Φιλοσοφία

Η αριστεία είναι...

Αχιλλέας Σαμαράς | Δημοσιεύθηκε 08.08.2017
Αχιλλέας Σαμαράς

Δυστυχώς έχουμε φτάσει στο σημείο να αποφασίζουν ή να ξιφουλκούν για το τι είναι αριστεία - πίσω από κοντάρια, σημαίες και λαχνούς - άνθρωποι που ουδεμία σχέση έχουν με ό,τι αυτή είναι ή αντιπροσωπεύει. Και αυτό είναι μια πραγματική κατάντια.

Η έννοια του πολίτη και η συμβολή του Αριστοτέλη στη σύγχρονη πολιτική σκέψη

Μαρία Βενετή | Δημοσιεύθηκε 01.08.2017
Μαρία Βενετή

Ποιος είναι κατά τον Αριστοτέλη ο άριστος πολίτης της αρίστης Πολιτείας; Είναι ο ενεργός πολίτης, που συμμετέχει κατά προαίρεσιν στις αποφάσεις της πόλης του -τόσο με την ευρύτερη έννοια του βουλεύεσθαι και κρίνειν, όσο και με τη στενότερη έννοια της άσκησης εξουσίας- είναι ο φρόνιμος και μετριοπαθής άνθρωπος, ο επαρκώς διαβιών (ούτε υπερπλούσιος ούτε υπέρπτωχος), ο οποίος πράττει με ευθύνη, για να διασφαλίζει στην πόλη του την ευμάρεια, την παιδεία και την ειρήνη. Είναι ο ελεύθερος νους που δημιουργεί εν αυτονομία και ζει «κατά προαίρεσιν».

Η έννοια του πολίτη και η συμβολή του Αριστοτέλη στη σύγχρονη πολιτική σκέψη

Μαρία Βενετή | Δημοσιεύθηκε 01.08.2017
Μαρία Βενετή

Ποιος είναι κατά τον Αριστοτέλη ο άριστος πολίτης της αρίστης Πολιτείας; Είναι ο ενεργός πολίτης, που συμμετέχει κατά προαίρεσιν στις αποφάσεις της πόλης του -τόσο με την ευρύτερη έννοια του βουλεύεσθαι και κρίνειν, όσο και με τη στενότερη έννοια της άσκησης εξουσίας- είναι ο φρόνιμος και μετριοπαθής άνθρωπος, ο επαρκώς διαβιών (ούτε υπερπλούσιος ούτε υπέρπτωχος), ο οποίος πράττει με ευθύνη, για να διασφαλίζει στην πόλη του την ευμάρεια, την παιδεία και την ειρήνη. Είναι ο ελεύθερος νους που δημιουργεί εν αυτονομία και ζει «κατά προαίρεσιν» αλλά ταυτόχρονα υπακούει εθελότρεπτα στο νόμο και παράγει ατομικά και συνολικά έργα αρετής.

Η συγκλονιστική αποχαιρετιστήρια επιστολή του Johnny Welch με διαχρονική αξία

Μάγδα Χατζηστρατή | Δημοσιεύθηκε 26.06.2017
Μάγδα Χατζηστρατή

Θεέ μου, αν μπορούσα, θα έγραφα το μίσος μου πάνω στον πάγο και θα περίμενα να βγει ο ήλιος. Θα ζωγράφιζα μ' ένα όνειρο του Βαν Γκογκ πάνω στα άστρα ένα ποίημα του Μπενεντέτι κι ένα τραγούδι του Σερράτ θα ήταν η σερενάτα που θα χάριζα στη σελήνη. Θα πότιζα με τα δάκρυα μου τα τριαντάφυλλα, για να νιώσω τον πόνο από τ' αγκάθια τους και το κοκκινωπό φιλί των πετάλων τους.

