tayip-erntoyan

Η Τουρκία βρίσκεται ένα βήμα πιο κοντά στην ψήφιση των συνταγματικών μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν την άσκηση της προεδρικής
Καθώς την ίδια στιγμή, και με το δεδομένο που λέγεται Ντ. Τραμπ, στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ τα πάντα αφενός αλλάζουν και αφετέρου η ατλαντική συμαχία πλέον, με ή χωρίς τις ΗΠΑ, είναι δυνατόν να μετεξελιχθεί σε κάτι άλλο... Ένα αμυντικό και στρατιωτικό μηχανισμό π.χ. που θα βάλλει ίσως και ευθέως πια εναντίον της Μόσχας. Και να πώς συνδέονται άμεσα -και όχι έμμεσα- τα γεωπολιτικά δεδομένα με τα γεωστρατηγικά συμφέροντα της Ελλάδος αφενός, και αφετέρου πως είναι αλληλοεξαρτώμενη η πολιτική -και η διπλωματία- από τις εσωτερικές εξελίξεις είτε σε πανορθόδοξο είτε σε διορθοδοξο επίπεδο.
Αυτή την περίοδο η τουρκική εξωτερική πολιτική βάλλεται από δύο παράγοντες που ποτέ ξανά στο παρελθόν δεν τους αντιμετώπιζε με τέτοια σφοδρότητα. Από τη μια την εντεινόμενη οικονομική κρίση που αρχίζει και ξεδιπλώνεται και στην καθημερινότητα του Τούρκου πολίτη και από την άλλη, η πολυπλοκότητα και η διαφορετικότητα των στόχων της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής που δεν εξαντλείται σε μια μόνο περιοχή, αλλά σε πολλαπλές περιοχές με διαφορετικές ιστορικές αναφορές, δυναμικές και πολιτιστικές καταβολές.
Σήμερα είναι προφανές ότι η ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας φαίνεται να μην οδηγεί πουθενά. Άρα, πρέπει να επανεξετάσουμε τη συνολικότερη θεώρηση των πραγμάτων. Δεν υποστηρίζω ότι πρόκειται για ένα ερώτημα που μπορεί να απαντηθεί εύκολα. Οι διεθνείς σχέσεις περιλαμβάνουν πάντοτε στοιχεία πολυπλοκότητας. Η απάντηση του ερωτήματος προϋποθέτει μια σοβαρή και ρεαλιστική συζήτηση, χωρίς συναισθηματισμούς, δογματισμούς και ερμηνευτικά σχήματα του παρελθόντος. Τα χρόνια της οικονομικής κρίσης η ευρωπαϊκή ελίτ έκανε πολλά λάθη που τα πληρώνει καθημερινά, βλέποντας τους λαούς να της γυρίζουν την πλάτη.
Οι συζητήσεις για τον εθνικισμό, τα έθνη και τις εθνότητες έχουν προκαλέσει ομηρικές συζητήσεις και συγκρούσεις μεταξύ των ιστορικών και των κοινωνικών επιστημόνων. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι συγκρούσεις αυτές διαχέονται στη δημόσια συζήτηση με ιδιαίτερη ένταση. Η σύγχυση μεταξύ της εθνότητας και του σύγχρονου πολιτικού έθνους που εμφανίζεται με τον διαφωτισμό χαρακτηρίζει το σύνολο σχεδόν των αντιπαραθέσεων. Ξεφεύγοντας όμως από τα καθ' ημάς, έχουμε μια εξαιρετική περίπτωση για να κρίνουμε τις νέες κοινωνιολογικές θεωρίες. Και την περίπτωση αυτή μας τη δίνει η γειτονικής μας Τουρκία, η οποία ταλανίζεται επί πλέον από πλήθος υπαρξιακών ζητημάτων.
