Ανακαλύφθηκε η μεγαλύτερη αποικία νυχτερίδων στην Ελλάδα

Ανακαλύφθηκε η μεγαλύτερη αποικία νυχτερίδων στην Ελλάδα
 Σπήλαιο Λιμνών, τμήμα αποικίας νυχτερίδων
Σπήλαιο Λιμνών, τμήμα αποικίας νυχτερίδων
Παναγιώτης Γεωργιακάκης/ΜΦΙΚ_ΠΚ

Κι όμως είναι γεγονός. Η μεγαλύτερη αποικία νυχτερίδων στη χώρα καταγράφηκε στο μη επισκέψιμο τμήμα του Σπηλαίου Λιμνών στα Καστριά Αχαΐας από επιστήμονες του LIFE GRECABAT. Αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές χειμερινές αποικίες στην Ευρώπη, όπου φιλοξενούνται περισσότερες από 18.000 πτερυγονυχτερίδες (Miniopterus schreibersi) και εννέα επιπλέον είδη σε διάφορες εποχές του έτους.

Το συγκεκριμένο εύρημα πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία της διεύθυνσης του σπηλαίου και του Φορέα Διαχείρισης Χελμού-Βουραϊκού. Εντάσσεται στο πλαίσιο των δράσεων του προγράμματος «Ελληνικά Σπήλαια και Χειρόπτερα: Διαχειριστικές Δράσεις και Αλλαγή Συμπεριφοράς» (Greek Caves and Bats: Management Actions and Change of Attitude - LIFE GRECABAT) που εφαρμόζει επιδεικτικές δράσεις διατήρησης σε 10 περιοχές του Δικτύου NATURA 2000.

Το πρόγραμμα αποτελεί την πρώτη πανελλαδική προσπάθεια διαχείρισης, προστασίας και ανάδειξης των νυχτερίδων (χειρόπτερων), των σπηλαίων και της ζωής που φιλοξενούν, επιχειρώντας να γίνει παράδειγμα ολοκληρωμένης διαχείρισής τους σε εθνικό επίπεδο.

Τμήμα της χειμερινής αποικίας πτερυγονυχτερίδων (Miniopterus schreibersi) στο σπήλαιο των Λιμνών
Τμήμα της χειμερινής αποικίας πτερυγονυχτερίδων (Miniopterus schreibersi) στο σπήλαιο των Λιμνών
Παναγιώτης Γεωργιακάκης/ΜΦΙΚ_ΠΚ

Οι παρεμβάσεις του LIFE GRECABAT θα πραγματοποιηθούν σε διάφορες περιοχές και θα συνδυασθούν με αντίστοιχες ενημερωτικές εκδηλώσεις και επισκέψεις στα σπήλαια Ζα (Νάξος), Λιμνών (Καστριά), Ψιμάκι και Τζανή (Χανιά), Ζεστά Νερά (Σέρρες), Πολύφημου (Μαρώνεια), καθώς και στο σπηλαιοβάραθρο Λουτρακίου (Πέλλα) και την καταβόθρα Αλιάρτου (Βοιωτία), στις αποστραγγιστικές σήραγγες Παναγοπούλας (Αχαΐα) και στα Ορυχεία Αγίας Βαρβάρας και Τσούτουρου (Σουφλί).

Από την έναρξη του προγράμματος έως σήμερα, έχουν πραγματοποιηθεί πλήθος επισκέψεων – επιθεωρήσεων στις προαναφερόμενες τοποθεσίες, με τη συνδρομή σπηλαιολόγων και σχετικών επιστημόνων από τοπικές ομάδες και ερευνητικά ιδρύματα σε συνεργασία με την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας Σπηλαιολογίας του Υπουργείο Πολτισμού & Αθλητισμού (ΥΠΠΟΑ) και τους κατά τόπους αρμόδιους φορείς.

Πτερυγονυχτερίδα (Miniopterus schreibersi)
Πτερυγονυχτερίδα (Miniopterus schreibersi)
Παναγιώτης Γεωργιακάκης/ΜΦΙΚ_ΠΚ

Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων έγιναν οπτικές παρατηρήσεις, καταμετρήσεις και ηχογραφήσεις υπερήχων για να προσδιοριστούν τα είδη των νυχτερίδων και πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες ασπόνδυλων ενώ μελετήθηκαν και αξιολογήθηκαν λεπτομερώς οι πιέσεις και απειλές που δέχονται τα είδη και τα καταφύγιά τους.Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν είναι υψηλής αξίας, καθώς επιτρέπουν στους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τις αποικίες των νυχτερίδων και την πανίδα των σπηλαίων και επομένως να σχεδιάσουν στοχευμένες παρεμβάσεις και δράσεις.

