profile image

Σωτήρης Μητραλέξης

Ερευνητικός εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Princeton

Ο Σωτήρης Μητραλέξης είναι Seeger Fellow στο Πανεπιστήμιο του Princeton, ερευνητικός εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Winchester και επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Πόλεως, Κωνσταντινούπολη (Istanbul Şehir University - ερευνητική άδεια). Από τον Ιανουάριο έως τον Μάϊο του 2017 διετέλεσε επισκέπτης εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Cambridge και ερευνητικός συνεργάτης στο κολλέγιο Peterhouse. Γεννήθηκε το 1988 στην Αθήνα. Είναι διδάκτωρ φιλοσοφίας της Freie Universitat Berlin μετά από σπουδές φιλολογίας και φιλοσοφίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στην Freie Universitat Berlin, ενώ έχει διδάξει φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, στο Βερολίνο και στην Αθήνα. Έχει εκδώσει μεταξύ άλλων τα βιβλία «Ever-Moving Repose: A Contemporary Reading of Maximus the Confessor's Theory of Time» (Eugene, OR: Cascade, 2017), Μεθοδολογία και Θεωρία της Ιστορίας της Φιλοσοφίας» (επιμ., Αθήνα: Καρδαμίτσα, 2015), «Απελευθέρωση της Εκκλησίας από το Κράτος: οι σχέσεις Εκκλησίας-Κράτους και η μελλοντική μετεξέλιξή τους» (επιμ., Αθήνα: Manifesto 2015), και «Ludwig Wittgenstein Between Analytic Philosophy and Apophaticism» (επιμ., Cambridge Scholars Publishing, 2015).

Μόνο για Ενηλίκους: Στο Δωμάτιο του Γιάνη Βαρουφάκη

Μπορεί κανείς να διαφωνήσει σε χίλια δυο πράγματα με τον Βαρουφάκη. Μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι ακριβώς αυτό που δεν είναι επιθυμητό είναι οι «κεντρώες, μετριοπαθείς, ενδοσυστημικές και ευρωπαϊκές αντιπροτάσεις», ότι ακόμα και η αποδοχή τους θα σήμαινε συνέχιση μιας ευρύτερης καταστροφής αναπόφευκτης δίχως ρήξη (δεν μπορεί όμως κανείς να ισχυριστεί πως αυτές δοκιμάστηκαν και απέτυχαν, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν δοκιμάστηκαν).
22/09/2017 09:38 EEST

Διαχείριση ερειπίων, το νέο μεγάλο αφήγημα

Παρ' όλα ταύτα όμως, η τότε πρόταση Σόιμπλε -όσο κι αν είναι συνεπής με την στάση του σχετικά με την αδιανόητη αναριάρθρωση ενός «ιερού» χρέους- ήταν πραγματικά καινοφανής ως προς τον ρόλο που επεφύλασσε στην κυβέρνηση. Σύμφωνα με αυτήν, καλείται να συμμετάσχει το ΔΝΤ στο πρόγραμμα χωρίς χρηματοδότηση, και το ζήτημα του χρέους να παραπεμφθεί στις ελληνικές καλένδες, κάποτε και εάν, ίσως το 2018 αλλά θα δούμε. To plot twist; Το ΔΝΤ δεν θα συμμετείχε χρηματοδοτικά επί της παρούσης, και θα μπορούσε να δώσει δάνειο στο τέλος του 2018 εάν αποφάσιζε πως το χρέος είναι βιώσιμο.
04/09/2017 09:56 EEST

Κίνδυνος για τη δημοκρατία ο αντι-λαϊκισμός

Η δολιότητα της αντιλαϊκιστικής χειρονομίας θα ήταν συναρπαστική αν δεν ήταν πρωτίστως απειλητική: πρώτα παρουσιάζει ως λυμένο ζήτημα το τι είναι «(η μόνη) αλήθεια», με όλα τα άλλα να είναι απλώς «ψέμα». Ακολούθως, υπονοεί πως η αλήθεια υπαγορεύει μία και μόνη πολιτική, αυτή που υποστηρίζει ο αντιλαϊκιστής: οι άλλες πολιτικές προτάσεις δεν είναι αυτό που δηλώνουν, αλλά απλώς συνειδητές προσπάθειες εξαπάτησης. Έτσι οι «λαϊκιστές», αν και γνωρίζουν ενδόμυχα την αλήθεια που οδηγεί γραμμικά στην πολιτική στάση του «αντιλαϊκιστή», τη συσκοτίζουν ούτως ώστε να προτείνουν μια πολιτική που δεν είναι εφικτή, αλλά ως ευχάριστη ελκύει ψήφους.
29/08/2017 09:49 EEST