Ναι, φαίνεται πως η Κύπρος και η προοπτική επανένωσής της, μπορεί ν' αποδειχθεί το πρώτο θύμα. Το πρώτο θύμα των «αναθεωρητικών» ιδεοληψιών και των αυτοκρατορικών φαντασιώσεων του Ταγίπ Ερντογάν. Καθώς εκεί που ονειρεύεται τα «σύνορα της καρδιάς του» δεν αποκλείεται να βλέπει ως πρώτη (και εύκολη;) προσέγγιση των επιδιώξεών του το μαρτυρικό νησί. «Δε μπορεί να χρησιμοποιείται σημαία με ενιαία την Κύπρο», είπε πολύ πρόσφατα ο χαρακτηριστικά απρόβλεπτος τούρκος Πρόεδρος. Για να συμπληρώσει με την απειλή πως «έτσι κι αλλιώς θα το καταλάβουν και θα το μάθουν». Πιο ευθεία και πιο θρασεία απειλή δε θα μπορούσε να διατυπωθεί.
Θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας, ότι μολονότι η αλλαγή πολιτικής ενδέχεται να είναι σημαντική, ορισμένες συντεταγμένες της αμερικάνικης εξωτερικής πολιτικής δύσκολα αλλάζουν και αν αλλάξουν, δεν αλλοιώνουν σε σημαντικό βαθμό την ουσία της εξωτερικής πολιτικής, αλλά κυρίως τα συμφέροντα που θέλουν οι ΗΠΑ να εξυπηρετήσουν. Για αυτό το λόγο το σημαντικότερο που έχουμε να πράξουμε ως Έλληνες και ως πολιτεία είναι να αποκτήσουμε επιτέλους εθνική εξωτερική πολιτική με προοπτική μακρόπνοη, μακριά από μικροπολιτικές σκοπιμότητες και ανώφελους διαξιφισμούς.
Για έναν τρίτο παρατηρητή, η συζήτηση γύρω από το επεισόδιο του Μαβί Μάρμαρα που συνέβη πριν από έξι χρόνια, φαντάζει παρωχημένη. Και όμως, τόσο στο Ισραήλ όσο και στην Τουρκία, αυτό που συνέβη τότε στον στολίσκο προς τη Γάζα δεν ξεχάστηκε καθόλου. Άλλωστε, το επεισόδιο εκείνο αποτέλεσε και την απαρχή μίας σειράς φραστικών επιθέσεων του Ερντογάν κατά του Ισραήλ - τις οποίες και επανέλαβε, απευθυνόμενος στους ισραηλινούς τηλεθεατές. Συγκεκριμένα, απέδωσε ευθύνες στο Ισραήλ για τους βομβαρδισμούς στη Γάζα - συγκρίνοντας τον αριθμό των θυμάτων στη μία και στην άλλη πλευρά - , επέκρινε το Ισραήλ για τη φυλάκιση δεκάδων Παλαιστινίων και για τον τρόπο που διαχειρίζονται το Τέμενος του Αλ-Άκσα στην Ιερουσαλήμ.
Έγινε πλέον αντιληπτό από όλους ότι μόνον ο Πολιτισμός μπορεί να αποτελέσει ανάχωμα στην επαπειλούμενη καταστροφή του Πλανήτη. Άλλωστε οι εκπαιδευτικές, τουριστικές, αναπτυξιακές προεκτάσεις μιας πολιτιστικής «Άνοιξης» αποτελούν το λίπασμα για την απασχόληση, τη δημιουργικότητα και την καινοτομία. Στον αντίποδα, πίσω από τους νέους που «κόβουν κεφάλια» μπροστά στα κατεστραμμένα μνημεία της Συρίας, κρύβονται οι πιο σκοτεινοί και τελικά κοντόφθαλμοι σχεδιαστές του Κακού.
Ο νεο-οθωμανικός λεκτικός παροξυσμός στον οποίο έχει επιδοθεί ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, με αποκορύφωμα τις τελευταίες του δηλώσεις περί «συνόρων της καρδιάς» και «συνόρων φυσικών» φανερώνουν την πιστότητα του ανωτέρω συλλογισμού. Είναι φανερό ότι ο Τούρκος Πρόεδρος έχοντας αντιληφθεί πλήρως το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται στα εσωτερικά ζητήματα, με κύριο άξονα την προβληματική πορεία της οικονομίας, αλλά κυρίως τη γεωπολιτική θέση της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή, προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητα της Τουρκίας διακόπτοντας κάθε σχέση με την ίδια τη γονιμοποιό δύναμη που δημιούργησε αυτό που γνωρίζουμε ως σύγχρονη Τουρκία: τον Κεμαλισμό.