Στα ευρήματα του προγράμματος συμπεριλαμβάνεται ο εντοπισμός, κοντά στο Σιδηρόκαστρο Σερρών, μιας από τις μεγαλύτερες γνωστές αναπαραγωγικές αποικίες πυρρονυχτερίδας (Myotis emarginatus, πάνω από χίλια άτομα) στην Ευρώπη και μίας πολύ μεγάλης φθινοπωρινής αποικίας, διαφόρων ειδών, στο σπηλαιοβάραθρο Λουτρακίου Πέλλας.

Η μεσογειακή Ωτονυχτερίδα (Plecotus kolombatovici)
Η μεσογειακή Ωτονυχτερίδα (Plecotus kolombatovici)
Παναγιώτης Γεωργιακάκης/ΜΦΙΚ_ΠΚ

Στο πλαίσιο υλοποίησης του έργου προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η τεκμηρίωση μεγάλου αριθμού σπηλαίων και η ένταξη τουλάχιστον 10 σε καθεστώς προστασίας, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα δίκτυο μικροαποθεμάτων σπηλαίων (cave micro reserves). Επίσης, θα εγκατασταθούν σε 3 επιλεγμένες τοποθεσίες, προηγμένα συστήματα παρακολούθησης και έγκαιρης προειδοποίησης για τα σπήλαια και τη σπηλαιόβια ζωή, που θα μεταδίδουν σε πραγματικό χρόνο, δεδομένα συνθηκών αλλά και εικόνα μέσω τηλεχειριζόμενων υπέρυθρων καμερών.

 Επιστήμονας στο σπήλαιο των Λιμνών
Επιστήμονας στο σπήλαιο των Λιμνών
Γιώργος Παπαμιχαήλ/ΑΤΕΠΕ

Σχετικά με το LIFE GRECABAT

To πρόγραμμα LIFE-ΦΥΣΗ «Ελληνικά Σπήλαια και Χειρόπτερα: Διαχειριστικές Δράσεις και Αλλαγή Συμπεριφοράς» («Greek Caves and Bats: Management Actions and Change of Attitude», (LIFE17 NAT/GR/000522 – LIFE GRECABAT) έχει κύριο στόχο να βελτιώσει την κατάσταση διατήρησης 10 ειδών νυχτερίδων και του οικοτόπου των σπηλαίων (οικότοπος 8310), βοηθώντας παράλληλα στην επιβίωση της ιδιαίτερης σπηλαιόβιας ζωής που υπάρχει στην Ελλάδα.

Με προϋπολογισμό 1,27 εκατ. ευρώ και διάρκεια 4,5 έτη, το έργο συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LIFE της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από πόρους του Πράσινου Ταμείου. Συντονιστής - Δικαιούχος είναι το Πανεπιστήμιο Κρήτης – Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης (ΜΦΙΚ) και εταίροι: το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας (ΥΠΕΝ), το Πράσινο Ταμείο, το Ινστιτούτο Σπηλαιολογικών Ερευνών Ελλάδας (ΙΝΣΠΕΕ) και η ΑΤΕΠΕ Διαχείριση Οικοσυστημάτων Μονοπρόσωπη ΕΠΕ.

Αποικία πυρρονυχτερίδας (Myotis emarginatus) στην περιοχή του Σιδηρόκαστρου Σερρών
Αποικία πυρρονυχτερίδας (Myotis emarginatus) στην περιοχή του Σιδηρόκαστρου Σερρών
Παναγιώτης Γεωργιακάκης/ΜΦΙΚ_ΠΚ
Από το εσωτερικό του σπηλαίου των Ζεστών Νερών
Από το εσωτερικό του σπηλαίου των Ζεστών Νερών
Παναγιώτης Γεωργιακάκης/ΜΦΙΚ_ΠΚ
Δίπτερο του γένους Nycteribia, παράσιτο νυχτερίδων
Δίπτερο του γένους Nycteribia, παράσιτο νυχτερίδων
Καλούστ Παραγκαμιάν/ΙΝΣΠΕΕ
Τρωγλόφιλο ισόποδο (Trichoniscus sp.)
Τρωγλόφιλο ισόποδο (Trichoniscus sp.)
Ιωάννης Νικολουδάκης/ΙΝΣΠΕΕ

Δημοφιλή