Aristóteles

Η έννοια του πολίτη και η συμβολή του Αριστοτέλη στη σύγχρονη πολιτική σκέψη

Μαρία Βενετή | Δημοσιεύθηκε 01.08.2017
Μαρία Βενετή

Ποιος είναι κατά τον Αριστοτέλη ο άριστος πολίτης της αρίστης Πολιτείας; Είναι ο ενεργός πολίτης, που συμμετέχει κατά προαίρεσιν στις αποφάσεις της πόλης του -τόσο με την ευρύτερη έννοια του βουλεύεσθαι και κρίνειν, όσο και με τη στενότερη έννοια της άσκησης εξουσίας- είναι ο φρόνιμος και μετριοπαθής άνθρωπος, ο επαρκώς διαβιών (ούτε υπερπλούσιος ούτε υπέρπτωχος), ο οποίος πράττει με ευθύνη, για να διασφαλίζει στην πόλη του την ευμάρεια, την παιδεία και την ειρήνη. Είναι ο ελεύθερος νους που δημιουργεί εν αυτονομία και ζει «κατά προαίρεσιν».

Η έννοια του πολίτη και η συμβολή του Αριστοτέλη στη σύγχρονη πολιτική σκέψη

Μαρία Βενετή | Δημοσιεύθηκε 01.08.2017
Μαρία Βενετή

Ποιος είναι κατά τον Αριστοτέλη ο άριστος πολίτης της αρίστης Πολιτείας; Είναι ο ενεργός πολίτης, που συμμετέχει κατά προαίρεσιν στις αποφάσεις της πόλης του -τόσο με την ευρύτερη έννοια του βουλεύεσθαι και κρίνειν, όσο και με τη στενότερη έννοια της άσκησης εξουσίας- είναι ο φρόνιμος και μετριοπαθής άνθρωπος, ο επαρκώς διαβιών (ούτε υπερπλούσιος ούτε υπέρπτωχος), ο οποίος πράττει με ευθύνη, για να διασφαλίζει στην πόλη του την ευμάρεια, την παιδεία και την ειρήνη. Είναι ο ελεύθερος νους που δημιουργεί εν αυτονομία και ζει «κατά προαίρεσιν» αλλά ταυτόχρονα υπακούει εθελότρεπτα στο νόμο και παράγει ατομικά και συνολικά έργα αρετής.

Ο ορισμός της αριστοτελικής μεσότητας

Μάγδα Χατζηστρατή | Δημοσιεύθηκε 19.07.2017
Μάγδα Χατζηστρατή

Οτιδήποτε ταυτίζεται με το υπερβολικό, το διογκωμένο, το πληθωρικά ακραίο που δεν αυτοπεριορίζεται και δεν περιστέλλεται, όχι μόνο δεν περιέχει την έννοια του μέτρου, αλλά την καταργεί ολοσχερώς. Απ' την άλλη πλευρά, ό,τι παραμονεύει στην αντίπερα όχθη, δηλαδή στην έλλειψη, είναι το αντίζυγο της υπερβολής. Εξαιτίας της, επίσης, κλυδωνίζεται η έννοια του μέτρου. Το ανθρώπινο πνεύμα χρειάζεται να ξαναποτιστεί από τις αρχές του, τη σκέψη των ορίων. Αν κάθε σκέψη, κάθε δράση που ξεπερνά ένα ορισμένο σημείο και αγγίζει το άκρον άωτον της αυταπάρνησής της, τότε πρέπει να υπάρχει πράγματι ένα μέτρο των πραγμάτων και του ανθρώπου.

Kι όμως μεταφράζεται

Μάνος Χατζημαλωνάς | Δημοσιεύθηκε 23.06.2017
Μάνος Χατζημαλωνάς

Στο πρόσφατο άρθρο της εξαιρετικής Ελληνίδας δημοσιογράφου Stav Dimitropoulos στην ιστοσελίδα του BBC Travel με τίτλο «Φιλότιμο: Η ελληνική λέξη που δεν μεταφράζεται», η προσοχή επικεντρώθηκε στο αμετάφραστο και μοναδικό της λέξης και των εννοιών που την διακρίνουν. Και ορθώς εκεί επικεντρώθηκε, αφού σκοπός του αφιερώματος ήταν να διαδώσει το θελκτικότερο κύτταρο της ελληνικής ιδιοσυγκρασίας στην καρδιά της ελληνικής φιλοξενίας. Προσέγγιση που τελευταία διαφαίνεται να οικειοποιείται δυναμικά και το Υπουργείο Τουρισμού.

