profile image

Ιωάννης Ιωαννίδης

O Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης κατέχει την έδρα C.F. Rehnborg πρόληψης νοσημάτων στο πανεπιστήμιο Stanford όπου είναι τακτικός καθηγητής παθολογίας, έρευνας και πολιτικής υγείας και στατιστικής. Έχει διατελέσει επίσης καθηγητής στα πανεπιστήμια Harvard, Tufts, Imperial College και Ιωαννίνων και είναι τακτικό μέλος της European Academy of Sciences and Arts.

Έχει τιμηθεί με επίτιμους τίλους και ανώτατες διακρίσεις από πολλά πανεπιστήμια και ερευνητικούς οργανισμούς. Τα βιβλία του (Τοκάτα για την κόρη με το καμένο πρόσωπο [Κέδρος 2012], Παραλλαγές πάνω στην τέχνη της φυγής και ένα απονενοημένο ριτσερκάρ [Κέδρος 2014]) βρεθηκαν στις βραχείες λίστες του Αναγνώστη για τα καλύτερα βραβεία της χρονιάς και το τελευταίο του βιβλίο (Tractatus για την έκτη φήμη [Κέδρος 2016]) δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2016. Όπως αναφέρει στην ιστοσελίδα του χαίρεται να διδάσκεται από νέους ανθρώπους όλων των ηλικιών και να του θυμίζουν ότι δεν ξέρει σχεδόν τίποτα.

Χαμένα έργα στη Σικυώνα

Όμως σήμερα ο αρχαιολογικός χώρος είναι έρημος για άλλο λόγο. Στην είσοδο βρίσκουμε ένα διπλό λουκέτο. Στην άλλη πλευρά του δρόμου, το μικρό μουσείο στο χώρο του ρωμαϊκού βαλανείου είναι κλειστό επίσης. Μια πινακίδα ανακοινώνει την έλλειψη προσωπικού. Φωνάζουμε «είναι κανείς εδώ;» κι εμφανίζεται ένας φρουρός. Μας εξηγεί ότι είναι μόνος, με απόσπαση από τον Ακροκόρινθο. Το μουσείο και ο χώρος χρειάζονται τουλάχιστον 4 για να λειτουργήσουν. Λέμε ότι ήρθαμε από την άκρη του κόσμου, αλλά οι οδηγίες που έχει είναι σαφείς. Να μην ανοίξει σε κανέναν.
03/07/2017 09:27 EEST

Μαθήματα ζωής από κηδείες

Πρέπει να ομολογήσω εδώ τις δικές μου μεροληψίες. Συλλυπούμαι ειλικρινά τους ανθρώπους του υπέργηρου πολιτικού. Δεν ανήκω σε κάποιο κόμμα και δεν έκλαψα τόσο γοερά όσο ο πρώην βασιλιάς Κωνσταντίνος, τρέφω όμως ευγνωμοσύνη στον εκλιπόντα. Ο λόγος είναι ότι η περίοδος διακυβέρνησής του συνέπεσε με την πρώτη μου αναχώρηση στην Αμερική. Η εμφανής διαπλοκή, η αναξιοκρατία, οι (γιατί να το κρύψωμεν άλλωστε;) διορισμοί κομματικών πελατών, ο εκτροχιασμός του χρέους (από 64% το 1989 σε 98% του ΑΕΠ το 1993), η μνησικακία, η αναντιστοιχία λόγων-έργων που χαρακτήριζαν τόσο τον εκλιπόντα όσο και τους πολιτικούς του αντιπάλους όλων των κομμάτων απάλυναν την πικρή γεύση της ξενιτιάς.
08/06/2017 09:59 EEST

