profile image

Γιώργος Στείρης

Assistant Professor of Philosophy, National and Kapodistrian University of Athens.

Επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας στο ΕΚΠΑ
Το πανεπιστήμιο

Το πανεπιστήμιο αύριο

Καθώς η επιστήμη δεν συνίσταται αποκλειστικά στη συσσώρευση γνώσεων, αλλά είναι κατεξοχήν τρόπος αξιοποίησής τους, το σύγχρονο πανεπιστήμιο χρησιμοποιεί τις νευροεπιστήμες, δημιουργώντας προϋποθέσεις βελτιστοποίησης της εκμάθησης και αξιοποίησης της γνώσης, με τη βοήθεια ευφυών μηχανών. Και εδώ εξατομικευμένα, με έμφαση στις ανάγκες του ανθρώπου, όχι μαζικά. Δεν απέχουμε πολύ από το να δούμε σκεπτόμενες μηχανές να αναλαμβάνουν διδακτικά καθήκοντα, υπό την έννοια της μετάδοσης γνώσεων. Εξάλλου, πολλοί καθηγητές σήμερα, απορροφημένοι στα ερευνητικά και διοικητικά μας καθήκοντα, δεν εμπνέουμε τον φοιτητή περισσότερο από ένα ρομπότ.
11/09/2017 09:34 EEST
Τα κάστανα του

Τα κάστανα του Παϊσίου

Στην Ελλάδα του 2017 αιώνα μας στοιχειώνει ακόμα το «δεν περάσαμε διαφωτισμό», οπότε πρέπει να τον περάσουμε με χρονοκαθυστέρηση δύο αιώνων και κάτι. Ο δημόσιος διάλογος κυριαρχείται από ανθρώπους που διέπονται από απολυτότητα και επιστημολογικό θράσος ανάλογο των Γάλλων διαφωτιστών του 18ου αιώνα, οι οποίοι έκοβαν κεφάλια στο όνομα του ορθολογισμού. Υπάρχει, λέγουν, μια ενιαία και αδιαίρετη αλήθεια, στην οποία οφείλετε όλοι να συνταχθείτε. Όποια παρέκκλιση είναι σκοταδισμός και βλακεία.
16/07/2017 13:39 EEST
Φιλελευθερισμός και

Φιλελευθερισμός και πατριωτισμός

Πατριώτης είναι εκείνος που δίνει το κάτι παραπάνω, σε κάθε τομέα της ζωής, δίχως να αναρωτιέται για την ανταποδοτικότητα των πράξεών του. Ο νοσηλευτής και ο ιατρός που σώζουν ζωές εκτός ωραρίου δίχως να λαμβάνουν υπερωρίες, ο αστυνομικός και ο πυροσβέστης που κινούνται με επικίνδυνα οχήματα, ο νοικοκύρης που εξακολουθεί να στηρίζει το κράτος πληρώνοντας με θυσίες τις υποχρεώσεις του για να μην καταρρεύσουν τα πάντα. Και δεν είναι πατριώτης ο εργαζόμενος στην καθαριότητα που κοιτάζει μόνο τη βόλεψή του, ούτε ο εκπαιδευτικός που αρνείται να προσφέρει δύο ώρες περισσότερες την εβδομάδα δίχως αμοιβή, ούτε ο ασυνεπής που απαιτεί κάθε είδους παροχές.
02/07/2017 11:20 EEST
Brain drain: Η Ελλάδα ξαναγίνεται