Όχι κύριοι, δεν είμαστε μια χαμένη γενιά

Στέλιος Βούκουνας | Δημοσιεύθηκε 09.05.2017
Στέλιος Βούκουνας

«Από τη στιγμή που θα πει κανείς -για ό,τι αφορά το Κράτος-: Τι μ' ενδιαφέρει; Δεν ασχολούμαι... μπορούμε να πούμε ότι έχει γίνει το πρώτο βήμα για την παρακμή του κράτους αυτού», έγραφε ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ. Η άποψη αυτή είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Ας αρχίσουμε να θεωρούμε το συμφέρον του κράτους μας ως προσωπική υπόθεση. Ας αρχίσουμε να βλέπουμε το ατομικό μας συμφέρον μέσα από το συλλογικό μας συμφέρον και όχι αντίστροφα! Όσο κάποιος πολίτης αδιαφορεί για τα κοινά και με περισσή ευκολία αναφωνεί «τι με νοιάζει εμένα» ας μην παραξενεύεται όταν βλέπει τα δικαιώματά του να καταπατώνται και να λιγοστεύουν διαρκώς.

Περί ευθύνης

Κώστας Θερμογιάννης | Δημοσιεύθηκε 23.03.2017
Κώστας Θερμογιάννης

Στους αρχαίους Έλληνες, ειδικά κατά την περίοδο της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, ευθύνη (εύθυνα: ισιώνω κυριολεκτικά, τιμωρώ μεταφορικά) ήταν η θεσμοθετημένη λογοδοσία των αξιωματούχων (σ.σ.: Οι επιφορτισμένοι με την «ευθυγράμμιση» σε περίπτωση παρεκτροπής ήταν οι «Εύθυνοι» ενώ οι ελεγχόμενοι ήταν οι «υπεύθυνοι». Όσοι εξαιρούνταν από τη διαδικασία ήταν οι «ανυπεύθυνοι» ή «ανεύθυνοι»). Πέραν όμως από αυτή, τη θεσμοθετημένη λογοδοσία, η οποία αφορούσε κυρίως ζητήματα οικονομικά, κάθε πολίτης την περίοδο εκείνη είχε μέσα του βαθιά ριζωμένη την έννοια και το καθήκον της πολιτικής ευθύνης.

Μια νέα αρχή

Πέτρος Δούκας | Δημοσιεύθηκε 27.12.2016
Πέτρος Δούκας

Οι περισσότεροι καταξιωμένοι στον ιδιωτικό τομέα δεν επιζητούν μπλεξίματα με το Δημόσιο. Δεν τους ενδιαφέρει να προσφέρουν ex officio το δικαίωμα στον καθένα να τους κατακρίνει, να τους καταγγέλλει, να τους «τρολλάρει», για να βγάλει τα απωθημένα του! Ούτε να γίνονται με το παραμικρό αντικείμενο εισαγγελικής έρευνας και μάλιστα σε «βάθος εικοσαετίας»! Και όμως, αν ο νυν ή ο επόμενος Πρωθυπουργός τους το ζήταγε επιτακτικά, αρκετοί, όχι όλοι, θα έλεγαν «ναι», τουλάχιστον για ένα διάστημα!

Αφιέρωμα στην προ του Άθω περιοχή: Η ξεχωριστή γωνιά της Χαλκιδικής

Γιώργος Πίττας | Δημοσιεύθηκε 24.12.2016
Γιώργος Πίττας

Γιατί αν ο άργυρος από τα μεταλλεία του Λαυρίου στήριξε την πολιτιστική ακμή της Αθήνας των κλασικών χρόνων και θωράκισε την άμυνα της πόλης στην περίοδο των Περσικών Πολέμων, τα μεταλλεία χρυσού της Χαλκιδικής και του Παγγαίου συνέβαλαν στην ακμή της μακεδονικής δυναστείας με τον Φίλιππο Β΄ και χρηματοδότησαν τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Πολιτική ουσία και άσκοπα λεκτικά σχήματα

