων, Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών) με αποκλειστικό αντικείμενο την προσφυγική κρίση.
11/12/2015 11:47 EET

Γιατί ο FRONTEX δεν αποτελεί πανάκεια...

Η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ), συνηθίζουν να παραπονούνται για το γεγονός ότι οι εθνικές κυβερνήσεις «εξευρωπαΐζουν την αποτυχία, και εθνικοποιούν την επιτυχία». Ωστόσο, στον τομέα της διαχείρισης των συνόρων της ΕΕ έχουν υποπέσει σε ακριβώς το ίδιο είδος μετατόπισης της επίρριψης ευθυνών. Οι δύο υπερεθνικοί οργανισμοί δεν έχουν επαρκή νομιμοποίηση να προβούν σε μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ. Έχουν λοιπόν μετατοπίσει το φταίξιμο για την αποτυχία τους στον Frontex.
07/12/2015 11:21 EET

Νέες μορφές πολέμου, ειρήνη και «Ευρωπαϊκό σχέδιο»

Στοχοποιώντας τη Γαλλία και ειδικότερα το Παρίσι, ο ISIS επιλέγει να πλήξει το πραγματικό και συμβολικό κέντρο της Ευρωπαϊκής πολιτισμικής πρότασης που αρθρώνεται γύρω από τον ορθό λόγο, τα δικαιώματα του ανθρώπου, την ισότητα, την αδελφότητα, την ελευθερία, το σεβασμό στη διαφορετικότητα, το σεβασμό στος διαφορετικές πολιτισμικές παραδόσεις και καταβολές...Στοχοποιώντας το Παρίσι, οι τρομοκράτες δηλώνουν την απαρχή ενός πολέμου κατά της Ευρώπης και της νεωτερικής πρότασης και των αξιών που αυτή εκπροσωπεί.
27/11/2015 12:07 EET

Κάτω τα χέρια απ' τα νησιά!

Ας κατανοήσει λοιπόν η κυβέρνηση αλλά και πρωτίστως οι Ευρωπαίοι-εταίροι ότι δεν φθάνει να μιλούν με όρους μακροοικονομικούς! Ας σταματήσουμε να «παίζουμε στα ζάρια» το ζήτημα του ΦΠΑ στα νησιά, διαφοροποιώντας το κλαδικά (εστίαση, ξενοδοχεία κ.λ.π), πλήττοντας έτσι τον τουριστικό πλούτο σ' αυτά, με κίνδυνο καταστροφής άλλης μιας εστίας ανάπτυξης στη χώρα μας.
09/07/2015 12:56 EEST