Brain drain: Η Ελλάδα ξαναγίνεται κόσμος

Και τότε ήλθε η κρίση. Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες άρχισαν να μεταναστεύουν επειδή μπορούσαν, επειδή είχαν προσόντα, όχι αυτή τη φορά ως γκασταρμπάιτερ. Μορφωμένοι και κοσμοπολίτες καταλαμβάνουν συχνότατα επίζηλες θέσεις στις χώρες υποδοχής τους. Επιβάλλονται στις κοινωνίες τους με τη γνώση και τις ικανότητές τους. Εξάγουν μια Ελλάδα της δημιουργίας, που το ελλαδικό κράτος έπνιγε. Που δεν μπορούσε να αντέξει. Η Ελλάδα, μετά το 1950, αποφάσισε να δημιουργήσει τόσους πολλούς επιστήμονες και επαγγελματίες που αδυνατούσε να απορροφήσει και αξιοποιήσει.
28/03/2017 09:49 EEST
Δραχμοφιλία και δραχμολαγνεία δια πάσαν

Δραχμοφιλία και δραχμολαγνεία δια πάσαν νόσον

Οι δηλώσεις του κ. Ξυδάκη περί δραχμής δεν αποτελούν ατυχές παράδειγμα, όπως ο ίδιος έσπευσε να διευκρινίσει αργότερα. Είναι η επιτομή του φετιχισμού πολυπληθούς πια μέρους της ελλαδικής κοινωνίας με τη δραχμή. Ο κ. Ξυδάκης, λέγοντας ότι «Είχαμε δραχμή και πριν το ευρώ... Το 1910, το 1912, το 1930, το 1960 κάτι έκανε μια χώρα, κάπως ζούσαμε, ζούσαμε και σε άλλες περιόδους. Εγώ τη βάζω ιστορικά τη συζήτηση αυτή», έγινε ο κατεξοχήν εκφραστής του νεοελληνικού συντηρητισμού. Ακριβώς επειδή, με το να τη θεμελιώσει ιστορικά, θέλησε να δώσει κύρος σε μια αφελή συζήτηση, να της δώσει δηλαδή θεωρητική βάση.
02/02/2017 11:06 EET
Αφήστε το σχολείο να

Αφήστε το σχολείο να αναπνεύσει

Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες κάναμε, ως κοινωνία και Πολιτεία, ό,τι περνούσε και από τα δυο μας χέρια και πόδια για να αποσυνθέσουμε τη φιγούρα του εκπαιδευτικού. Του φορτώσαμε όλα τα αναθέματα και του αποδώσαμε με φασιστικό τρόπο συλλογική ευθύνη για όσες άσχημες πρακτικές ορισμένοι συνάδελφοί του επέδειξαν. Ρίξαμε μπόλικο νερό στο μύλο του γραφειοκρατικού κεντρικού Κράτους που θέλει να δικαιώσει το ρόλο του στραγγίζοντας κάθε σταγόνα ζωντάνιας και πρωτότυπης σκέψης που επιζεί μέσα στο πνεύμα του εκπαιδευτικού. Τον θελήσαμε και αυτόν ένα δημόσιο υπάλληλο, σαν τον κλητήρα ή τον ταμία της Υπηρεσίας Ύδρευσης, να εκτελεί προειλημμένα καθήκοντα, ξεχνώντας ότι είναι επιστήμονας και ότι διαμορφώνει ανθρώπους, όχι κατάστιχα.
31/12/2016 13:46 EET
Όποιος χάνει στις εκλογές, του φταίει η

Όποιος χάνει στις εκλογές, του φταίει η δημοκρατία

Ο Μάνος Χατζιδάκις θεωρούσε ότι ο λαϊκισμός και ο ελιτισμός είναι εξίσου εχθροί της πολιτικής και του πολιτισμού. Ο ελιτισμός διακρίνεται σε όλους τους πολιτικούς χώρους, από τη δεξιά μέχρι και την αριστερά. Τα φαινόμενα «Μαρίας Αντουανέτας» δεν είναι προνόμιο ενός κόμματος ή παράταξης. Συγκεκριμένα, μια ευάριθμη μερίδα της σοβαρής ελληνικής διανόησης -καθηγητές, δημοσιογράφοι, παντογνώστες δημοσιολόγοι και νάρκισσοι πολιτικοί- αποφαίνονται επιτακτικά: τα εκλογικά αποτελέσματα που δεν τους αρέσουν οφείλονται στο λαϊκισμό και την έλλειψη ορθολογισμού, αφού όσοι ψηφοφόροι επέλεξαν κάτι διαφορετικό από αυτό που τους υποδείχθηκε είναι τουλάχιστον αμόρφωτοι, απαίδευτοι και ανεύθυνοι, θύματα δημαγωγών.
12/11/2016 10:29 EET
Ένας διάλογος Σωκράτη –