Ο φόβος του θανάτου και ο οίστρος της ζωής

Κώστας Θεολόγου | Δημοσιεύθηκε 22.06.2017
Κώστας Θεολόγου

Οι μεγάλες φυσικές καταστροφές αποκαλύπτουν την ανθρώπινη ασημαντότητα και υποδεικνύουν σε αναθεώρηση της κοσμοθεωρίας μας, προτρέποντας σε επιλογές με αξιακό περιεχόμενο. Υπερβαίνουμε την ανθρώπινη θνητότητα συμφιλιωνόμενοι με το τέλος του χρόνου μας, που είναι απλώς... ισόβιος. Εντούτοις, δεν μπορούμε να διατελούμε διαρκώς υπό την επώδυνη και αβίωτη επίγνωση του καταληκτικού τέλους. Χρειάζονται δόσεις λήθης και ακηδίας, τολμώ να πω, ώστε να μην επέλθει θάνατος όχι βιολογικός, αλλά υπαρξιακός, που συμβαίνει όταν καταρρέουμε, όποτε μας εγκαταλείπουν οι σωματικές και ψυχικές αντοχές μας.

Η μετάλλαξη της «τέχνης», ο συνακόλουθος αποπροσανατολισμός μας από την Ιστορία του ανθρώπου και τα ουσιώδη ζητήματα της ζωής

Νικήτας Χιωτίνης | Δημοσιεύθηκε 31.05.2017
Νικήτας Χιωτίνης

Όπως είχε γράψει σε μια επιφυλλίδα του ο Γιανναράς, αν ρωτήσεις τους βουλευτές μας, συμπεριλαμβανομένων των υπουργών πολιτισμού, γιατί τους αρέσει η Ακρόπολη, θα σου απαντήσουν με όρους που αδυνατούν να ερμηνεύσουν. Βεβαίως δεν λείπουν οι εξαιρέσεις, αλλά «ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη», πόσο μάλλον όταν η περιρρέουσα άγνοια επικρατεί κατά κράτος. Τούτο κάνει μεγαλύτερο κακό κι από τα χειρότερα οικονομικά και λοιπά πολιτικά νομοθετήματα: μας αποπροσανατολίζει από την ίδια την Ιστορία του ανθρώπου, δηλαδή από τους τρόπους που έγραψε Ιστορία και από τα ουσιώδη ζητήματα της ζωής, ενισχύοντας το οντολογικό κενό της εποχής μας.

Επιχειρηματική Ηθική, συμμόρφωση και συλλογική δράση: Aντίβαρο στη διαφθορά;

Μαριλένα Φατσέα | Δημοσιεύθηκε 09.05.2017
Μαριλένα Φατσέα

Με τα φαινόμενα διαφθοράς να επεκτείνονται διεθνώς από τις... καλύτερες οικογένειες έως και σε συνηθισμένους ανθρώπους o Δρ. Νίκος Πασσάς, Καθηγητής Εγκληματολογίας και Ποινικής Δικαιοσύνης στο Νοrtheastern University, Διευθυντής του Ινστιτούτου Ασφάλειας και Δημόσιας Πολιτικής, Επισκέπτης Καθηγητής σε μεγάλα ΑΕΙ Βιέννη, Βασιλεία) και πρόσφατα βραβευμένος με το Dr. Jean Mayer Global Citizenship Award για το 2017, αναλύει το φαινόμενο και προτείνει λύσεις για την αντιμετώπισή του.

Ένα διεθνές συνέδριο προς τιμήν του καθηγητή Χρήστου Γιανναρά στο Πανεπιστήμιο του Cambridge

Νίκος Κορωναίος | Δημοσιεύθηκε 13.04.2017
Νίκος Κορωναίος

Είναι ιδιαίτερη χαρά όταν το έργο ενός σημαντικού Νεοέλληνα στοχαστή τιμάται με τη μελέτη και σπουδή του σε διεθνές συνέδριο οργανωμένο υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου του Cambridge, όπως συνέβη πρόσφατα με τον καθηγητή φιλοσοφίας Χρήστο Γιανναρά και το συνέδριο «Polis, Ontology, Ecclesial Event: Enganging with Christos Yannaras' thought». Oι εργασίες του έλαβαν χώρα στις 27-28 Μαρτίου 2017, στο Eastwood Room του γραφείου μεταδιδακτορικών υποθέσεων του Πανεπιστημίου του Cambridge.