Fake news και εκκλησιαστικές τροπολογίες

Οπότε, σύμφωνα με τη λογική της προσφυγής, όταν το άρθρο 105 Συντάγματος που μιλά για ιδιαίτερο καθεστώς του «Αγίου Όρους», καθώς και οι νόμοι του 2008 και του 2010 όταν αναφέρονται στο «Άγιον Όρος», εννοούν... την χερσόνησο του Αγίου Όρους, όχι ό,τι ανήκει στις Μονές του, ακόμα και εάν κείται εκτός αυτού. Εάν ο νομοθέτης επεκτείνει την απαλλαγή και για τα ακίνητα εκτός αυτού και ακόμα και εάν δεν έχουν θρησκευτική χρήση, τότε το προνόμιο δεν απορρέει από το άρθρο 105 Συντάγματος -- σύμφωνα με την προσφυγή -- οπότε οφείλει να επεκτείνεται και στα λοιπά εκκλησιαστικά πρόσωπα, τα άσχετα με το Όρος, κατά την άποψη, πάντοτε, του εκκλησιαστικού νομικού προσώπου που προσέφυγε στο ΣτΕ.
31/07/2017 12:22 EEST

«Διαμάντια στη λάσπη»: Η απώλεια (κάθε) κυριαρχίας ως εκσυγχρονιστική μεταρρύθμιση

Θα καταφέρουν όμως να κυριεύσουν αποτελεσματικά αυτά τα «μεταμοσχευθέντα» στελέχη («αποκλειστικώς Έλληνες» όμως) στην δυσήνια και σάπια ελληνική κρατική μηχανή; «Ωραία, να φέρεις τους καλύτερους. Αλλά πού;», διερωτάται εντίτλως ο ίδιος αρθρογράφος σε άλλο άρθρο της ίδιας ημέρας, όπου και απαντά ο Αχιλλέας Σκόρδας, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, θέτοντας τις προϋποθέσεις επιτυχίας: «οι νέοι υπάλληλοι πρέπει να είναι υπόλογοι απευθείας στην Κομισιόν. Να βρίσκονται υπό διαρκή αξιολόγηση, αλλά από την Ευρώπη» ούτως ώστε να «μπει ένα κομμάτι κοινοτικής διοίκησης στην Ελλάδα».
16/06/2017 17:59 EEST

Grexit #με_τον_Κυριάκο;

Όλα αυτά βέβαια επιδεικνύουν εκπληκτική εκούσια τυφλότητα απέναντι στο εξής απλό και εγκαίρως διαγνωσμένο: ότι το τρέχον Μνημόνιο, με τους εν γένει παλαβούς αριθμούς του και το νοσηρά σαδιστικό πλεόνασμα 3,5% το οποίο δεν πετυχαίνουν τα κράτη που μας το προτείνουν (!), δεν έχει ως στόχο να πετύχει. Κανένας οικονομολόγος που σέβεται τον εαυτό του δεν αποδίδει σταγόνα ρεαλισμού στην αντίληψη πως το τρέχον Μνημόνιο είναι εφαρμόσιμο, και αν εφαρμοστεί πετυχαίνει, με το πρόγραμμα να φτάνει στο τέλος του. Η επιτυχία του τρέχοντος προγράμματος είναι το Grexit.
22/05/2017 13:24 EEST

Μια άλλη ΤΙΝΑ: Από το Μνημόνιο στο Grexit

Θα μπορούσε να αναφερθεί κανείς στις διαπιστώσεις εντός του ΔΝΤ ήδη από το 2010 για το ενδεχόμενο αποτυχίας του προγράμματος «ακόμα κι αν εφαρμοστούν πλήρως οι μεταρρυθμίσεις», ή στο γεγονός ότι τα «τεχνοκρατικά προγράμματα» προέκυψαν ως παζλ/μπουχάρα ψηφίδων-κουρελιών από συνταγές για άλλα κράτη με άλλες ανάγκες και άλλα προβλήματα. Θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για τους απολύτως σουρεαλιστικούς στόχους, όπως το 3,5% του πλεονάσματος, τους οποίους δεν επιτυγχάνουν ούτε τα κράτη που τους επιβάλλουν.
27/04/2017 09:28 EEST