Ένας διάλογος Σωκράτη – Τσίπρα

Τις τελευταίες ώρες ο Πρωθυπουργός ακούει πολλές εισηγήσεις, ύστερα από την απόφαση του ΣτΕ. Χρησιμοποιώντας ελαφρά διασκευασμένα αποσπάσματα από το κείμενο του διαλόγου του Πλάτωνα «Κρίτων» - όπου ο Σωκράτης, φυλακισμένος πια, συνομιλεί με τον μαθητή του Κρίτωνα, ο οποίος του πρότεινε να αγνοήσει τη δικαιοσύνη και να δραπετεύσει- ας δούμε τι θα συμβούλευε ο Αθηναίος φιλόσοφος τον Πρωθυπουργό. Φαντάζομαι ότι ο Πρωθυπουργός θα προτιμούσε τη στιγμή αυτή να συνομιλήσει με τον Σωκράτη, παρά με κάποιους από τους συμβούλους του.
27/10/2016 12:00 EEST
ReGreece: Ελλάδα

ReGreece: Ελλάδα ξανά

Η κρίση που σοβεί τα τελευταία χρόνια και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη επανέθεσαν τα βασικά ερωτήματα: τι σημαίνει να είναι κανείς Έλληνας και τι είναι η Ελλάδα; Ο επαναπροσδιορισμός τόσο της συλλογικής μας αυτοκατανόησης όσο και των τρόπων που μας αντιλαμβάνονται οι άλλοι έχει καταστεί επιτακτικός. Είναι το πρώτο βήμα αναστροφής της παρακμής. Παράλληλα, αρχίζει να συνειδητοποιείται ότι η Ελλάδα στερείται nation brand που να την διαχωρίζει από τις υπόλοιπες χώρες και να της προσδίδει θετικό πρόσημο. Το nation brand δίνει τον τόνο στις εθνικές προσπάθειες και είναι το μέσο για να ξανασυστηθούμε στην οικουμένη.
22/09/2016 11:25 EEST
Τα οικεία κακά της

Τα οικεία κακά της Αργολίδας

Τέλος, η Αργολίδα βασανίζεται από τον ανταγωνισμό των δύο πόλεων, Άργους και Ναυπλίου. Παρότι απέχουν όσο η Αθήνα από τον Πειραιά, ανταγωνίζονται η μια την άλλη. Όλες οι υποδομές (υπηρεσίες, νοσοκομεία, δικαστήρια, γήπεδα κλπ.) υπάρχουν εις διπλούν. Φυσικά, σε μικρό μέγεθος και μέτρια ποιότητα, ανολοκλήρωτες και άρα αδύναμες να εξυπηρετήσουν πλήρως τον πολίτη και να συμβάλουν στην ανάπτυξη του νομού. Η λύση μοιάζει απλή. Οι άρχοντες του νομού, εδώ και δεκαετίες, θα έπρεπε να είχαν επιδιώξει την ένωση των δύο πόλεων. Αν τα σχέδια πόλης Άργους και Ναυπλίου είχαν επεκταθεί προς τον ενδιάμεσο των δύο πόλεων χώρο και μόνο, αυτό θα ήταν ήδη πραγματικότητα. Αν ανέβει κανείς στο Παλαμήδι ή το κάστρο του Άργους, θα καταλάβει ότι ήταν εφικτό.
29/08/2016 10:49 EEST
Η απάτη της «άμεσης

Η απάτη της «άμεσης δημοκρατίας»