Εν οίδα, ότι ουδέν οίδα

Μάγδα Χατζηστρατή | Δημοσιεύθηκε 31.03.2017
Μάγδα Χατζηστρατή

Πρωταρχικός σκοπός του Σωκράτη ήταν να βλέπει τα πράγματα καθαρά, απαλλαγμένος από κάθε είδους προδιάθεση. Επιχειρούσε, δηλαδή, να μελετήσει ένα θέμα από όλες τις πλευρές του, ώστε στο τέλος να οδηγηθεί στις όποιες συναγωγές ή ορισμούς εννοιών. Μάλιστα, προσπαθούσε να καθοδηγήσει και τους συνομιλητές του μέσω της μαιευτικής διαλεκτικής μεθόδου του στην ίδια κατεύθυνση, επιδιώκοντας να φέρει στην επιφάνεια τέτοιες πλάνες ή πεποιθήσεις που οι άλλοι θεωρούσαν αδιαμφισβήτητες αλήθειες.

Νίκος Άγουρος

Σάιμον Κρίτσλεϊ: «Aν υπάρχει στην ιστορία ένας λαός που έχει μάθει να επιβιώνει σε σκοτεινές εποχές, είναι οι Έλληνες!»

HuffingtonPost.com | Νίκος Άγουρος | Δημοσιεύθηκε 23.03.2017

Ο Σάιμον Κρίτσλεϊ μοιάζει με ναρκαλιευτή της σύγχρονης πολιτικής σκέψης. Καθηγητ...

«Θρηνητική ειλικρίνεια» ή ανάγκη να έχουμε το θάρρος του παραλογισμού μας;

Γιώργος Μωραΐτης | Δημοσιεύθηκε 04.03.2017
Γιώργος Μωραΐτης

Δεν υπάρχει κανένα σημείο υπεροχής από το οποίο κάποιος μπορεί να στέκεται και να ατενίζει την αλλοτρίωση απαλλαγμένος από αυτήν. Όλοι μας γινόμαστε φορείς της κρίσης στον βαθμό που επιχειρούμε να ικανοποιήσουμε τις ανάγκες μας (σε τροφή, νερό, ένδυση, στέγη, παιδεία, υγεία κ.α.) μέσω της λογικής «ο χρόνος είναι χρήμα» ή όλα ανάγονται στο κέρδος. Εντός του καπιταλισμού ζούμε σχιζοφρενικά στο βαθμό που ισορροπούμε μεταξύ της ανάγκης να πρέπει να παράγουμε περισσότερα χρήματα και της επιθυμίας να διάγουμε με όρους αλληλεγγύης και αμοιβαίας με τους άλλους συνεργασίας.

Βρετανία: Ποιοι είναι οι φοιτητές που δεν θέλουν να διδάσκονται τόσο πολύ Πλάτωνα και γιατί

HuffPost Greece | Newsroom | Δημοσιεύθηκε 23.02.2017

Πριν λίγο καιρό, τον γύρο των βρετανικών και μη ΜΜΕ έκανε η είδηση πως φοιτητές στη...

Τι (στα αλήθεια μάς) είπε ο απερχόμενος Αμερικανός Πρόεδρος στην ομιλία του από τη χώρα που γέννησε τη Δημοκρατία;

Αλέξανδρος Στεφανόπουλος | Δημοσιεύθηκε 17.11.2016
Αλέξανδρος Στεφανόπουλος

Δεύτερο βασικό συστατικό της πετυχημένης συνταγής. Γνώριζε πολύ καλά την ακτινογραφία και το -εδώ- ακροατήριό του. Το βασικό ακροατήριό του, όχι αυτό που τον έβλεπε μέσα από το σήμα της λήψης της κάμερας και έφτανε στα πέρατα της οικουμένης μέσω δορυφόρων, και στις ΗΠΑ, αλλά του κοινού που είχε ενώπιον του. Κοινό που ήταν κυρίως νέοι από αμερικανικά σχολεία, κολέγια και φοιτητές. Νεολαία. Το κυριότερο; Επίσης βασικό δεδομένο και ουσιαστικό συστατικό. Είχε μπροστά του Έλληνες! Έλληνες, καταπονημένους! Έλληνες που χρειάζονται ξανά ελπίδα και όραμα.

