profile image

Κώστας Βεργόπουλος

Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII

Διαπραγμάτευση ή παραλογισμός;

Το ζήτημα πλέον είναι εάν η σημερινή Γερμανία είναι σε θέση να ακολουθήσει το οικονομικό και πολιτικό συμφέρον της ή μήπως θα παραδοθεί, ακόμη μια φορά στην ιστορία της, στην εθνικιστική έπαρση σε πορεία σύγκρουσης με το μέγιστο μέρος της Ευρώπης και με τον υπόλοιπο κόσμο. Η πρώτη είναι η οδός της λογικής προς το συμφέρον όλων, η δεύτερη είναι η οδός του παραλογισμού, που συχνά παρενέβη στην ιστορία αυτής της χώρας, με σοβαρές απώλειες για όλους.
28/09/2017 17:11 EEST

Μετά πολλών επαίνων

Κατά πόσο βελτιώνεται η κατάσταση σήμερα, όταν το κόστος του πρόσφατου δανεισμού ανήλθε σε 4,62%, ενώ αυτό του ήδη συσσωρευμένου και οφειλόμενου χρέους έχει κατέλθει σε 1,5% με 2%; Κατά πόσο βελτιώνεται η εξυπηρετησιμότητα του χρέους, όταν νέο χρέος υποκαθίσταται στο παλαιό, με κόστος σχεδόν τριπλάσιο του προϋπάρχοντος; Με τις συνθήκες έκδοσης του πρόσφατου ομολόγου, το συνολικό χρέος της χώρας δεν ελαφρύνεται, αλλά αντίθετα επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο. Πέραν τούτου, όταν η προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ τοποθετείται μεταξύ 1,5% και 2%, αυτό σημαίνει ότι το οφειλόμενο χρέος δεν θα μπορεί να εξυπηρετείται από το νέο προϊόν, αλλά κατ' ανάγκην από το προϋπάρχον, δηλαδή από τις σάρκες της πραγματικής οικονομίας.
01/08/2017 14:02 EEST

Αβέβαιη Γερμανία

Ο βαθμός φτώχειας παραμένει σήμερα στη Γερμανία υψηλότερος από ό,τι στη Γαλλία: 17% του πληθυσμού έναντι 14%. Η γαλλική ανεργία υπερβαίνει την γερμανική, όμως η φτώχεια πλήττει σαφώς μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού στη Γερμανία - άνεργους, αλλά και εργαζόμενους- από ό,τι στη Γαλλία. Η προϊούσα εξαθλίωση και φτώχεια διαβρώνουν την εμπιστοσύνη και αισιοδοξία του κόσμου της εργασίας στη Γερμανία, ενώ στη Γαλλία τα θύματα καλύπτονται από συστήματα κοινωνικής προστασίας, που όμως και αυτά διαβάλλονται ως «βάρη», από τα οποία η οικονομία θα όφειλε να απαλλαγεί το συντομότερο.
14/06/2017 01:06 EEST

Το χρέος και η επανεκκίνηση

Με τη διαιωνιζόμενη πολιτική λιτότητος εισοδημάτων, οι προβλέψεις για την ελληνική αγορά παραμένουν το λιγότερο απαισιόδοξες. Μπορεί κάποιες μονάδες να δημιουργούνται με εξαγωγικό στόχο, όμως ενόσω οι οικονομίες των εταίρων μας παραμένουν και αυτές σε συνθήκες λιτότητος, θα παραμένει δύσκολο για τη χώρα μας να ανακάμψει με εξωστρεφή προσανατολισμό. Αφού επί του παρόντος οι εξαγωγές δεν αντιπροσωπεύουν παρά ένα τέταρτο της παραγωγής και το κύριο μέρος της απορροφάται στην εσωτερική αγορά, η επιλογή της εξωστρέφειας θα προϋπέθετε εκ βάθρων αναδιοργάνωση της οικονομίας και μάλιστα σε περίοδο κατά την οποία το ευρωπαϊκό και παγκόσμιο εμπόριο καταγράφουν έντονα πτωτική πορεία.
26/05/2017 18:37 EEST