Χρήστος Ζιώγας | Δημοσιεύθηκε 22.12.2016
Χρήστος Ζιώγας

Η αδυναμία της κοινωνίας να ερμηνεύσει όλες τις πτυχές της δήλωσης του υφυπουργού κ. Ζουράρι, τουτέστιν τι νόημα θα έχει το καθεστώς κυριαρχίας ορισμένων νησιών όταν θα έχουμε απολέσει το βασικότερο χαρακτηριστικό της ιδιοσυστασίας μας, καταδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος. Η πολιτική ουσία της αντίδρασης στα λεγόμενα του κ. Ζουράρι είναι πως το κοινωνικό σώμα εστίασε στο τμήμα των λεγομένων του, που θα του δημιουργήσει πιθανόν τις αμεσότερες δυσάρεστες συνέπειες. Η δε, συσχέτισή της με ζητήματα που άπτονται της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας έδωσαν στην παρακμάζουσα κοινωνία το δικαίωμα να αντιδράσει «δυναμικά».

Η ισχύς του ελληνικού πολιτισμού της Ηπείρου

Πέτρος Καψάσκης | Δημοσιεύθηκε 16.12.2016
Πέτρος Καψάσκης

Σήμερα υπάρχουν πολλές αντιδράσεις των ομογενών μας για την τακτική των Αλβανών να θάβουν τα αρχαιοελληνικά μνημεία της Νοτίου Αλβανίας και να αναδεικνύουν μόνο τα Ρωμαίικα κυρίως στην περιοχή της Ανδριανούπολης ή Δριυνούπολης. Το 2009, έρευνα Ελλήνων καθηγητών στο Πανεπιστήμιο Αργυροκάστρου αποδεικνύει με στοιχεία απτά ότι η αρχαία πόλη της Δριυνουπόλεως είχε υποστεί παρεμβάσεις από αρχαιολόγους, οι οποίοι αφαίρεσαν δια της βίας αρκετά από τα στοιχεία της ελληνικής καταγωγής της πόλης αλλοιώνοντας, πλαστογραφώντας και παραποιώντας την ελληνική ταυτότητα των αρχαίων μνημείων βαπτίζοντάς τα Ιλλυρικά ή Ρωμαϊκά.

Η απόφαση του βρετανικού High Court, ο Αριστοτέλης και το πρόβλημα των δημοψηφισμάτων

Πέτρος Δούκας | Δημοσιεύθηκε 08.11.2016
Πέτρος Δούκας

Γράφει ο Αριστοτέλης, «ότι ο τοιούτος δήμος», αυτός δηλαδή που άγεται και φέρεται από ψηφίσματα που συντάσσουν οι δημαγωγοί, και που αγνοεί τους νόμους, και που αδιαφορεί γιά τα συμφέροντα και τις αντιλήψεις κάθε μειοψηφικής ομάδας, μοιάζει με «τη τυραννίδι», αφού και οι δύο (τυραννίες και δημοκρατίες αυτού του τύπου), έχουν «το ήθος το αυτόν και άμφω δεσποτικά τών βελτιώνων», Όποιος λοιπόν θέλει να αποφύγει τις δυσκολίες των κοινοβουλευτικών διαδικασιών, ξεπετάει στα γρήγορα ένα δημοψήφισμα, προσαρμόζοντας το ερώτημα έτσι ώστε να αγγίζει τις πατριωτικές ή λαϊκίστικες ευαισθησίες όσο το δυνατόν περισσότερων πολιτών!

Αριστοτέλης: Η δόξα της Ελλάδος

Κλείτος Ιωαννίδης | Δημοσιεύθηκε 20.07.2017
Κλείτος Ιωαννίδης

Χωρίς να αφίσταται των αιωνίων ιδεών του μεγάλου Μέντορά του, βλέπει τον κόσμο και τα μόρια του, ως ένυλα είδη και τη μεσότητα ως την απαραίτητη ισορροπία μεταξύ έλλειψης και υπερβολής, προκειμένου να σαρκωθεί ή της ψυχής εντελέχεια και ζωή. Και ιδού η ανάγκη της Αριστοτελικής φρόνησης. Όντας ηθικός φιλόσοφος, προχώρησε από κει που παρέλαβε την ηθική δεοντολογία του Σωκράτη και του Πλάτωνος στο πολιτικό πρακτέο, τόσο για τους άρχοντες, όσο και για τους αρχομένους, τους οποίους θέλει και, θα πρέπει, να διέπει και να κατευθύνει η Δίκη.