Αν ο πρωθυπουργός πιστεύει τόσο πολύ στη δημοκρατία, μπορεί να αποδεχθεί τη δυνατότητα να έχουν οι πολίτες τη νομοθετική πρωτοβουλία, με τον όρο της συλλογής επαρκούς αριθμού υπογραφών; Σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσαν τυπικές και άτυπες συλλογικότητες, όπως η Εκκλησία της Ελλάδος, να εμπλακούν στη νομοθετική διαδικασία. Θα το άντεχε αυτό η κυβέρνηση και η χώρα αυτή; Θα τολμήσει να προτείνει ο πρωθυπουργός την ανάκληση αιρετών (βουλευτών ή δημάρχων) με λαϊκή πρωτοβουλία και συγκέντρωση ικανού αριθμού υπογραφών; Θα το ψήφιζαν οι εθνοπατέρες; Και αν ναι, τι συνέπειες θα είχε στο δημόσιο βίο, δεδομένης της σκανδαλοθηρίας και της ανθρωποφαγίας που διέπει την κοινωνία μας;
26/07/2016 12:48 EEST
«Εσθλός που μας χρειάζεται», ή «η επιστημοσύνη των

«Εσθλός που μας χρειάζεται», ή «η επιστημοσύνη των Πανελλαδικών»

Αν και δεν είμαι ειδικός γλωσσολόγος, απορώ. Σε ένα θέμα που η διεθνής επιστημονική κοινότητα ερίζει, στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, επίσημο και ανεπίσημο, έχει υιοθετηθεί μια άποψη που σε πρώτη ανάγνωση μοιάζει μάλλον αίολη. Διδάσκεται, εξετάζεται και τιμωρούνται όσοι δεν γνωρίζουν και δεν αναπαράγουν το λάθος. Σκεφθείτε όμως την περίπτωση: πέρα από όσους συνέδεσαν το «ἐσθλός» με άλλες λέξεις, εκτός του «εἰμί», ίσως να τιμωρηθεί και κάποιος μαθητής που γνώριζε την διαφωνία των γλωσσολόγων και επέλεξε να μην απαντήσει. Ποιος θα δικαιώσει άραγε αυτόν τον άγνωστο μαθητή, τον άριστο, που γνώριζε κάτι παραπάνω;
18/05/2016 22:16 EEST
Οι αυταπάτες δεν αφορούν τον Τσίπρα, αλλά την

Οι αυταπάτες δεν αφορούν τον Τσίπρα, αλλά την αντιπολίτευση

Όταν βγαίνει ο Βενιζέλος και κατακεραυνώνει τον Τσίπρα, ομολογουμένως με πολύ συγκροτημένο λόγο και επιχειρήματα, η μεγαλύτερη μερίδα του λαού δε θέλει να ακούσει τον Βενιζέλο και δεν κατανοεί τα όσα τεχνικά λέγει. Σε αυτή τη μερίδα των πολιτών ευδοκιμεί ένα είδος αλλεργίας προς αυτό που έχει εγγραφεί στο υποσυνείδητό τους ως παλαιό και διεφθαρμένο. Την στιγμή που επιτίθεται στον Τσίπρα ο κάθε Βενιζέλος, αυξάνεται εκθετικά η συμπάθεια προς τον Τσίπρα. Ό,τι και να πει, ό,τι και να κάνει ο Τσίπρας, όταν μπαίνει στο στόχαστρο των «κακών» πολιτικών του συστημικού τόξου, αυτομάτως δικαιώνεται. Ο Τσίπρας προσπάθησε πολύ και πέτυχε να εγγραφεί στο υποσυνείδητο μεγάλου μέρους των πολιτών ως ο Γιάννης Πλούταρχος της πολιτικής. Το καλύτερο παιδί, το χαμογελαστό παιδί.
12/05/2016 11:10 EEST
Ο θάνατος ψιθυρίζει στο αυτί της