Η ελληνική εξαίρεση

Όμως, πέρα από όλα, αυτό που έτσι παρασιωπάται  είναι ότι: α) με τα τρία προγράμματα διάσωσης από το 2010 μέχρι σήμερα (2017), η λειτουργία της ελληνικής οικονομίας δεν βελτιώθηκε, αλλά αντίθετα επιδεινώθηκε και η υπερχρέωση της χώρας δεν μειώθηκε, αλλά αντίθετα εκτινάχθηκε ακόμη πιο ψηλά, β) η πολιτική της βίαιης και εσπευσμένης εξισορρόπησης των δημοσίων ελλειμμάτων στην χώρα μας είχε ως αναπόφευκτο αντίτιμο την νέκρωση της οικονομίας, ενώ αυτό δεν συνέβη στις άλλες ομοιοπαθείς χώρες, στις οποίες η προσαρμογή παρέμεινε σαφώς πιο ήπια και οπωσδήποτε σταδιακή.
29/03/2017 10:44 EEST

Της Γης οι Κολασμένοι επιστρέφουν;

Το ζήτημα που πράγματι τίθεται με τις τρεις πρόσφατες λαϊκές ετυμηγορίες δεν είναι τόσο η αποπομπή των ελίτ από την εξουσία, όσο κυρίως η αλλαγή πλεύσης. Εάν η παγκοσμιοποίηση αποτελεί κάποιον αξεπέραστο ορίζοντα, τα Κράτη Έθνη και τα δημοκρατικά συστήματα δεν ειναι λιγότερο αξεπέραστα, καθότι τα τελευταία αποτελούν τους αναγκαστικούς και απαρακάμπτους πυλώνες, άνευ των οποίων κανένα παγκόσμιο σύστημα δεν εξασφαλίζει την σταθεροποίηση του. Αυτή η στοιχειώδης διαπίστωση δεν αποδυναμώνει τα δημοκρατικά συστήματα, αλλά αντιθέτως τα ενισχύει απέναντι στις επερχόμενες υποχρεώσεις τους.
28/12/2016 13:21 EET

Ο Φιντέλ στην ιστορία

Για την Κούβα, το πιο βασικό στοιχείο αποδείχθηκε ότι ήταν η αφύπνιση, ενσωμάτωση και αξιοποίηση των πιο περιθωριακών στρωμάτων της πρώην αποικιακής κοινωνίας: των μαύρων, των μιγάδων και πάνω από όλα του γυναικείου πληθυσμού. Όλοι αυτοί που εβίωναν στην αφάνεια αιώνων ήλθαν στο φως και επιφορτίστηκαν με ευθύνες, ενώ παράλληλα οι παραδοσιακοί τοπικοί προύχοντες απώλεσαν κάθε προνόμιο που τους διέκρινε από το παρελθόν. Τα 57 χρόνια οικονομικού και πολιτικού αποκλεισμού από τη γειτονική υπερδύναμη ώθησαν τη μικροσκοπική Κούβα στη συγκρότηση της δωρεάν εκπαιδευτικής και υγειονομικής ανεξαρτησίας της με ευρεία λαϊκή συμμετοχή, πράγμα που της επέτρεπε να εμφανίζεται ως υπόδειγμα για τις άλλες χώρες της περιοχής.
28/11/2016 12:02 EET

Ό,τι λάμπει δεν είναι πάντα χρυσός

Πόσο πειστικός είναι ο λόγος που ονειρεύεται επερχόμενες εισροές σε διαρκώς συρρικνούμενη οικονομία, παρασιωπώντας τα λουκέτα επιχειρήσεων σε βασικά είδη, όπως τρόφιμα, που πολλαπλασιάζονται; Και κατά πόσο η επίσημη διγλωσσία δεν προσλαμβάνεται από την κοινή γνώμη ως εμπαιγμός προκείμενου να συγκαλύπτεται το έλλειμμα δικής της προοπτικής; Εάν η κυβέρνησή αδυνατεί να παρουσιάσει δικό της παράλληλο πρόγραμμα και σχέδιο που να αντισταθμίζει τις αρνητικές επιπτώσεις στην πολιτική που επιβάλλουν δανειστές και εταίροι, σε κάθε περίπτωση η κοινή γνώμη θα εκτιμούσε περισσότερο την ειλικρίνεια για τη σημερινή δυστυχία της από τις φανταστικές αφηγήσεις στις οποίες δεν πιστεύουν ούτε οι διακινητές τους.
02/11/2016 12:13 EET