Ρώσοι χάκερς, γενοκτονίες Χαλεπίου και άλλα fake news

Ναι, είμαστε στην εποχή των fake news -- τα οποία όμως εκπορεύονται ακριβώς από αυτούς που τα καταγγέλλουν. Η όλη κουβέντα περί «μετα-αλήθειας» δεν συνίσταται στην ανάδυση ενός καινούργιου φαινομένου, αλλά ακριβώς στη διαπίστωση πως η μόνη μας αλήθεια μέχρι τώρα ήταν η μηντιακώς προσφερόμενη «μετα-αλήθεια». Εντελώς ενδεικτικά θα επικεντρωθούμε εδώ σε δύο παραλογισμούς: στην παραφιλολογία περί «Ρώσων χάκερς» στις αμερικανικές εκλογές, και στον (καίρια υπονομευμένο) φοβερό θρήνο/κοπετό της μηντιακής Δύσης για την ήττα των τζιχαντιστών στο Χαλέπι της Συρίας.
24/03/2017 11:49 EET

Θα μπορούσε να υπάρξει «Έλληνας Τραμπ»;

Πολύ δύσκολα, ή μόνον ως φάρσα. Στην Ελλάδα διαπιστώνουμε δύο (μικρές) ομάδες ανθρώπων που δεν ξορκίζουν το όνομα του Τραμπ αναπαράγοντας δάνεια επιχειρήματα και κραυγές. Από τη μία έχουμε όσους ελάχιστους διατηρούν την ικανότητα να διακρίνουν ευρύτερα ρεύματα και πολιτικές μεταβολές με ψυχραιμία, χωρίς να εντάσσονται στον «χορό τραγωδίας» της Τραμπολογίας, και άρα δεν συμμετέχουν στους κοπετούς αλλά αναλύουν. Από την άλλη όμως έχουμε στην Ελλάδα το ακριβώς αντίθετο (και κωμικό), μια πραγματικά γκροτέσκα εικόνα: φιγούρες δοσμένες στην προσπάθεια να δημιουργηθεί μια... «Χρυσή Αυγή με ανθρώπινο πρόσωπο» που επιχειρούν να τοκίσουν στη νίκη Τραμπ ώστε να αυτοπροβληθούν οι ίδιοι, δια της νίκης Τραμπ, ως μελλοντικά νικηφόροι.
11/03/2017 13:09 EET

Grexit, ο νέος τερματικός σταθμός του «Προγράμματος»

Αντιθέτως, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον κόσμο έχουν συμβεί κοσμογονικές μεταβολές εν συγκρίσει με, επί παραδείγματι, τις αρχές του 2015. Το Brexit λαμβάνει σάρκα και οστά, κρίσιμες γαλλικές, γερμανικές και ολλανδικές εκλογές με ισχυρές ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις βρίσκονται επί θύραις, ενώ ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών καλεί κατ' ουσία τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. να αποχωρήσουν. Η Ε.Ε. εισέρχεται σε αργόσυρτη τροχιά αποσύνθεσης--διότι, εν τέλει, κανείς δεν την πολυθέλει ως έχει τώρα, κάτι που διαφαίνεται με επιταχυνόμενο ρυθμό, και πού 'σαι ακόμα...--και μαζί της θολώνει η σταθερότητα της Ευρωζώνης, η ίδια η Ευρωζώνη ως στόχος über alles και φυσικά «παραμονή της Ελλάδας στο πρόγραμμα».
04/03/2017 10:22 EET