Ο θάνατος ψιθυρίζει στο αυτί της Ευρώπης

Η Ευρώπη, σήμερα, που την χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ, είναι ένα αδειανό πουκάμισο. Γιατί η Ευρώπη δημιουργήθηκε από τη μια για να αποφευχθούν τα δυσάρεστα και, από την άλλη, για να τα διαχειριστούμε αποτελεσματικά, εάν συμβούν. Δυστυχώς, η Ευρώπη απέδωσε στα εύκολα και διαλύεται με κρότο στα δύσκολα. Και η διάλυση αυτή μεγεθύνει τα προβλήματα, εντείνει τους διχασμούς, ευνοεί την βία, φέρνει το αίμα εγγύτερα. Η Βρετανία ετοιμάζεται να ανοίξει την πόρτα, η οποία μετά δεν θα κλείσει. Μην λησμονούμε ότι τα δημοψηφίσματα με θέμα την Ευρωπαϊκή Ένωση συνηθέστατα δεν ευοδώνονται.
18/03/2016 11:03 EET
Ελευθερία είναι να φοβάται η κυβέρνηση τον Tύπο και όχι το

Ελευθερία είναι να φοβάται η κυβέρνηση τον Tύπο και όχι το αντίθετο

Ειδικότερα, το κράτος, λειτουργώντας σαν πατέρας ανήλικου τέκνου, επιβάλλεται να μας προστατεύει από την διαφθαρτική επίδραση του Τύπου, λαμβάνοντας ακόμα και προληπτικά μέτρα ρύθμισης της ενημέρωσης και της πληροφόρησης. Κατ' ουσία, οιονεί λογοκρισία. Το πατερναλιστικό κράτος αναλαμβάνει να αποφασίσει ποιο είναι το «καλό» των πολιτών του και να το υπερασπιστεί με κάθε τίμημα. Οι πολίτες -ή καλύτερα ο λαός, σύμφωνα με την αντίληψη των προμάχων τέτοιων θεωρήσεων- είναι ανίκανος να κατανοήσει το συμφέρον του, αδύναμος να αυτοπροστατευθεί και διαθέτει εξ ορισμού ελλειμματική κρίση. Άρα, έρχεται κάποιος άλλος, ο πατέρας του λαού, να τον προστατεύσει από τον προαιώνιο ταξικό εχθρό και τα τσιράκια του, τα μέσα ενημέρωσης.
22/02/2016 10:59 EET
Είμαστε στο χείλος του γκρεμού και κάνουμε ένα βήμα

Είμαστε στο χείλος του γκρεμού και κάνουμε ένα βήμα μπροστά

Την ίδια στιγμή είναι φανερή η αδυναμία της κυβέρνησης να χειριστεί το περιβάλλον που η ίδια διαμόρφωσε μετά τις διαδοχικές εκλογές στην διάρκεια του 2015 και την πολύμηνη έκρηξη «αξιοπρέπειας». Κανένα από τα προβλήματα των ανθρώπων που υπέφεραν προ της 25ης Ιανουαρίου δεν αντιμετωπίστηκε, ενώ δημιουργήθηκαν επιπρόσθετα προβλήματα σε όσους κατάφερναν κουτσά στραβά να αντέχουν. Ολική καταστροφή, ώστε να μη μείνει κανείς παραπονεμένος. Στην ήδη επιβαρυμένη κατάσταση ήλθε να προστεθεί η έκρηξη του προσφυγικού ζητήματος, η οποία αρχικά αντιμετωπίστηκε ιδεοληπτικά και αφελώς, με αποτέλεσμα η κατάσταση να ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
10/02/2016 11:27 EET
Τα πορτοκάλια της