Πού βαδίζουμε

Στο προσχέδιο Προϋπολογισμού για το 2017, παρέχονται διαβεβαιώσεις όχι λιγότερο ευσεβείς και κάθε άλλο παρά βάσιμες και τεκμηριωμένες: η ελληνική οικονομία θα αναπτύσσεται με κινητήριους μοχλούς τις εξαγωγές και τις επενδύσεις! Ωστόσο, πόσο αξιόπιστη είναι η πρόβλεψη ότι οι εξαγωγές θα αυξηθούν με ετήσιο ρυθμό 5%, ενόσω οι οικονομίες των βασικών Ευρωπαίων εταίρων μας θα παραμένουν στον ανεπαρκή ρυθμό του 0,3%, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προβλέψεις; Πώς θα αυξήσει η χώρα μας το μερίδιο της στις ευρωπαϊκές αγορές, ενόσω αυτές παραμένουν στάσιμες; Μήπως με αύξηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητος της, η οποία όμως στη χώρα μας δεν παύει να φθίνει;
10/10/2016 13:27 EEST

Η Σύνοδος των Επτά

Ακόμη και αν, όπως σχεδιάζεται, οι μη εξυπηρετούμενες οφειλές παραδοθούν στα διεθνή κερδοσκοπικά ταμεία, ακόμη και αν οι τράπεζες απαλλαγούν από αυτές και συγχωρηθούν από το δημόσιο, είναι μοιραίο νέες ανεκπλήρωτες οφειλές να προκύπτουν όλο και περισσότερο, ενόσω η οικονομία συντηρείται σε κατάσταση νεκροφάνειας. Το γενικευμένο αδιέξοδο θα συνεχίζεται και θα επιδεινώνεται, ενόσω οι τράπεζες και το κράτος επιδιώκουν την εξασφάλιση τους με τίμημα την αποσταθεροποίηση της οικονομίας.
09/08/2016 09:30 EEST

Η Οικονομία σε καταστολή

Η κατάρρευση του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων δεν είναι αποκλειστικό πρόβλημα των κακοπληρωτών και των κακών διαχειριστών, αλλά απορρέει πρωτίστως από το μακροοικονομικό αδιέξοδο στο οποίο η κυβέρνηση διατηρεί την οικονομία και του οποίου θύματα αποβαίνουν όλοι, ακόμη και οι συνεπείς διαχειριστές. Εάν με την συνεχή περικοπή της ρευστότητάς η κυβέρνηση φαντάζεται ότι πλήττει τους «κρατικοδίαιτους», «παράπλευρη συνέπεια» της επιλογής της είναι ότι πλήττεται καίρια το σύνολο της οικονομίας, ακόμη και αυτοί που δεν χρωστούν τίποτα και σε καμία κρατική εύνοια.
14/07/2016 19:24 EEST

Η συμφωνία και η σταθεροποίηση

Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση εκφράζει προτιμήσεις εκτός τόπου και χρόνου: τάσσεται υπερ. των επενδύσεων με υψηλή προστιθέμενη αξία, που όμως εξ ορισμού δεν μειώνουν την ανεργία, αλλά αντίθετα την επαυξάνουν. Τάσσεται επίσης υπερ. των επενδύσεων με βάθος χρόνου, πράγμα που είναι σήμερα δυσεύρετο διεθνώς, λόγω της πτωτικής πορείας της παγκόσμιας οικονομίας εξ αυτού ακριβώς του λογού. Ενώ το 1,5 εκατομμύριο ανέργων επιβάλλει να δεχόμαστε ακόμη και τις λιγότερο ιδανικές επενδύσεις, ακόμη και αυτές που στερούνται μακροχρόνιας προοπτικής.
19/05/2016 20:20 EEST

Θα μιλήσουμε για το παρόν;

Ενώ το ΔΝΤ ισχυρίζεται ότι το τρέχον τρίτο πρόγραμμα διάσωσης δεν βγαίνει και θα αποτύχει, με συνέπεια οι θεσμοί να χάσουν όσα επενδύουν σε αυτό, η ελληνική κυβέρνηση επιμένει να διεκδικεί την επιτυχή εφαρμογή του προγράμματος, με την προσδοκία ότι στη συνέχεια θα επιβραβευθεί στο ζήτημα του χρέους. Μοιραία αυτό θυμίζει την προκάτοχο της κυβέρνηση, η οποία είχε θέσει ως στόχο της να αποδείξει ότι είναι σε θέση να εφαρμόσει με ακρίβεια τους όρους του δεύτερου Μνημονίου, προκειμένου να νομιμοποιηθεί να ζητήσει στη συνέχεια ελάφρυνση του χρέους και χαλάρωση του προγράμματος. Να αποδείξει δηλαδή ότι μπορεί να εξυπηρετεί ένα πρόγραμμα μη εξυπηρετήσιμο, για να ζητήσει στη συνέχεια ελάφρυνση του, επειδή δεν είναι εξυπηρετήσιμο. Τέλος πάντων, είναι ή δεν είναι βιώσιμο το χρέος μας;
07/04/2016 15:10 EEST