Ο τροβαδούρος Λέοναρντ Νόρμαν Κοέν

Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης | Δημοσιεύθηκε 14.11.2016
Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης

Στις 29 Οκτωβρίου 1959, ο Κοέν κρατάει στα χέρια του το πρώτο του διαβατήριο και μια υποτροφία 2000 δολαρίων για να ταξιδέψει στην Ευρώπη και να γράψει. Πρώτος σταθμός, το Λονδίνο. Μένει σε μια σοφίτα, και η σπιτονοικοκυρά του, η Στέλλα Πούλμαν, έχει θέσει δύο όρους: να διατηρεί το μέρος καθαρό και να γράφει τρεις σελίδες την ημέρα! Ο Κοέν τους τηρεί, αλλά διαβάζει για την Ελλάδα και λαχταράει να δει το φως του Αιγαίου. Γνώρισε τον Τζέικομπ Ρότσιλντ, μετέπειτα Λόρδο Ρότσιλντ, έγιναν φίλοι, και ο Τζέικομπ του σύστησε να πάει στην Ύδρα όπου διέμενε η μητέρα του που ήταν τότε παντρεμένη με τον μεγάλο Έλληνα ζωγράφο Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα. Ο Κοέν έκανε το ταξίδι.

Οι παραισθησιακές απολήξεις ανεκπλήρωτων φιλοδοξιών

Χρήστος Ζιώγας | Δημοσιεύθηκε 08.11.2016
Χρήστος Ζιώγας

Ο Βρετανός οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέυνς (John Maynard Keynes, 1883 - 1946) στο έργο του: «Γενική θεωρία της απασχόλησης, του τόκου και του χρήματος», που συνέγραψε το 1936, προσπάθησε να αναδείξει τις αιτίες εκδήλωσης της οικονομικής ύφεσης του 1929 - 32. Από την έρευνά του κατέληξε στο συμπέρασμα πως το βασικό πρόβλημα του καπιταλιστικού συστήματος και ο λόγος που προκαλούνται οι περιοδικές οικονομικές κρίσεις οφείλεται, αποκλειστικά, στην ανεπάρκεια της ζήτησης. Οι ιδέες του Κέυνς, επηρέασαν και επηρεάζουν την οικονομική επιστήμη και την πολιτική πρακτική, συμβάλλοντας στη διάδοση του καπιταλισμού.

Σεμινάριο σύγχρονης ιστορίας στην Κηφισιά

Βλάσης Αγτζίδης | Δημοσιεύθηκε 07.10.2016
Βλάσης Αγτζίδης

Το «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» του δήμου Κηφισιάς αποτελεί μια σημαντική τοπική πρωτοβουλία που δίνει βήμα σε ιστορικούς αλλά και κοινωνικούς επιστήμονες να παρουσιάσουν διάφορα θέματα, που άπτονται της ιστορίας, της φιλοσοφίας, της λογοτεχνίας κ.λπ. Στο πλαίσιο αυτό λειτουργεί και το «Σεμινάριο Σύγχρονης Ιστορίας» για 9η συνεχή χρονιά. Βάση του αποτελεί η πεποίθηση ότι η καλή γνώση της ιστορίας και ο έλεγχος του νοήματός της έχει θεμελιώδη σημασία για την ορθή κατανόηση των συνθηκών που διαμόρφωσαν το σύγχρονο περιβάλλον.

Αυτός είναι ο Καναδός φιλόσοφος που κέρδισε το πρώτο Berggruen Prize

HuffPost Greece | Νάγια Κωστιάνη | Δημοσιεύθηκε 06.10.2016

Ο Καναδός φιλόσοφος Charles Taylor έγινε ο πρώτος νικητής του Berggruen Prize. Το βραβείο του $1ε...

