profile image

Σταύρος Καρατζίκος

Διδάκτωρ Θεωρητικής Φυσικής

Ο Σταύρος Καρατζίκος γεννήθηκε στην Πτολεμαΐδα του νομού Κοζάνης τον Οκτώβριο του 1980. Σπούδασε Φυσική στο τμήμα Φυσικής του Α.Π.Θ.,πήρε μεταπτυχιακό δίπλωμα Υπολογιστικής Φυσικής από το ίδιο τμήμα το 2005 ενώ από από το 2009 κατέχει διδακτορικό δίπλωμα στη Θεωρητική Φυσική (Α.Π.Θ). Εργασίες του έχουν δημοσιευτεί σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά Φυσικής και έχουν αναγνωρισθεί διεθνώς με τριψήφιο αριθμό αναφορών. Σήμερα εργάζεται ως Καθηγητής Φυσικής στην ιδιωτική εκπαίδευση.Επίσης κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πουκαμισάς το πρώτο βιβλίο του με τίτλο “Φυσική Α΄ Λυκείου”.Σύντομα αναμένεται να κυκλοφορήσει το νέο του βιβλίο με τίτλο “Φυσική Β΄ Λυκείου-Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών”.
Δέκα ερωτήσεις και απαντήσεις για το Σύμπαν

Δέκα ερωτήσεις και απαντήσεις για το Σύμπαν μας

Υπάρχουν πολλά διαφορετικά σενάρια το μέλλον του Σύμπαντος. Ένα σενάριο είναι αυτό της «Μεγάλης Ψύχρας», σύμφωνα με το οποίο το Σύμπαν θα συνεχίσει να διαστέλλεται επ'άπειρον,o κόσμος θα αραιώνεται και θα μετατραπεί σε ένα ψυχρό, σκοτεινό και τελικά νεκρό μέρος.Σύμφωνα με το σενάριο της «Μεγάλης Ρήξης» οι γαλαξίες, οι πλανήτες, τα άτομά μας τελικά διαλύονται σε ένα «γκραν φινάλε».Υπάρχει και το σενάριο της Μεγάλης Σύνθλιψης, κατά την οποία η κοσμική διαστολή αναστρέφεται, τα πάντα αρχίζουν να επανενώνονται και τελικά συνθλίβονται με μια κατακλυσμιαία κατάρρευση κάτι σαν μια αντίστροφη Μεγάλη Έκρηξη.
19/10/2017 13:30 EEST
Οι εννιά «πλην ένας» πλανήτες του ηλιακού μας

Οι εννιά «πλην ένας» πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος

Ο Πλούτωνας μέχρι τον Αύγουστο του 2006 ήταν ο ένατος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος και ο πιο απομακρυσμένος από τον Ήλιο. Εκείνο το καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια του 26ου συνεδρίου της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης στην Πράγα, πάρθηκε η απόφαση να εξοβελιστεί ο Πλούτωνας από τον σκληρό πυρήνα του ηλιακού συστήματος και έπαψε πλέον να θεωρείται πλανήτης. Ένας υποβιβασμός που όμως δίχασε την επιστημονική κοινότητα μιας και πολλοί συνεχίζουν να αμφισβητούν την ορθότητα αυτής της απόφασης.
26/08/2017 10:54 EEST
Oι εμπνευσμένοι δάσκαλοι της

Oι εμπνευσμένοι δάσκαλοι της Φυσικής

Ένα ακόμη παράδειγμα χαρισματικού δασκάλου ήταν ο Γερμανός θεωρητικός φυσικός, Άρνολτ Ζόμερφελντ. O Ζόμερφελντ, που δεν πήρε Νόμπελ (αν και προτάθηκε 84 φορές), είχε πολλούς μαθητές μεταξύ των οποίων οι βραβευμένοι με Νόμπελ Βέρνερ Χάιζενμπεργκ, Βόλφγκανγκ Πάουλι, Χανς Μπέτε, Πίτερ Ντεμπάι. Ένας από τους προαναφερθέντες φυσικούς, ο Χανς Μπέτε είχε ως δάσκαλο, εκτός από το Ζόμερφελντ, και τον Ιταλό φυσικό Ενρίκο Φέρμι, τα μαθήματα του οποίου διακρίνονταν για την άρτια προετοιμασία τους καθώς και για την απλότητητά τους.
01/07/2017 11:19 EEST
Tαξίδι σε άλλη...