Ξανά για τη μετα-αλήθεια του αντι-λαϊκισμού

Χωρίς λοιπόν κάτι το ιδεολογικά κοινό μεταξύ τους, οι «λαϊκιστές» αποκαλούνται «απειλή για τη δημοκρατία»: το γιατί ακριβώς θα ίσχυε κάτι τέτοιο παραμένει νεφελώδες, σπάνια επεξηγείται. Για την ακρίβεια, στην διετή διακυβέρνηση της Ελλάδας από τον Αλέξη Τσίπρα διαπιστώνουμε το ακριβώς αντίθετο: πως δεν αποκαλείται λαϊκιστής στον βαθμό που ακυρώνει τη δημοκρατική εντολή, ενώ αποκαλείται λαϊκιστής ακριβώς όταν πετάει τη δημοκρατική εντολή στα σκουπίδια. Έτσι, η πρόκληση δημοψηφίσματος θα θεωρηθεί λαϊκιστική πράξη, αλλά η ανατροπή της λαϊκής εντολής που προέκυψε από αυτό θα χαιρετισθεί ως μονόδρομος της υπευθυνότητας.
14/02/2017 09:30 EET

Για τον βαθύ λαϊκισμό του «αντιλαϊκισμού»

Κάθε φορά που ο «λαϊκισμός» του αντιπάλου καθίσταται αντικείμενο επίκλησης, κατ' ουσίαν εκδιπλώνεται υπορρήτως η εξής αφήγηση: η θέση του αντιπάλου είναι «λαϊκιστική» διότι χαϊδεύει αφτιά, βασίζεται σε ψεύδη ή μισές αλήθειες και αποκρύβει τα δεδομένα, δομείται πάνω σε μια διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Αυτό που καθιστά την θέση ή την συμπεριφορά του αντιπάλου «λαϊκιστική» είναι ακριβώς το γεγονός πως αρνείται την αδιαμφισβήτητη αλήθεια της δικής μου πολιτικής πρότασης--δηλαδή, την «πραγματικότητα». Η πολιτική μου θέση δεν είναι μία από τις πολλές ενδεχόμενες πολιτικές θέσεις, την οποία εγώ προκρίνω έναντι των υπολοίπων, δεν είναι ένα «δέον γενέσθαι» ανάμεσα σε άλλα αντιπροτεινόμενα.
16/01/2017 09:45 EET

Τρεις ελληνικοί παραλογισμοί του τέλους του 2016

Και εδώ φτάνουμε στο δεύτερο: στο πώς αυτό το ψηφιακό ελλαδικό πάθος για τις αμερικανικές εκλογές προδίδει την απόλυτη παραίτηση από την ελληνική πολιτική σκηνή. Αφού η κοινοβουλευτικά πλέον πλήρως, ερμητικά εμπεδωμένη ΤΙΝΑ αποκλείει το ενδεχόμενο σύγκρουσης επί μείζονος διακυβεύματος στα μυαλά των περισσοτέρων (είναι χαρακτηριστικό ότι την προαναφερθείσα ιδιωτικοποίηση του νερού (!) δεν την συνόδευσε παλλαϊκός ξεσηκωμός, αλλά μάλλον... ιδιωτικός στεναγμός), δεν υπάρχει κατ' αυτούς τίποτα να κερδηθεί και τίποτα να χαθεί. Οπότε, όλο το πολιτικό πάθος που δεν διοχετεύεται στα ελλαδικά, διοχετεύεται δι΄ αντιπροσώπου στα... υπερατλαντικά.
06/01/2017 10:38 EET

Fata Morgana στην έρημο της μη-πολιτικής

Στο ευρωπαϊκό αφήγημα για την Ελλάδα, λοιπόν, δεν είχε την σωφροσύνη και την εργατικότητα που άλλα κράτη είχαν και συνεπώς λειτουργούσαν απρόσκοπτα∙ ως εκ τούτου, αφού δεν έκανε τις «απαραίτητες μεταρρυθμίσεις», η Ελλάδα απέτυχε και βρέθηκε στα όρια της χρεωκοπίας (σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, η Ελλάδα δεν είναι νεκροζώντανα χρεωκοπημένη από το 2010...). Έτσι, πρέπει να αποδώσει τα δέοντα--μεταρρυθμίσεις, δανεικά, κυριαρχία, πολιτική--στους σώφρονες. Στην έσχατη καρικατούρα, όλα συμβαίνουν κατ' αρχήν επειδή ο «τυροπιτάς δεν έκοβε απόδειξη».
12/12/2016 09:42 EET