Δάσκαλοι και βιβλία ή το νέο... Φίλη-όκβε

Κώστας Θεολόγου | Δημοσιεύθηκε 01.10.2016
Κώστας Θεολόγου

Ωστόσο, σε ένα περιβάλλον ρευστής νεοτερικότητας οι παχύρρευστες πομφόλυγες περισσεύουν. Οι δάσκαλοι οφείλουν να κάνουν τη δουλειά τους με αξιοπρέπεια και ενδεχομένως με απαιτούμενο προσωπικό κόστος: δάσκαλος επέλεξες να γίνεις και όχι επαγγελματίας κομφορμίστας. Αν ο δάσκαλος επιλέγει να καλύπτεται στις σελίδες της διδακτέας ύλης και δεν εκτίθεται ως όψη στραμμένη στις όψεις των μαθητών του, δηλαδή ως πρόσωπο, με παρρησία και άποψη για την νεότερη ιστορία μας, για το θεολογικό ορθόδοξο δόγμα μας, για την αρχαία γλώσσα μας και γενικότερα για την κουλτούρα και τον πολιτισμό μας, μάλλον δεν θα πείθει το ακροατήριο του.

H παγίδα του φθόνου

Μαριάνθη Αλεξίου | Δημοσιεύθηκε 28.09.2016
Μαριάνθη Αλεξίου

Πολύ συχνά ζηλεύουμε κάποιον που δεν είναι τόσο καλά όσο νομίζουμε: βλέπουμε κοινώς μόνο τα θετικά και όχι τα αρνητικά του. Ενοχλούμαστε από την επιτυχία των άλλων χωρίς να αναγνωρίζουμε το τίμημα που έπρεπε να πληρώσουν. Γι' αυτό τον τρόπο σκέψης ο στωικός φιλόσοφος Επίκτητος βρήκε πριν από 2000 χρόνια ένα καλό και εύστοχο παράδειγμα: «Κάποιος ευνοήθηκε περισσότερο από σένα; Δεν καλέστηκες στο δείπνο; Δεν χρειάστηκε όμως και να πληρώσεις την τιμή που ο οικοδεσπότης απαιτεί. Θα σε καλέσει με αντάλλαγμα να τον επαινέσεις , να του κάνεις χάρες. Αν νομίζεις ότι αξίζει, πλήρωσε το τίμημα. Αλλά αν θέλεις το γεύμα χωρίς να πληρώσεις, τότε είσαι εκτός από αναίσχυντος και ανόητος».

Τι είναι το hygge που κάνει τους Δανούς, τους πιο ευτυχισμένους ανθρώπους στον κόσμο

HuffPost Greece | Κατερίνα Πρίφτη | Δημοσιεύθηκε 29.08.2016

Καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής μας, επιδιδόμαστε σε ένα διαρκές κυνήγι με έπαθλο τη...

Ποιοι σπουδάζουν φιλοσοφία στην Ελλάδα; Η πρωτότυπη έρευνα του ΕΜΠ για το φύλο, τις γνώσεις και τις πολιτιστικές επιλογές των φοιτητών

Δημήτρης Καλαντζής | Δημοσιεύθηκε 24.08.2016
Δημήτρης Καλαντζής

Οι σπουδαστές φιλοσοφίας είναι κυρίως γυναίκες, απόφοιτοι δημόσιων σχολείων, προέρχονται από χαμηλά ή μεσαία εισοδηματικά στρώματα, ασχολούνται με την πολιτική, ακούνε Hip Hop και έντεχνη μουσική, δεν γράφουν ποίηση ούτε επισκέπτονται γκαλερί αλλά πηγαίνουν συχνά σε Αρχαιολογικά Μουσεία. Ελάχιστοι δηλώνουν βαθιά εξοικειωμένοι με τη φιλοσοφία αλλά πιστεύουν ότι μέσω των σπουδών τους, θα καλλιεργήσουν τον τρόπο που σκέφτονται, που κατανοούν τον κόσμο και τελικά τον τρόπο που αισθάνονται.