Tαξίδι σε άλλη... Γη

«Μια διαρκώς εντεινόμενη ξηρασία που απλώνεται στη Γη καθιστά το μέλλον της ανθρωπότητας αβέβαιο.Ύστατη ελπίδα αποτελεί ένα ταξίδι σε τρεις υποψήφιους κατοικήσιμους πλανήτες ενός πολύ μακρινού γαλαξία. Οι τολμηροί αστροναύτες ταξιδεύουν μέσα από μια σκουληκότρυπα μη γνωρίζοντας αν και πότε θα επιστρέψουν». Αυτό είναι το σενάριο της ταινίας Interstellar, μιας ταινίας που σύμφωνα με τον θεωρητικό φυσικό και σύμβουλου επιστήμης της ταινίας, Κιπ Θορν, είναι βασισμένη στη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν. Πόσο απέχει άραγε από την πραγματικότητα το παραπάνω σενάριο;
27/05/2017 19:10 EEST
Αντιύλη, σκοτεινή ύλη και σκοτεινή

Αντιύλη, σκοτεινή ύλη και σκοτεινή ενέργεια

Tι ονομάζουμε αντιύλη; Πώς αλληλεπιδρά με την ύλη; Τι είναι άραγε η σκοτεινή ύλη και τι η σκοτεινή ενέργεια; Ας φωτίσουμε τις σκοτεινές πτυχές αυτών των εννοιών με τη βοήθεια δέκα ερωτήσεων και απαντήσεων...
29/04/2017 11:18 EEST
Η ανεξιχνίαστη θεωρία των

Η ανεξιχνίαστη θεωρία των χορδών

Ανάμεσα στους επικριτές της θεωρίας ήταν ο διάσημος Αμερικανός φυσικός, Ρίτσαρντ Φάινμαν,ο οποίος θεωρούσε πως οι θεωρητικοί των χορδών δεν ήλεγχαν τις ιδέες τους και σκάρωναν κι από μια εξήγηση για κάθε ασυμφωνία με το πείραμα. Χαρακτηριστικό είναι το ειρωνικό σχόλιό του σε ένα σεμινάριο, απευθυνόμενος σε έναν από τους πρωτοπόρους της θεωρίας των χορδών, το φυσικό Τζον Σβαρτς. Ο Φάινμαν αναφερόμενος στις επιπλέον διαστάσεις που απαιτεί η θεωρία των χορδών,του είχε πει: «Ε, Σβαρτς, μέσα σε πόσες διαστάσεις βρίσκεσαι σήμερα;»
25/03/2017 10:50 EET
Οι εργάτες-επιστήμονες της σοβιετικής

Οι εργάτες-επιστήμονες της σοβιετικής Φυσικής

Την αντίθετη πορεία από τον Καπίτσα ακολούθησε ο γεννημένος στην Οδησσό, Φυσικός, Τζορτζ Γκάμοφ. Μην αντέχοντας την εισβολή της πολιτικής στην επιστήμη, επιθυμούσε διακαώς την έξοδό του από τη Σοβιετική Ένωση μαζί με τη σύζυγό του. Παρά τα προσκόμματα πολιτικής φύσεως που συναντούσε στην προσπάθεια του να εγκαταλείψει τη Σοβιετική Ένωση, τελικά κατάφερε το 1933 να εξασφαλίσει βίζα εξόδου για αυτόν και τη γυναίκα του για να συμμετάσχει σε ένα επιστημονικό συνέδριο και ασφαλώς δεν επέστρεψαν ποτέ πίσω.
25/02/2017 12:22 EET
Οι πνευματικές έριδες των επιφανών