Επικίνδυνες αλληλογραφίες κι άλλες επικοινωνίες σε κοινωνίες τρόμου

Φτάσαμε στο σημείο ένας απλός πολίτης που εκφράζει τη γνώμη του να χρειάζεται τους Τρεις Σωματοφύλακες; Αναλογίστηκα μερικά πράγματα που χαίρομαι να κάνω. Για παράδειγμα, μου αρέσει να περπατάω από το σπίτι στο γραφείο για να σκέφτομαι. Τώρα θα έπρεπε να συσκέφτομαι μαζί με φίλους σεκιουριτάδες; Μου αρέσει να περπατάω συζητώντας μέσα στο πανεπιστήμιο με συνεργάτες. Τώρα θα έπρεπε να προσθέσουμε δυο-τρεις μπρατσαράδες στην επιστημονική συζήτηση; Μου αρέσει να κολυμπάω τρία χιλιόμετρα μόνος στη θάλασσα, καλοκαίρι-χειμώνα. Κι αν ο σωματοφύλακας δεν ήταν χειμερινός κολυμβητής και πούντιαζε ο καψερός; Θα έπρεπε να με ακολουθούν πρώην ΟΥΚάδες με φουσκωτό;
01/06/2017 09:50 EEST

Ένα τρισεκατομμύριο ώρες ιστορίας των Ελλήνων

Υπάρχουν επιστημονικά κατακυρωμένες συνέπειες στην υγεία; Κατ' αρχάς η καθιστική έκθεση σε τηλεόραση οδηγεί σε παχυσαρκία. Όσο περισσότερες κοκαλιάρες τηλεπερσόνες βλέπεις, τόσο χοντραίνεις. Δυο ώρες τηλεθέασης την ημέρα σχετίζονται με αύξηση στον σχετικό κίνδυνο διαβήτη κατά 20%, καρδιοπάθειας κατά 15%, θανάτου κατά 9%. Βέβαια δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσεις την τηλεθέαση από άλλες ανθυγιεινές συμπεριφορές και κοινωνικές συνθήκες που την συνοδεύουν. Πεθαίνεις γιατί βλέπεις ανοησίες, γιατί κάθεσαι, γιατί μασουλάς ενώ κάθεσαι, γιατί είσαι άνεργος και κάθεσαι, γιατί στα έφερε τόσο ανάποδα η ζωή που κατάντησες ακροατής τηλεμαϊντανών; Πάντως πεθαίνεις.
13/03/2017 09:36 EET

Μπορούμε να αποφύγουμε την τραγική μοίρα του Κοριολανού;

Άλλος ένας μεγάλος διωγμένος, ο Αχιλλέας Παπαπέτρου, από τους μεγαλύτερους Φυσικούς του εικοστού αιώνα, βρέθηκε αποκομμένος από την επιστημονική κοινότητα στην Αθήνα της γερμανικής κατοχής. Συνέχισε να διδάσκει και να κάνει έρευνα ολομόναχος. Τιμήθηκε με απόλυση από το Πολυτεχνείο το 1946 λόγω συμμετοχής στην αντίσταση. Έφυγε στο εξωτερικό αποδεχόμενος πρόσκληση του Σρέντιγκερ. Σταδιοδρόμησε εκτός Ελλάδας. Δουβλίνο, Μάντσεστερ, Βερολίνο, Παρίσι, Πρίνστον, Βιέννη, Βοστώνη. Τι έγιναν άραγε εκείνοι που τον απολύσανε και οι επίγονοί τους; Δεν το ψάχνω καν, υποθέτω πως μάλλον ακόμα θα διαπρέπουν σε κάποιον κομματικό ή αλλο δικτυωμένο τεκέ.
24/02/2017 19:50 EET

Δέκα αρετές, δέκα μιζέριες

Ανταγωνιστικοί: Άμιλλα. Ψάχνω να βρω πότε άκουσα τελευταία αυτήν την λέξη στην Ελλάδα. Πάει καιρός. Ευγενής άμιλλα. Για φαντάσου. Οι λέξεις αυτές φαίνονται σαν να προέρχονται από χαμένη προϊστορική διάλεκτο, απόμακρη κι ακατανόητη σαν τον δίσκο της Φαιστού. Τι έγινε η ευγενής άμιλλα; Φθόνος και έριδα. Όσο ένας λαός κουρνιάζει σε μπουντρούμι ανελευθερίας, η ξοδεμένη ανάσα στον κλειστό χώρο μαζεύει όλο και μεγαλύτερη συγκέντρωση φθόνου. Είναι σαν το διοξείδιο του άνθρακα σε ερμητικά κλειστό κελί. Μαζεύεται, μαζεύεται, μέχρι που σκας.
24/01/2017 09:28 EET

