kemalismos

Ποιο το στρατηγικό αποτύπωμα αυτής της συνάφειας που επηρεάζει και την σημερινή πολιτική κατάσταση στην Τουρκία;
Ο νεο-οθωμανικός λεκτικός παροξυσμός στον οποίο έχει επιδοθεί ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, με αποκορύφωμα τις τελευταίες του δηλώσεις περί «συνόρων της καρδιάς» και «συνόρων φυσικών» φανερώνουν την πιστότητα του ανωτέρω συλλογισμού. Είναι φανερό ότι ο Τούρκος Πρόεδρος έχοντας αντιληφθεί πλήρως το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται στα εσωτερικά ζητήματα, με κύριο άξονα την προβληματική πορεία της οικονομίας, αλλά κυρίως τη γεωπολιτική θέση της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή, προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητα της Τουρκίας διακόπτοντας κάθε σχέση με την ίδια τη γονιμοποιό δύναμη που δημιούργησε αυτό που γνωρίζουμε ως σύγχρονη Τουρκία: τον Κεμαλισμό.
Τα πεπραγμένα της προηγούμενης Παρασκευής στην Τουρκία συνιστούν μια ακόμη επιτυχία για τον Τούρκο πολιτικό και του καθεστωτικού, πλέον, κόμματός του. Οι συνεχείς επιτυχίες ενεργοποιούν στους ανθρώπους ψυχοπνευματικές διεργασίες που επιβεβαιώνουν διαρκώς και απόλυτα την ορθότητα των επιλογών τους ελαχιστοποιώντας τυχόν δισταγμούς και δεύτερες σκέψεις, αποκλείοντας περιθώρια συμβιβασμών. Η δημοκρατία στην γείτονα χώρα βρίσκεται σε διαδικασία περιστολής. Όλοι όσοι θεώρησαν ότι με την αποτυχία του πραξικοπήματος διεσώθη η δημοκρατία στην Τουρκία, θα ήταν φρονιμότερο να περιμένουν αυτά που θα ακολουθήσουν.
Με την αποτυχία του πραξικοπήματος και το ξήλωμα κάθε μορφής κεμαλικής-κοσμικής έκφρασης από τον Ερντογάν φαίνεται να κλείνει ο ιστορικός κύκλος 100 και πλέον ετών. Ένα κύκλος που άνοιξε το 1908 με την άνοδο των εθνικιστών στην εξουσία (Νεότουρκοι) που πολιτεύτηκαν κατά των Οθωμανών (αλλά και κατά των φιλελεύθερων Τούρκων και των μειονοτήτων) και κορυφώθηκε με την επικράτηση του Μουσταφά Κεμάλ, και σήμερα οι μεταμοντέρνοι απόγονοι των παλιών Οθωμανών επιχειρούν να πάρουν -και την παίρνουν όπως φαίνεται- τη ρεβάνς...
Oι κινηματίες απέτυχαν τριπλά: Απέτυχαν να βγάλουν τον ίδιο τον Ερντογάν από το παιχνίδι. Απέτυχαν (ή υποτίμησαν τη σημασία που είχε) να ελέγξουν τα κοινωνικά δίκτυα και τα ιδιωτικά κανάλια. Απέτυχαν να γίνουν αποδεκτοί ως «ελευθερωτές» από ένα μέρος έστω του τουρκικού ακροατηρίου (όπως είχαν γίνει, έστω μειοψηφικά, οι πραξικοπηματίες του 60). Ο Ερντογάν επέζησε χάρις στα Μέσα που ο ίδιος κατηγορούσε και προσπαθούσε να υποτάξει. Το πραξικόπημα, ευτυχώς, απέτυχε. Αλλά το τουρκικό δράμα δεν έληξε. Η ματωμένη νύχτα ίσως αφήνει πίσω της μια βαθύτερη κρίση από εκείνη που αποπειράθηκε να δώσει βίαιη λύση.
Αυτό που παρουσιάζεται ως ο πυρήνας της ιδεολογίας της Δεξιάς από τους «σκληρούς» κομμάτων όπως η ΝΔ -πέρα από απολειφάδι του ψυχρού πολέμου- αποτελεί τυπικό παράδειγμα δεξιού κεμαλισμού. Ας αναζητηθεί το τί σημαίνει «κεμαλισμός», γιατί στην Ελλάδα τον αντιμετωπίζουμε εθνοκεντρικά και όχι στην παγκόσμια διάσταση του. Ο κεμαλισμός αποτέλεσε εξαγωγικό προϊόν, κυρίαρχη και καθεστωτική δυτική ιδεολογία «εκσυγχρονισμού» για τον λεγόμενο «Τρίτο Κόσμο»-δηλαδή, ο εκδυτικισμός ως προϋπόθεση του εκσυγχρονισμού.