Οι πνευματικές έριδες των επιφανών Φυσικών

Άξια αναφοράς είναι και η διαμάχη μεταξύ των δύο Βρετανών Θεωρητικών Φυσικών, του βραβευμένου με Νόμπελ Πίτερ Χίγκς και του Στήβεν Χώκινγκ. Ο Χώκινγκ σε δήλωση του το 1957 είχε στοιχηματίσει 100 δολάρια πως δεν πρόκειται πότε να ανακαλυφθεί το σωματίδιο Χιγκς, το αποκαλούμενο και «σωματίδιο του Θεού» και οι αμφιβολίες του για την ύπαρξη του σωματιδίου στηρίζονταν σε μια δική του εργασία, που εκείνη τη χρονιά είχε δημοσιεύσει. Το σωματίδιο αυτό, που η υπαρξή του εξηγεί πώς η ύλη αποκτά τη μάζα της, είχε προβλεφθεί θεωρητικά από τον Χίγκς το 1964. Ο Χιγκς μαθαίνοντας τη δήλωσή αυτή απάντησε πως ο Χώκινγκ συγχώνευε τη σωματιδιακή φυσική με τη βαρύτητα με έναν τρόπο που δεν θα μπορούσε να ήταν σωστός στα μάτια κανενός θεωρητικού φυσικού και πως αμφέβαλε για τους υπολογισμούς του.
28/01/2017 10:32 EET
«Φωτίζοντας» τις μαύρες

«Φωτίζοντας» τις μαύρες τρύπες

Υποθέστε ότι είστε στην επιφάνεια ενός άστρου. Η δύναμη της βαρύτητας είναι ανάλογη της μάζας σας και του άστρου και αντιστρόφως ανάλογη του τετραγώνου της απόστασής σας από το κέντρο του άστρου. Αν το άστρο κατέρρεε και υποδιπλασιαζόταν η μεταξύ σας απόσταση χωρίς να μεταβληθεί η μάζα του, το βάρος σας θα τετραπλασιαζόταν. Όσο καταρρέει επομένως το άστρο, αυξάνεται δραματικά η ελκτική δύναμη του βάρους και ως αποτέλεσμα αυξάνεται και η ταχύτητα διαφυγής που πρέπει να αναπτύξετε για να υπερνικήσετε αυτή τη δύναμη. Κοντά στη μαύρη τρύπα το βαρυτικό πεδίο γίνεται τόσο ισχυρό που η απαιτούμενη ταχύτητα διαφυγής υπερβαίνει και την ταχύτητα του φωτός. Με άλλα λόγια από την τρύπα αυτή ούτε το φως μπορεί να ξεφύγει.
17/12/2016 10:50 EET
Αναζητώντας μια βελόνα στον κοσμικό

Αναζητώντας μια βελόνα στον κοσμικό αχυρώνα

Ανέκαθεν οι άνθρωποι γοητεύονταν από την ιδέα της ύπαρξης νοήμονος ζωής πέρα από τον πλανήτη μας, διεξάγοντας έτσι συστηματικές έρευνες για την ανακάλυψή της. Tον Οκτώβριο του 1992 η υπηρεσία διαστήματος των ΗΠΑ (NASA) ανακοίνωσε ένα σημαντικότατο πρόγραμμα για την ανίχνευση ραδιοσημάτων τεχνητής προέλευσης (SETI), κάνοντας χρήση ραδιοτηλεσκοπίων που ήταν τοποθετημένα σε ολόκληρο τον κόσμο. Ένα ανάλογο πρόγραμμα (Breakthrough Listen) ανακοινώθηκε πέρυσι με τη συμμετοχή του διάσημου αστροφυσικού, Στίβεν Χόκινγκ και τη χρηματοδότηση του Ρώσου επιχειρηματία, Γιούρι Μίλνερ.
03/12/2016 09:18 EET
Το καταφύγιο της

Το καταφύγιο της διανόησης

Όταν ο Λούις Μπάμπεργκερ και η αδελφή του Τζούλι Κάρι Φουλντ ίδρυσαν το 1930 το Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών στο Πρίνστον των Η.Π.Α, ενδεχομένως δεν φαντάζονταν πως το εν λόγω ινστιτούτο θα μετατρεπόταν σε ένα «ξενοδοχείο» διανόησης, σε μια όαση που θα φιλοξενούνταν τα πιο λαμπρά μυαλά της ανθρωπότητας. Όλοι οι εξέχοντες επιστήμονες του 20ού αιώνα στα Μαθηματικά και τη Φυσική πέρασαν από εκεί. Ενδεικτικά να αναφέρουμε τους Αϊνστάιν, Γκέντελ, Μπορ, Ντιράκ, Γκελ-Μαν, Οπενχάϊμερ, Φον Νόιμαν.
25/10/2016 11:48 EEST
Η πολυσχιδία της «Φυσικής»