Το τέλος της αυταπάτης

Εάν σήμερα κλείνει η παρένθεση της παγκοσμιοποίησης, πόσο δικαιολογημένη είναι η πολιτική της μάταιης προσαρμογής των χωρών σε μια «πραγματικότητα» που αποβαίνει όλο και πιο υποθετική; Στην πρόσφατη σύνοδο των 20 πλουσιότερων χωρών του κόσμου στη Σαγκάη, όλοι συμφώνησαν μαζί με το ΔΝΤ, με μοναδική αντίρρηση από τη Γερμανία, ότι επιβάλλεται να δοθεί σήμερα μια «μεγάλη ώθηση» στην παγκόσμια οικονομία προκείμενου να απεμπλακεί από το τέλμα στο οποίο την καθηλώνουν οι μέχρι σήμερα εφαρμοζόμενες συρρικνωτικές πολιτικές. Άραγε θα πρέπει να περιμένουμε ακόμη μέχρι την ολική κατάρρευση των ευρωπαϊκών οικονομιών και κοινωνιών, όπως ακριβώς στη δεκαετία του 1930, για να αποδεχθούν οι Ευρωπαίοι αρμόδιοι ότι ένας άλλος δρόμος για την ανοικοδόμηση επιβάλλεται και είναι εφικτός;
02/03/2016 16:12 EET

Μέρες του 2016 μ.Χ.: Περιμένοντας τους βαρβάρους

Κυκλοφορούν αόριστες και γενικόλογες επαγγελίες για «παράλληλο πρόγραμμα», για νέο αναπτυξιακό νόμο και Σχέδιο Β, ωστόσο ουδέν εξ αυτών έρχεται στο φως της ημέρας, αλλά και παραμένει αμφίβολο εάν πράγματι κάτι προετοιμάζεται στο σκότος. Εάν όντως κάτι βρισκόταν σε προετοιμασία, γιατί άραγε να παρέμενε στο σκότος, αφού η σοβαρότητα ενός εθνικού ανατασιακού προγράμματος κρίνεται πάντα από την αθρόα και δημιουργική συμβολή των πολιτών σε αυτό; Πόσο μπορεί να ευσταθήσει ο ισχυρισμός ότι κάποιο σωτήριο πρόγραμμα τεκταίνεται εν αγνοία και εν κρυπτώ από αυτούς που θα κληθούν να το εφαρμόσουν;
17/02/2016 12:27 EET

Το μεγάλο πουθενά

Με την ίδια ευκαιρία, ο πρόεδρος της Βουλής, παντα με αξιοθαύμαστη ειλικρίνεια, ομολογεί ότι «δεν δημοσιοποιήσαμε πολλά πράγματα για να μην φτύνει ο κόσμος την Αριστερά». Σέβομαι τον αγωνιστή Νίκο Βούτση, όμως αυτή η εκμυστήρευση θα μπορούσε να είναι η χαριστική βολή, αυτή που αποτελειώνει τον θανάσιμα πληγωμένο. Δεν κοινολογούμε τις θλιβερές αδυναμίες μας για να μην μας πάρει ο κόσμος με τις πέτρες. Όμως, όταν παραδεχόμαστε ότι αυτές είναι υπαρκτές και όχι απλή συκοφαντία των αντιπάλων, τότε καταλήγουμε στο αυτό αποτέλεσμα και τα εφιαλτικά σενάρια δικαιούνται να αγριεύουν στις προσδοκίες της κοινωνίας από την κυβέρνηση.
05/02/2016 19:08 EET