Τα πορτοκάλια της οργής

Οι κυβερνήσεις επί δεκαετίες άφηναν συνειδητά ανέγγιχτο το πρόβλημα της αγροτικής οικονομίας επειδή τοιουτοτρόπως άγρευαν ψήφους από τον αγροτικό κόσμο. Οι αγρότες πλούτιζαν κάποτε ή επιβίωναν αξιοπρεπώς αργότερα μέσω του κρατικού παρεμβατισμού, του προστατευτισμού και των επιδοτήσεων. Ελάχιστοι κατάφεραν να οργανωθούν ώστε να εκσυγχρονισθούν και να κατακτήσουν θέση επιβίωσης στην διεθνή αγορά. Οι αγρότες, κατόπιν πολιτικής απόφασης, ουσιαστικά δεν πλήρωναν φόρους, γεγονός που συνέβαλε να καλυφθεί επιμελώς ότι εδώ και πολύ καιρό δεν είναι ανταγωνιστικοί και βιώσιμοι στο πεδίο της ανοικτής οικονομίας.
28/12/2015 10:50 EET
Το αποτέλεσμα των εκλογών στη Νέα

Το αποτέλεσμα των εκλογών στη Νέα Δημοκρατία

Η Νέα Δημοκρατία είχε μια αμυδρή ευκαιρία να διασωθεί, εάν επέλεγε αμιγώς πολιτικές διαδικασίες εκλογής Προέδρου και όχι καλλιστεία στην τηλεόραση και βόλτες στα καφενεία της επαρχίας και τις λαϊκές αγορές. Δυστυχώς, όσα έγιναν μετά τις εθνικές εκλογές του Σεπτεμβρίου και η ποιότητα της διαδικασίας δεν δημιουργούν ευοίωνη προοπτική. Ο χώρος θα συνεχίσει να υπάρχει, γιατί είναι ο πλέον συμπαγής στον ελλαδικό πολιτικό χάρτη. Η γεωγραφία του πρόκειται να αλλάξει γρήγορα.
19/12/2015 11:24 EET
Δεξιά, κεντροδεξιά και «Μένουμε

Δεξιά, κεντροδεξιά και «Μένουμε Ευρώπη»

Ο χώρος της κεντροδεξιάς, του φιλελευθερισμού και της δεξιάς πάσχει από τον θανάσιμο ιό της ιδιώτευσης, ο οποίος αναιρεί την πολιτική. Κατά τεκμήριο στον χώρο αυτό κινούνται χιλιάδες άξιοι άνθρωποι∙ με γνώσεις υψηλού επιπέδου, με ευρεία παιδεία, με εξωστρέφεια, με εμπειρίες, με επιτυχία οικονομική και κοινωνική, με όλα τα καλά του κόσμου. Είναι όμως αφοσιωμένοι στις ζωές τους, οι οποίες είναι γεμάτες με το εγώ τους. Δεν επιθυμούν να τις αφήσουν για να αφιερωθούν ψυχή και σώματι στα κοινά. Μαζεύονται ορισμένες φορές σε παρέες, συζητούν, προβληματίζονται, ξαναμαζεύονται, αλλά την τρίτη φορά προτιμούν τον ιδιωτικό τους βίο με τα αγαθά του και αφήνουν στην άκρη τα κοινά.
20/11/2015 12:00 EET
Ο Τσίπρας και τα

Ο Τσίπρας και τα αγγλικά

Πρέπει μονίμως να πείθουμε τον εαυτό μας και τους άλλους ότι δεν είμαστε μια μικρή σπορά στα νότια Βαλκάνια, αλλά ανήκουμε στον επονομαζόμενο σκληρό πυρήνα της Ευρώπης και του δυτικού πολιτισμού, έννοιες που τις αντιλαμβανόμαστε μονίμως με όρους πολιτιστικής, πολιτικής, επιστημονικής και οικονομικής μας υστέρησης. Αλλά τι να κάνουν οι πρωθυπουργοί μας, όταν ακόμα και ο Σεφέρης, ο νομπελίστας ποιητής μας, επέλεξε, στην τελετή απονομής του βραβείου νόμπελ, να μιλήσει στα γαλλικά, ενώ είχε τιμηθεί για την ποίηση που έγγραψε στα ελληνικά. Το ίδιο έπραξε και ο δεύτερος νομπελίστας μας, ο Ελύτης, ο ποιητής της ελληνικότητας.
29/10/2015 11:02 EET