Η πολυσχιδία της «Φυσικής» διάνοιας

Το κλασικό στερεότυπο ενός κορυφαίου επιστήμονα της Φυσικής που ήταν χαμένος στις εξισώσεις και στα πειράματά του και που η καλλιέργεια του περιορίζεται στην επιστήμη του, ίσως να απέχει λίγο από την πραγματικότητα. Άραγε υπήρχε τίποτε άλλο πέρα από τα μαθηματικά και τους νόμους της Φυσικής για αυτούς τους ιδιαίτερους ανθρώπους; Τι άλλες ασχολίες ανέπτυσσαν στον ελεύθερο τους χρόνο; Είχαν άλλες κλίσεις πέρα από την επίλυση στρυφνών εξισώσεων;
22/09/2016 13:07 EEST
Η επίζηλη «καρέκλα» του

Η επίζηλη «καρέκλα» του Νεύτωνα

Ένας ακόμη πολύ γνωστός κάτοχος της έδρας από το 1932 ήταν ο νομπελίστας Φυσικός Πολ Ντιράκ, με πολύ σημαντική συνεισφορά στην Κβαντομηχανική. Ο Ντιράκ διαδραμάτισε έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της Σύγχρονης Φυσικής αλλά είχε επίσης και μια πολύπλευρη προσωπικότητα, όντας αρκετά πολιτικοποιημένος, ανθρωπιστής και φιλειρηνιστής. Ήταν τόσο ήπιος και μετριόφρων ως χαρακτήρας, που είχε χαρακτηριστεί από τον μεγάλο Φυσικό Νιλς Μπορ ως «την πιο αγνή ψυχή στη Φυσική».
10/07/2016 10:06 EEST
H Φυσική υπό το άγρυπνο βλέμμα του

H Φυσική υπό το άγρυπνο βλέμμα του «Φύρερ»

Οι Λέναρντ και Σταρκ φιλοδοξούσαν να γίνουν οι νέοι «Φύρερ» της γερμανικής φυσικής. Ήταν και οι δυο πολύ καλοί πειραματικοί φυσικοί και το μένος τους, ειδικά για τον Αϊνστάιν, έχει τις ρίζες του στο παρελθόν, αφού τον κατηγορούσαν ανοιχτά ότι είχε οικειοποιηθεί δικές τους επιστημονικές ιδέες. Ειδικότερα,ο Λέναρντ διεκδικούσε την πατρότητα της ερμηνείας του φωτοηλεκτρικού φαινομένου για την οποία ο Αϊνστάιν βραβεύτηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1921. Θεωρούσαν τη σχετικότητα ως μια εβραϊκή απάτη, εξαπολύοντας μύδρους εναντίον της, αλλά και εναντίον όσων την υπερασπίζονταν.
27/04/2016 10:57 EEST
Θα ακουστεί σύντομα το «κύκνειο άσμα» της

Θα ακουστεί σύντομα το «κύκνειο άσμα» της Φυσικής;

Μια από τις θεωρίες που υπόσχεται να μας οδηγήσει στο «Άγιο Δισκοπότηρο» της Φυσικής, στη Μεγάλη Ενοποιημένη Θεωρία, είναι η θεωρία των υπερχορδών. Σύμφωνα με αυτήν (3), τα στοιχειώδη σωμάτια (ηλεκτρόνια,κουάρκς κτλ.), τα οποία θεωρούνταν ως αδιάστατα σημεία,έχουν τελικά μια διάσταση, αυτή του μήκους. Δεν είναι κουκκίδες αλλά έχουν σχήμα. Μπορεί να είναι ανοιχτές χορδές, όπως ένα κορδόνι από παπούτσι ή κλειστές, όπως η θηλιά στην άκρη ενός λάσου. Όταν πάλλονται, συμπεριφέρονται ως σωματίδια και οι διαφορετικοί τρόποι ταλάντωσής τους (συχνότητες,διεύθυνση κτλ.), παράγουν το οπλοστάσιο των στοιχειωδών σωματιδίων.
26/03/2016 11:42 EET
10 ερωτήσεις και απαντήσεις για τα βαρυτικά

10 ερωτήσεις και απαντήσεις για τα βαρυτικά κύματα

Τα βαρυτικά κύματα είχαν προβλεφθεί από τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν.Ας προσπαθήσουμε με τη βοήθεια δέκα ερωτοαπαντήσεων να κάνουμε προσιτή στο ευρύ κοινό την έννοια των περιβόητων βαρυτικών κυμάτων και να εξηγήσουμε πως έφτασαν οι επιστήμονες στην άμεση καταγραφή τους μετά από χρόνια ερευνών.
14/02/2016 09:09 EET
Γυναικεία «Φυσική» διάνοια και