2017: Πρώτοι σε πτυχία, πάτοι σε παιδεία;

Όσο η σωρηδόν παραγωγή πτυχίων συνεχίζεται, το αντίκρυσμά τους γίνεται περισσότερο αβέβαιο. Σε κάποια αντικείμενα υπάρχει μαζική μετανάστευση πτυχιούχων, όπως στην ιατρική, όπου η χώρα έχει περισσότερους ιατρούς ανά πληθυσμό παγκοσμίως (7 ανά 1000 κατοίκους) μαζί με την Κούβα. Παράλληλα ο πληθωρισμός ιατρών εξελίσσεται σε κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Ενώ υπάρχουν ελλείψεις σε σημαντικές ειδικότητες, οι περισσευούμενοι ασκληπιάδες θα ασκήσουν συχνά αχρείαστη, επιβλαβή ιατρική λόγω βιοπορισμού ή αθέμιτης κερδοσκοπίας. Π.χ. παρά την οικονομική κρίση κάνουμε 3300% περισσότερες αξονικές τομογραφίες ανά 1000 άτομα από ότι η Νέα Ζηλανδία.
01/01/2017 13:28 EET

Θραύσματα, πρωτοπορία, επιστροφές

Τελειώνω την προσκεκλημένη ομιλία στο Βανκούβερ. Με πλησιάζουν διάφοροι επιστήμονες. Ανάμεσά τους νέοι Έλληνες, επίκουροι καθηγητές σε ΗΠΑ και Καναδά. Μια κοπέλα σπούδασε στο Brown. Σκέφτεται συχνά την επιστροφή. Ο μέντοράς της, διαπρεπής Έλληνας της διασποράς, την απέτρεψε να επιστρέψει. Τι να της πω; Πού να συναγωνιστεί με τα διεθνή προσόντα της; Μόνη ενάντια σε τόσους δικτυωμένους; Θα την κανιβαλίσουν. Θυμάμαι όταν πρωτοεπέστρεψα στην Ελλάδα. Φίλος καθηγητής στην Αθήνα, πολύ αξιόλογος, με ρώτησε «Καλωσόρισες στην ακαδημαϊκή ζωή της χώρας! Είσαι έτοιμος να φορέσεις κελεμπία και να παίζεις ταμ-ταμ;». Τι να της πω; Τι επιστήμονες θέλει η χώρα; Τι παράγει;
16/11/2016 18:35 EET

Φταίει ο λαός;

Η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι στα φόρτε της και οδεύει προς την τελειότητα του τετέλεσται. Εκεί όλα λούονται επιτέλους θείο φως. Οπότε πρόσφατα είδαμε θρησκευτικές διαμάχες κυρίως για τη βελτίωση άλλων εκπαιδευτικών βαθμίδων. Πάνω από το σκήνωμα γυμνασιακών μαθημάτων, όπως πάνω από το πτώμα του Πατρόκλου, πλακώσανε ένας υπουργός παιδείας χωρίς πτυχίο, ένας καρναβαλιστής μασκαρεμένος σε Ο.Υ.Κ., μάτσο σχολιαστές όλων των κομμάτων, εκπρόσωποι παραθρησκευτικών οργανώσεων κι άλλοι ποδοσφαιρικοί παράγοντες. Ακολούθησε πνευματικό κλωτσοσκούφι για το ποιος θα πάρει το κουφάρι.
03/10/2016 11:15 EEST