Απόρριψη: Πότε είναι καλή για εσένα, πότε κακή και πώς να καταλάβεις τη διαφορά

Μέριλιν Χάρντινγκ | Δημοσιεύθηκε 14.08.2017
Μέριλιν Χάρντινγκ

Δεν είσαι υπεύθυνος για το πώς σε αντιλαμβάνονται οι άλλοι. Εάν η απόρριψή ή η κρίση τους προκύπτουν από την ανασφάλεια που καλεί κάποιους να απορρίψουν πριν πιθανόν απορριφθούν, τότε αυτό δεν είναι ανάδραση, αλλά απρόσωπος θόρυβος. Δεν έχει να κάνει καθόλου με εσένα, αλλά με εκείνους. Από την άλλη εάν η απόρριψη είναι γνήσια ανάδραση που σε καλεί σε μια ανώτερη επιδεξιότητα ή ικανότητα αρκετά εντός της προσωπικής σου έκφρασης, τότε αυτή είναι ανάδραση για την οποία πρέπει να είσαι όχι μόνο ταπεινός να την ακούσεις, αλλά και ευγνώμων που τη δέχεσαι. Χρειαζόμαστε τέτοιες προκλήσεις για να βγούμε από τη δική μας αυτοαπόρριψη και αυτοκριτική στο φως του ποιοι πραγματικά είμαστε και τι κάνουμε εδώ στη Γη.

Αριστοτέλης: Η δόξα της Ελλάδος

Κλείτος Ιωαννίδης | Δημοσιεύθηκε 20.07.2017
Κλείτος Ιωαννίδης

Χωρίς να αφίσταται των αιωνίων ιδεών του μεγάλου Μέντορά του, βλέπει τον κόσμο και τα μόρια του, ως ένυλα είδη και τη μεσότητα ως την απαραίτητη ισορροπία μεταξύ έλλειψης και υπερβολής, προκειμένου να σαρκωθεί ή της ψυχής εντελέχεια και ζωή. Και ιδού η ανάγκη της Αριστοτελικής φρόνησης. Όντας ηθικός φιλόσοφος, προχώρησε από κει που παρέλαβε την ηθική δεοντολογία του Σωκράτη και του Πλάτωνος στο πολιτικό πρακτέο, τόσο για τους άρχοντες, όσο και για τους αρχομένους, τους οποίους θέλει και, θα πρέπει, να διέπει και να κατευθύνει η Δίκη.

Ο Αριστοτέλης, το κληροδότημά του και η οφειλόμενη χάρις

Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης | Δημοσιεύθηκε 12.07.2017
Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης

Στο ερώτημα «ποιο δρόμο να ακολουθήσω;» ή «τι πρέπει να πράξω;» έχουν κατά καιρούς δοθεί ποικίλες απαντήσεις. Πριν από τον Αριστοτέλη (αλλά και μετά από αυτόν) οι περισσότερες εξ αυτών ήταν πάνω κάτω της μορφής: «κάνε αυτό που προστάζει ο θεός, ή εκείνο που επιβάλλει η φύση, ή ό, τι απαιτεί η στιγμή». Ο Αριστοτέλης ήταν ο πρώτος που μεθοδικά και τεκμηριωμένα μας προτείνει να κάνουμε αυτό που συνάδει με την λογική μας φύση. Συγκεκριμένα, στο ερώτημα «τι πρέπει να πράξω;» απαντά: «Κάνε αυτό που θα επέλεγε ο ενάρετος άνθρωπος». Και ποιος είναι αυτός; «Εκείνος που διακρίνεται από τις αρετές». Και τι είναι πάλι ετούτες; «Γνωρίσματα του χαρακτήρα που μας οδηγούν στην ευδαιμονία».

Η «πόλις» ως πραγμάτωση του αγαθού κατά τον Αριστοτέλη

Μαρία Βενετή | Δημοσιεύθηκε 08.07.2017
Μαρία Βενετή

Κατά τον Αριστοτέλη, η ηθική συγκρότηση του ατόμου επιτυγχάνεται στο κατάλληλο περιβάλλον, εντός του οποίου αναπτύσσονται οι αρετές, και αυτό δεν είναι άλλο από το περιβάλλον της πόλης, δηλαδή της τέλειας κοινωνίας. Η πολιτική δραστηριότητα, όπως και κάθε άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα, στοχεύει σε κάποιο αγαθό και αυτό είναι ολικό και υπέρτατο, διότι και η πόλις είναι το σύνολο των τελείων ενεργημάτων του ανθρώπου και της κοινωνίας. Το σκοπούμενο αγαθό πρέπει να είναι κοινό για το άτομο και την πόλη και συνίσταται στην «κατ'αρετήν» διαβίωση, που εξυψώνει τους πολίτες σε πνευματικά όντα και τους οδηγεί στην «εὐδαιμονία»