Γυναικεία «Φυσική» διάνοια και προκατάληψη

Τα παραπάνω γεγονότα ρίχνουν νερό στο μύλο αυτών που διαμαρτύρονται για διάκριση μεταξύ των φύλων στις θετικές επιστήμες και ειδικότερα στη Φυσική. Θεωρούν πως και σε άλλες περιπτώσεις κοινών απομονομών υπήρχαν γυναίκες που θα' ταν δίκαιο να προταθούν, το φύλο τους όμως αποτέλεσε ανασταλτικό παράγοντα. Ακόμη και για τον Αλβέρτο Αϊνστάιν υπάρχουν ορισμένοι ιστορικοί που έχουν διατυπώσει την άποψη πως μερικές από τις θεωρίες του τις ανέπτυξε από κοινού με την πρώτη σύζυγό του Σέρβα Φυσικό Μιλέβα Μάριτς, και ίσως να έπρεπε και αυτή να προταθεί για το βραβείο.
06/02/2016 11:20 EET
Οι ιδιοτροπίες των «μεγάλων» της

Οι ιδιοτροπίες των «μεγάλων» της Φυσικής

Κατά τη διάρκεια μιας βόλτας του με ένα στενό φίλο, o Tέσλα ξαφνικά υπέστη κρίση, κοκκάλωσε έχοντας τα χέρια τεντωμένα.Ο φίλος του φοβήθηκε και προσπάθησε να τον μεταφέρει σε ένα κοντινό παγκάκι αλλά αυτός αντιστάθηκε και αρπάζοντας ένα κλαδί,άρχισε μανιωδώς να σχεδιάζει στο χώμα.Αργότερα, ισχυρίστηκε πως του είχε έρθει μια ιδέα σαν αστραπή και οι χαρακιές στο έδαφος δεν ήταν παρά ένας νέος τύπος κινητήρα εναλλασσόμενου ρεύματος. Επιπλέον, υπέφερε από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Δεν μπορούσε, δηλαδή,να απολαύσει το φαγητό του αν πρώτα δεν υπολόγιζε τον όγκο του, ενώ είχε ψύχωση με τον αριθμό τρία. Αν για παράδειγμα, ήθελε να κάνει βόλτα σε ένα τετράγωνο ένιωθε αναγκασμένος να το διασχίσει τρεις φορές.
05/01/2016 12:54 EET
Η επιστήμη στην υπηρεσία του

Η επιστήμη στην υπηρεσία του Χόλιγουντ

Αξίζει να σημειωθεί πως στη Μ. Βρετανία άνοιξε μια μεγάλη συζήτηση αναφορικά με το κατά πόσο η ταινία "Interstellar" θα μπορούσε να προβάλλεται και να συζητείται στα πλαίσια των μαθημάτων φυσικής στα σχολεία. Ο Θορν είχε επίσης σημαντική συνεισφορά στην ταινία "Contact" η οποία προβλήθηκε το 1997 με κύρια ιδέα τη λήψη ενός μηνύματος από το το διάστημα και την προσπάθεια μιας αστρονόμου (Τζόντι Φόστερ) να επικοινωνήσει με τους εξωγήινους.
06/10/2015 14:30 EEST
H Φυσική των

H Φυσική των αγοριών

Οι ηλικίες των πρωτοπόρων και θεμελιωτών της Κβαντικής Φυσικής κυμαίνονταν μεταξύ 20-30 ετών. Ο πατέρας της Κβαντικής Φυσικής, ο Δανός Νιλς Μπορ, δημοσίευσε την κβαντική θεωρία για το άτομο του Υδρογόνου στα 28 του χρόνια. Το Σεπτέμβριο του 1925, μια χρονιά που λάμβανε χώρα μια απίστευτη έκρηξη επιστημονικών δημοσιεύσεων σε σχέση με αυτή τη «νέα» Φυσική, ο Πάουλι ήταν 25 ετών, ο Ντιράκ 22 ενώ ο κορυφαίος Βέρνερ Χαίζενμπεργκ ήταν 23.
23/09/2015 14:43 EEST