Ομολογία συνωμότη

Προσπάθησα να περιεργαστώ ευρύ δείγμα εφημερίδων μεγάλης κυκλοφορίας πρόσφατα. Δεν ξέρω αν φταίει που ήταν Αύγουστος. Ορισμένες περιείχαν δεκάδες φωτογραφίες δεσποινίδων, κυριών, και κυρίων με μαγιό. Επίσης κείμενα χωρίς μαγιό, ολόγυμνα: πολιτικο-οικονομικό ρεπορτάζ, άρθρα κομματανθρώπων, φληναφήματα εγχώριας παρανόησης. Ξύλινη ιδεολογία συν φωτογενείς γλουτοί. Σε δήθεν σοβαρότερα έντυπα εμφανίζονται λιγότερα περίνεα, αλλά η εγκεφαλική πλύση συνεχίζεται πιο ανεπαίσθητα. Λίγες εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Η τηλεόραση, πολύ χειρότερα. Μάλλον ο κύριος λόγος που σκυλιάσανε κυβέρνηση και αντιπολίτευση για τις τηλεοπτικές άδειες είναι ποιος θα ελέγχει τον ψεκασμό του πληθυσμού.
02/09/2016 11:08 EEST

Που είμαστε; Που πάμε;

Ο ελληνισμός χρειάζεται λιγότερο κομματισμό και περισσότερο πραγματική ζωή, έργο, αριστεία έξω από την πολιτική. Υπάρχουν εκατοντάδες πρότυπα για να μας εμπνεύσουν για τις αξίες της ζωής που δεν έχουν καμιά σχέση με την πολιτική και την διακομματική μιζέρια κυβερνοαντιπολιτευόμενων. Δεν ψάχνω ειδικά υπεράνθρωπους. Θαυμάζω τον κάθε πολίτη όποτε προσπάθησε για το καλύτερο σε ό,τι κάνει, όποιον έκανε οτιδήποτε ωφέλιμο, όμορφο, ευγενικό χωρίς να θέλει να γίνει εξουσιαστής. Θαυμάζω όλους τους ανθρώπους και περιμένω από όλους μας την θετική έκπληξη.
02/08/2016 13:21 EEST

Παρακαλώ, μην παραιτείστε όλοι μαζί, όλοι θα παραιτηθείτε

Κι η Ελλάδα μια χαρά θα τα πάει. Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει. Οι βρυκόλακες δεν πεθαίνουν. Το ελληνικό κράτος πλέον μετατρέπεται σε απέθαντο βρυκόλακα. Συντηρείται στον πανέμορφο καλοκαιρινό του τάφο. Ανάμεσα σε αρχαία, βυζαντινά και νεοελληνικά ερείπια που ηδονίζουν ηλιοβαρεμένους τουρίστες. "Wow, fu[...] lots of ruins to see here, pass me the sunscreen" («πω, πω, έχει γα[...] τα ερείπια να δεις εδώ, πέτα μου το αντηλιακό»), όπως έλεγε κάποιος τουρίστας στη γυναίκα του τις προάλλες στην Αρχαία Αγορά. Οι νέοι και οι άξιοι εκδιώχνονται από τη χώρα για να μη διαταραχτεί ο λήθαργος του μάγκα, μερακλή και καραμπουζουκλή κομματικού βρυκόλακα.
05/07/2016 11:29 EEST

Οι βαρείς φόροι χαρίζουν υγεία και ομορφαίνουν τη ζωή

Η τιμή ενός πακέτου Μάρλμπορο είναι (σε δολάρια Αμερικής) $18.63 στην Αυστραλία, $15.33 στην Νέα Ζηλανδία. Η αντίστοιχη τιμή είναι $4.54 στην Ελλάδα, τα τρία τέταρτα είναι φόροι. Έχουμε ισχυρότατα επιστημονικά τεκμήρια ότι η φορολόγηση μειώνει τη χρήση καπνού. Εφόσον είμαστε πρωταθλητές στο κάπνισμα, πρέπει να γίνουμε πρωταθλητές στη φορολογία τσιγάρων. Κάθε καπνιστής χάνει, κατά μέσο όρο, 10 χρόνια από τη ζωή του. Στα οικονομικά της υγείας ένα έτος ζωής αντιστοιχεί σε 50000 Ευρώ. 10x50000=500000. Αν πολλαπλασιάσουμε επί 1 εκατομμύριο ατόμων που σταματούν (ή δεν αρχίζουν) το κάπνισμα, προκύπτουν 500 δισ. ευρώ κέρδος. Δεν υπολογίζω καν κόστος περίθαλψης και απώλεια παραγωγικότητας όσων νοσούν λόγω καπνίσματος και τεράστιες βλάβες στην υγεία παθητικών καπνιστών.
13/06/2016 11:45 EEST

