kepriake-demokratia

Επιρρίπτοντας τις ευθύνες η μία πλευρά στην άλλη, συσκοτίζονται οι πραγματικοί λόγοι του ναυαγίου των συνομιλιών. Επιτείνονται τα προβλήματα που προκλήθηκαν. Το κυριότερο είναι ότι βαθαίνει το ρήγμα ανάμεσά τους. Τα φλέγοντα ερωτήματα που τίθενται τώρα είναι: Το Κυπριακό παραμένει ζωντανό; Ή μπαίνει στο ράφι ως μη επιλύσιμο πρόβλημα; Υπάρχει περιθώριο επανεκκίνησής του; Οι εκατέρωθεν αντιδράσεις και ενέργειες μετά τον Κραν Μοντανά φορτίζουν περαιτέρω το κλίμα.
Η  επιλογή των Ελληνοκυπρίων να κινηθούν στο πεδίο αναμέτρησης με την Τουρκία τούς αυτοπαγίδευσε, μολονότι υπήρχε η δυνατότητα αλλαγής των συνθηκών σύμφωνα με την ενημέρωση που έδωσε ο Γκουτέρες. Ως εκ τούτου η επιλογή τους ήταν άστοχη, άκαιρη, απαίδευτη και εν τέλει καταστροφική. Το ίδιο  επιζήμια ήταν και η άρνησή τους να αποδεχτούν παρεμβατικό ρόλο των Ηνωμένων Εθνών. Επίσης, ο παράγοντας Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αξιοποιήθηκε επαρκώς. Η αναζήτηση λύσης δεν είχε την απαιτούμενη διασύνδεση με το κοινοτικό κεκτημένο. Ούτε συνδέθηκε με τις σχέσεις Τουρκίας-Ε.Ε., όπως συνέβη με τη Συμφωνία του Ελσίνκι.
Η σύνδεση της επίλυσης με την ανάπτυξη και ευημερία της Κύπρου σε ένα ασφαλές ευρωπαϊκό περιβάλλον θεωρείται -στην καλύτερη περίπτωση- ως κάτι εξωτικό. Κυρίως εκλαμβάνεται ως απεμπόληση των δίκαιων εθνικών αιτημάτων. Η κυρίαρχη πολιτική τάση δεν μπορεί να αντιληφθεί πως η συμφωνία, εκτός από τις αναγκαίες διευθετήσεις που θα επισφραγίζουν το τέλος μιας ταραχώδους περιόδου, συνεπάγεται και απελευθέρωση θετικής ενέργειας για τον τόπο, τους πολίτες, την οικονομία.
Έτσι στο Ελσίνκι, καταγράφηκαν τρεις βασικές επιτυχίες: Πρώτον, η αναγνώριση επισήμως της Τουρκίας ως υποψήφιας για ένταξη στην Ε.Ε. χώρας. Δεύτερον, η πρόβλεψη ενός μηχανισμού επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών με ενδεχόμενο παραπομπής στο Δικαστήριο της Χάγης. Και τρίτον, η προσχώρηση της Κύπρου στην Ένωση χωρίς την προηγούμενη διευθέτηση του πολιτικού ζητήματος. Και αυτό ήτανε το καταλυτικό στοιχείο που οδήγησε το νησί στην ευρωπαϊκή οικογένεια.
Στις προσεχείς προεδρικές εκλογές του Φεβρουαρίου μια υποψηφιότητα τύπου Βασιλείου αναμφίβολα θα έβρισκε πρόσφορο έδαφος. Έτσι εξηγείται και η θετική απήχηση που είχε η πρωτοβουλία του ΑΚΕΛ να προσανατολιστεί στη στήριξη του Μιχάλη Σπανού. Η ηγεσία του κόμματος και προσωπικά ο Άντρος Κυπριανού έδειξε να αντιλαμβάνεται τις υπόγειες διεργασίες που συντελούνται στο ευρύτερο κοινωνικό σώμα. Γι' αυτό και επεδίωξε να βρίσκεται σε αρμονία με την εκπεφρασμένη βούληση σημαντικής μερίδας εκλογέων, που θεωρεί πως η εναλλαγή κομματικών υποψηφιοτήτων το μόνο που πετυχαίνει είναι η ανακύκλωση των αδιεξόδων της χώρας με πρώτιστο αυτό του Κυπριακού.