Ο δρόμος προς την κόλαση

Εάν σήμερα επανέρχεται η κοινωνική κατάθλιψη, δεν είναι επειδή εγκαταλείφθηκαν οι ρητορείες της «μεγάλης ανατροπής», αλλά κυρίως επειδή οι πολίτες που δεν έλαβαν μέρος σε κανένα «πάρτι» βλέπουν να τους αμφισβητείται το δικαίωμα στη ζωή από αυτούς που συνεχίζουν την «διασκέδαση». Κι όμως, αυτή η εξέλιξη δεν ήταν καθόλου μοιραία ούτε προδιαγεγραμμένη, θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί, αλλά και σήμερα ακόμη δεν είναι αργά για να αποτραπεί. Για την αποξένωση από την κοινωνία δεν χρειάζονται κατ' ανάγκην κακές προθέσεις, αρκούν και οι καλές και ίσως οι δεύτερες είναι αποτελεσματικότερες από τις πρώτες. Σε κάθε περίπτωση, το κρίσιμο σημείο δεν είναι οι προθέσεις, αλλά η συνεχής διαβούλευση με την κοινωνία και η καθοριστική συμμετοχή της στη λήψη των αποφάσεων που την αφορούν.
22/01/2016 11:37 EET

2016: Δίσεκτο έτος

Με την πρόθυμη αποδοχή της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος των συνταξιοδοτικών ταμείων, που πάντως δεν ισχύει σε καμία ευρωπαϊκή χωρά, οι επικουρικές συντάξεις και όχι μόνον εκτίθενται σε άμεσο κίνδυνο.Αφού η «μαύρη τρυπά» των ταμείων εκτιμάται σήμερα στα 13,8 δις, έπεται ότι εάν τουλάχιστον η σημερινή κυβέρνηση αποκαθιστούσε την αδικία, για την οποία κατά κόρον λοιδορούσε τους προκάτοχους της διετίας 2012-2014, το ασφαλιστικό πρόβλημα θα ήταν σαφώς λιγότερο οξύ και δραματικό από ό,τι σήμερα εμφανίζεται. Εξαλλού, οποίοι πόροι αποσπώνται από το ασφαλιστικό σύστημα στην ουσία αφαιρούνται από την οικονομία, με συνέπεια να επισπεύδεται έτσι όχι η ανάκαμψη, αλλά ο καταποντισμός της. Ισοσκελισμένα ταμεία με την οικονομία σε νεκροφάνεια δεν υπάρχουν σε καμία χωρά του κόσμου και ούτε θα ήταν δυνατόν να υπάρξουν.
05/01/2016 20:22 EET

Βίοι παράλληλοι στον ευρωπαϊκό Νότο

Το άλλο χαρακτηριστικό της ισπανικής λαϊκής ετυμηγορίας είναι η εισβολή στο προσκήνιο, κυρίως από την πλευρά των Ποδέμος, κοινωνικών αιτημάτων νέου τύπου. Ο ηγέτης τους Πάμπλο Ιγκλέσιας, περισσότερο και από τα οικονομικά αιτήματα, προβάλλει την επείγουσα ανάγκη για σύσταση «πραγματικής δημοκρατίας» με συνταγματική κατοχύρωση. Καταγγέλλει την πολιτική της λιτότητος που εφάρμοσαν οι σοσιαλιστικές και συντηρητικές κυβερνήσεις όχι μόνον ως «αντιλαϊκή επιλογή», αλλά επίσης και ακόμη περισσότερο ως «προσβολή της εθνικής ανεξαρτησίας» της χώρας του από την στυγερή και παράλογη πολιτική επιλογή της Γερμανίας.
23/12/2015 13:25 EET

Ο «ωραίος θάνατος»

Δεν είναι λίγοι αυτοί που σπεύδουν να διαπιστώσουν ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι προαναγγέλλουν τον Αρμαγεδδώνα και την ολική φρίκη κάποιας «νέας εποχής». Προεξοφλείται ότι η άνοδος νέων δυνάμεων από τον αναπτυσσόμενο κόσμο της Ασίας και της Μέσης Ανατολής έρχεται σε ανταγωνισμό με την παραδοσιακή παγκόσμια ηγεμονία του δυτικού κόσμου. Ωστόσο, η ανακατανομή της διεθνούς ισχύος, ακόμη και αν είναι αναγκαία, δεν πραγματοποιείται κατ' ανάγκην αιφνιδιαστικά ούτε οπωσδήποτε μέσω συγκρούσεων και πάντως απαιτεί χρονικό διάστημα πολλών αιώνων.
23/11/2015 16:49 EET