Σε ποια χώρα έγραφαν κάποτε ελληνικά;

Ας συγκεντρώσουμε τα στατιστικά στοιχεία. Από τους 33, τουλάχιστον 22 (67%) έγραψαν το επίλεκτο έργο τους ολόκληρο ή στην αρχική έμπνευση εκτός της ελληνικής επικράτειας. Βεβαίως 21/33 πεθάνανε στην Ελλάδα, αλλά η ζωή στο ελληνικό κράτος (βασίλειο, δικτατορία ή δημοκρατία) ήταν συνήθως μαρτυρική. Ανάμεσα στους θανάτους εν Ελλάδι περιλαμβάνονται δυο αυτοκτονίες (Γώγου, Καρυωτάκης), μια δολοφονία με στραγγαλισμό (Ταχτσής), ψύχωση (Βιζυηνός), ιατρικό λάθος (Κονδύλης), πνευμονία από κακουχία (Παπαδιαμάντης), τύφος σε περίοδο πολέμου (Σαραντάρης) και άλλοι άδοξοι έξοδοι.
06/06/2016 08:42 EEST

Ευχαριστώ που με καταληστέψατε

Επιθυμώ ολόκαρδα οι νέοι γενικότερα, και οι φοιτητές ειδικότερα, να μπορούν να πολιτικοποιούνται, να εκφράζουν δυναμικά τη γνώμη τους, να κινητοποιούνται, να αμφισβητούν με επιχειρήματα. Να ανατρέπουν με σύνεση, γνώση κι αποφασιστικότητα τα κακώς έχοντα, αντί να τραγουδούν απλώς σε μπουλούκι a cappella παραταξιακά μοτέτα τύπου «Και Α και Ου». Περιμένω από τους φοιτητές μου και νεότερους συναδέλφους να μου δείχνουν πόσο άδικο έχω. Πώς αλλιώς θα μάθω, ο αδαής; Αυτό ακριβώς το δικαίωμα δημοκρατικής έκφρασης και ουσιαστικής αμφισβήτησης στερούν από τους νέους σήμερα οι κομματικές νεολαίες και οι φοιτητικές παρατάξεις, καπελώνοντας τα πάντα. Υπάρχουν φυσικά εξαιρέσεις άδολων ιδεαλιστών που απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα.
16/05/2016 08:39 EEST

Ίδρυσε κι εσύ κόμμα – μπορείς

Ως πλέον ασήμαντος λοιπόν κάνω 10 προτάσεις. Ίσως φανούν κακές σε μερίδα πολιτών ή τρολ. Κατάργηση κομματικών νεολαιών και φοιτητικών παρατάξεων. Αιτιολόγηση: Αποτελούν μηχανισμούς καταστροφής των πανεπιστημίων και νόθευσης της δημοκρατίας. Πενταπλασιασμός της φορολογίας στα τσιγάρα. Εφαρμογή ποινών μέχρι ισόβια για λαθρεμπόριο τσιγάρων/καπνού. Δεκαπλασιασμός των προστίμων σε παραβάτες του νόμου για κάπνισμα σε δημόσιο χώρο. Μόνιμη αφαίρεση διπλώματος οδήγησης από μεθυσμένους οδηγούς και πρόστιμο μέχρι 100000 Ευρώ, αναλόγως του επιπέδου αλκοόλης. Μέγιστο συνολικό διάστημα που μπορεί κάποιος να είναι βουλευτής ή/και μέλος κυβέρνησης: 6 χρόνια. Εξόφληση των χρεών των κομμάτων με δήμευση της περιουσίας όσων διετέλεσαν υπεύθυνοι-αρχηγοί.
25/04/2016 10:43 EEST