Επικηρυγμένος λόγω μετριοπάθειας: Η «Αρπαγή της Ευρώπης» του Γ. Βαρουφάκη

Σε αντίθεση με αυτό που ενδεχομένως θα ανέμενε κάποιος, το «And the Weak Suffer What They Must?» δεν αποτελεί μια εξιστόρηση των γεγονότων του 2015 και της θητείας του Γιάνη Βαρουφάκη στο ΥΠΟΙΚ και στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων (αν και περιλαμβάνει κάποιες τέτοιες νύξεις, προστεθειμένες εκ των υστέρων). Ο συγγραφέας μας βεβαιώνει πως αυτό το θρίλερ θα εξιστορηθεί σε επόμενο βιβλίο--ελπίζουμε, μαζί με τις απομαγνητοφωνήσεις των μοιραίων Eurogroups... Το βιβλίο είχε αρχίσει να γράφεται το 2012, αμέσως μετά τον (αμερικανοκεντρικό) «Παγκόσμιο Μινώταυρο», σταματάει στο 2015 και αποτελεί συνέχειά του, «ευρωπαϊκό» κομμάτι του και ολοκλήρωση της βαρουφακικής ανάγνωσης της παγκόσμιας κρίσης, από τις απαρχές και αιτίες μέχρι τα ευρωπαϊκά γεγονότα των τελευταίων ετών.
07/12/2016 09:37 EET

Η μισθοδοσία του κλήρου στην Ελλάδα: Προτάσεις για το μέλλον

Τα αριθμητικά δεδομένα σήμερα (Οκτώβριος 2016) έχουν ως εξής: μισθοδοτούνται από το Δημόσιο 10.238 ορθόδοξοι ιερείς και 100 Αρχιερείς (επαρχιούχοι Μητροπολίτες, τιτουλάριοι και σχολάζοντες Μητροπολίτες, βοηθοί Επίσκοποι, πρεσβύτεροι, διάκονοι, ιεροκήρυκες), που ανήκουν σε α. 82 Μητροπόλεις Εκκλησίας της Ελλάδος, β. Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης και 8 Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Κρήτης, γ. 5 Ιερές Μητροπόλεις Δωδεκανήσου) και εκκλησιαστικοί υπάλληλοι (υφίστανται 292 οργανικές θέσεις ιεροκηρύκων και περίπου 380 θέσεις λαϊκών υπαλλήλων Μητροπόλεων, που δεν είναι όλες καλυμμένες).
26/11/2016 10:43 EET

Η μισθοδοσία του κλήρου στην Ελλάδα: Μελέτη των στοιχείων

Είναι πραγματικά ενδιαφέρον το πώς αντιμετωπίζεται το ζήτημα της μισθοδοσίας του κλήρου στον ελλαδικό δημόσιο λόγο. Από τη μία έχουμε τους κατ' εξοχήν αντικληρικαλιστές, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι το καθεστώς μισθοδοσίας του κλήρου που ισχύει στην Ελλάδα δεν ισχύει πουθενά στην Ευρώπη, και ότι άρα πρέπει να «γίνουμε Ευρώπη». Ακόμα και εάν η εκτίμηση πως πουθενά στην Ευρώπη δεν μισθοδοτείται ο κλήρος από το κράτος είναι ακριβής, που δεν είναι ακριβής, μοιάζει να αγνοεί ένα θεμελιώδες γεγονός. Ότι η μισθοδοσία του κλήρου πρέπει να ιδωθεί σε συνάρτηση με το ποιες παροχές δίνει γενικώς το κράτος στην εκκλησία.
22/11/2016 11:55 EET

Υπάρχει «λαϊκισμός»; Τι είναι αυτό;

Ο μπαμπούλας του «λαϊκισμού» παλαιότερα λειτουργούσε πρίμα, διασφαλίζοντας την ηγεμονία της φιλελεύθερης συναίνεσης. Πλέον δε λειτουργεί. Και στην περίπτωση του ελληνικού δημοψηφίσματος του 2015, και στο Brexit και στις αμερικανικές εκλογές, οι ελίτ δεν πήραν χαμπάρι τι θα συμβεί: έχουν χάσει τη δυνατότητα καθοδήγησης των εξελίξεων, πρόβλεψής τους και γενικώς επαφής με την πραγματικότητα. Πέραν τούτου, σε όλον τον «δυτικό» κόσμο η φιλελεύθερη συναίνεση υφίσταται απανωτές ήττες μεγαλοπρεπώς.
14/11/2016 11:46 EET