Η επανεκκίνηση των συνομιλιών στη Νέα Υόρκη με την προτροπή του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες φέρει τον Νίκο Αναστασιάδη και τον Μουσταφά Ακιντζί ενώπιον των ιστορικών ευθυνών τους. Στην πραγματικότητα αυτό που διακυβεύεται στη συγκεκριμένη κρίσιμη καμπή είναι η ηγετικότητα και των δύο. Στον νέο κύκλο διαπραγματεύσεων στη Γενεύη θα κριθούν η προσήλωση και η αποφασιστικότητά τους να καταλήξουν σε συμφωνία. Πρωτίστως, όμως, θα κριθεί το πολιτικό τους διαμέτρημα.
Τα μικρά και μεγάλα κεκτημένα της Κύπρου που σήμερα συνιστούν ένα νέο πολιτικό περιβάλλον και στις δύο κοινότητες ελάχιστα αξιοποιούνται. Η επικοινωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ των δύο κοινοτήτων συνιστά μεγάλη κατάκτηση. Μεγαλύτερη βέβαια όλων είναι η οργανική ένταξη του νησιού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντί λοιπόν όλα αυτά να αποτελέσουν την κινητήρια δύναμη για την εξεύρεση συμφωνίας, υπερφορτίζονται τα τραύματα του παρελθόντος, οι ιστορικές μνήμες, οι εθνοκεντρισμοί, ακόμη και οι εθνικιστικές εμμονές. Έτσι εύλογα συντηρείται αλλά και διευρύνεται το υφιστάμενο χάσμα.
Το έργο που έχει παραγάγει από το 2008 έως σήμερα η Τεχνική Επιτροπή Πολιτιστικής Κληρονομιάς υποδεικνύει τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουν οι δύο κοινότητες αν πράγματι επιθυμούν τη λύση και αγωνίζονται γι' αυτή. Εννιά χρόνια τώρα αθόρυβα, διακριτικά και σε αγαστή συνεργασία, πέντε Ελληνοκύπριοι και πέντε Τουρκοκύπριοι εργάζονται για τη συντήρηση εκκλησιών, τζαμιών και αρχαιολογικών χώρων.
Η παραπάνω εμπειρία μάς υποδεικνύει τον καταλυτικό ρόλο των πρωταγωνιστών. Αν αυτοί στις κρίσιμες και οριακές στιγμές δεν αποδειχτούν αποφασισμένοι, ελλοχεύει ο κίνδυνος της παλινδρόμησης στο τέλμα και στη στασιμότητα. Οι δυσμενείς εξελίξεις στο Κυπριακό θέτουν καίρια ερωτηματικά ως προς τις πραγματικές προθέσεις, επιδιώξεις και δυνατότητες όλων των εμπλεκόμενων πλευρών. Θεωρούν ότι δεν είναι ώριμες οι συνθήκες για το μεγάλο άλμα προς τα εμπρός; Αδυνατούν να απεξαρτηθούν από την ατελέσφορη λογική «Τι δίνω; Τι παίρνω;» Πιστεύουν ότι υπάρχουν ανυπέρβλητα εμπόδια; Προτάσσουν πολιτικούς και προσωπικούς υπολογισμούς; Φοβούνται την κρίση των πολιτών;
Η τωρινή ελληνική κυβέρνηση δεν απεδείχθη μόνο αβαθής και άπειρη ως προς το Κυπριακό, αλλά και επιρρεπής σε ακραίες απόψεις. Η περίπτωση του Πάνου Καμμένου δεν είναι η μόνη. Χαρακτηριστική ήταν και η άκαιρη παρέμβαση του Νίκου Κοτζιά στις συνομιλίες της Γενεύης, ο οποίος στο πιο κρίσιμο σημείο ζήτησε αναβολή των διαπραγματεύσεων, επικαλούμενος την ανάγκη περαιτέρω προετοιμασίας. Εξίσου άστοχη αποδείχθηκε και η ενέργειά του να στείλει επιστολή στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, εγκαλώντας τον ειδικό απεσταλμένο του, Άιντε, ως λομπίστα της Τουρκίας.