Παραλλαγές πάνω στην Τέχνη της φυγής και ένα απονενοημένο ριτσερκάρ

Άνοιξη λοιπόν πριν σχεδόν 18 χρόνια. Ήμουν υποψήφιος για τη θέση αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και είχα μόλις τελειώσει τη μακρά σειρά συνεντεύξεων με τα τριάντα μέλη του εκλεκτορικού σώματος, τους εισηγητές, και άλλους αξιωματούχους του πανεπιστημίου, ως είθισται. Καθόλου ανοιξιάτικη εμπειρία. Οι προοπτικές φαίνονταν αβέβαιες προς αρνητικές. Ίσως θα αποτύγχανα να εκλεγώ σε μια θέση όπου δεν υπήρχε καν συνυποψήφιος και όπου για πολλά χρόνια ψάχνανε κάποιον να έρθει, και κανένας δεν ήθελε. Τι πιθανότητα θα είχα να τα καταφέρω σε οποιαδήποτε άλλη φάση;
18/03/2016 11:21 EET

Απελευθερώστε την ελληνική επιστήμη από τα πολιτικά εμπόδια

Ο νέος υπουργός Παιδείας, Νίκος Φίλης, είναι δημοσιογράφος και αρχισυντάκτης της προσκείμενης στην κυβέρνηση εφημερίδας «Αυγή». Ο υφυπουργός του, Θεοδόσης Πελεγρίνης, είναι καθηγητής, πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών με μόνο δύο επιστημονικές αναφορές στο Google Scholar. Στο κοινοβούλιο έχει σαν αντιπολίτευση έναν καθηγητή της δεξιάς παράταξης, τον Θεόδωρο Φορτσάκη, επίσης πρώην Πρύτανη του ίδιου Πανεπιστημίου με μόνο 35 επιστημονικές αναφορές στο Google Scholar. Η νέα κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι οποιαδήποτε νέα νομοθεσία σχετική με τα πανεπιστήμια θα τίθεται πρώτα σε δημόσια διαβούλευση. Από προηγούμενη εμπειρία, πιθανότατα αυτό είναι ένα κακόγουστο αστείο.
03/11/2015 11:27 EET

Μπορεί η προληπτική ιατρική να βγάλει την Ελλάδα από την οικονομική κρίση;

Ναι, φυσικά, η προληπτική ιατρική μπορεί να βγάλει την Ελλάδα από την οικονομική κρίση. Το ποσοστό καπνιστών στην Ελλάδα είναι περίπου 45% στους άνδρες (πανευρωπαϊκό ρεκόρ) και 35% στις γυναίκες (παγκόσμιο ρεκόρ). Αν δεν αλλάξει κάτι, περίπου ένα εκατομμύριο Έλληνες θα πεθάνουν από το κάπνισμα μέσα στα επόμενα 50 χρόνια. Αντίστοιχα οφέλη θα υπήρχαν και από την αντιμετώπιση της σοβαρής παχυσαρκίας και από την βελτίωση της διατροφής, όμως σε αντίθεση με τη μείωση του καπνίσματος και την αύξηση της σωματικής άσκησης, οι διατροφικές παρεμβάσεις είναι συνήθως κάπως λιγότερο αποτελεσματικές.
10/08/2015 13:58 EEST

Μετά από 29 και βάλε «αξιοπρέπειες»

Η ανάπτυξη δεν γίνεται επειδή κάποια κομματική επιτροπή βγάζει ανακοινωθέν, γίνεται από άξιους, ικανούς ανθρώπους που δουλεύουν με ενθουσιασμό να την υλοποιήσουν. Υπάρχουν πολλοί τέτοιοι Έλληνες, αλλά τους θέλετε στην Ελλάδα; Πώς θα διατηρήσετε, θα αναδείξετε και θα προσελκύσετε τους καλύτερους Έλληνες (και ξένους) επιστήμονες, ερευνητές, καινοτόμους, επιχειρηματίες, αλλά και φορείς νέων ιδεών, φωτισμένους ανθρώπους, πραγματικά ανατρεπτικούς επαναστάτες, φιλοσόφους, καλλιτέχνες, δημιουργούς του πολιτισμού;
13/07/2015 10:31 EEST