Ο Αριστοτέλης, το κληροδότημά του και η οφειλόμενη χάρις

Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης | Δημοσιεύθηκε 12.07.2017
Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης

Στο ερώτημα «ποιο δρόμο να ακολουθήσω;» ή «τι πρέπει να πράξω;» έχουν κατά καιρούς δοθεί ποικίλες απαντήσεις. Πριν από τον Αριστοτέλη (αλλά και μετά από αυτόν) οι περισσότερες εξ αυτών ήταν πάνω κάτω της μορφής: «κάνε αυτό που προστάζει ο θεός, ή εκείνο που επιβάλλει η φύση, ή ό, τι απαιτεί η στιγμή». Ο Αριστοτέλης ήταν ο πρώτος που μεθοδικά και τεκμηριωμένα μας προτείνει να κάνουμε αυτό που συνάδει με την λογική μας φύση. Συγκεκριμένα, στο ερώτημα «τι πρέπει να πράξω;» απαντά: «Κάνε αυτό που θα επέλεγε ο ενάρετος άνθρωπος». Και ποιος είναι αυτός; «Εκείνος που διακρίνεται από τις αρετές». Και τι είναι πάλι ετούτες; «Γνωρίσματα του χαρακτήρα που μας οδηγούν στην ευδαιμονία».

Η «πόλις» ως πραγμάτωση του αγαθού κατά τον Αριστοτέλη

Μαρία Βενετή | Δημοσιεύθηκε 08.07.2017
Μαρία Βενετή

Κατά τον Αριστοτέλη, η ηθική συγκρότηση του ατόμου επιτυγχάνεται στο κατάλληλο περιβάλλον, εντός του οποίου αναπτύσσονται οι αρετές, και αυτό δεν είναι άλλο από το περιβάλλον της πόλης, δηλαδή της τέλειας κοινωνίας. Η πολιτική δραστηριότητα, όπως και κάθε άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα, στοχεύει σε κάποιο αγαθό και αυτό είναι ολικό και υπέρτατο, διότι και η πόλις είναι το σύνολο των τελείων ενεργημάτων του ανθρώπου και της κοινωνίας. Το σκοπούμενο αγαθό πρέπει να είναι κοινό για το άτομο και την πόλη και συνίσταται στην «κατ'αρετήν» διαβίωση, που εξυψώνει τους πολίτες σε πνευματικά όντα και τους οδηγεί στην «εὐδαιμονία»

Οι φιλοσοφικές έννοιες και αναζητήσεις του Αριστοτέλη που όλοι πρέπει να γνωρίζετε

HuffPost Greece | Newsroom | Δημοσιεύθηκε 09.06.2016

Τον γύρο του διαδικτύου κάνει βίντεο του Videoman για τον αρχαίο Έλληνα φιλόσοφο και π...

Σισμανίδης: Δεν έχω αμφιβολία ότι πρόκειται για τον τάφο του Αριστοτέλη

HuffPost Greece | Newsroom | Δημοσιεύθηκε 29.05.2016

Τη βεβαιότητά του ότι το μνημείο είναι ο τάφος- ηρώο του Αριστοτέλη, αλλά και την π...

«Αριστοτέλης, το 5ο στοιχείο». Η Χαλκιδική καλεί τους επισκέπτες της να περπατήσουν στα μονοπάτια του φιλοσόφου

HuffPost Greece | Newsroom | Δημοσιεύθηκε 03.04.2016

"Οφείλω στον πατέρα μου το ότι ζω και στο δάσκαλο μου το ότι έμαθα να ζω καλά" έχει π...

Βαγγέλης Τριάντης

Ακαδημία Αθηνών: Μοναδικό ταξίδι στο χρόνο, στην εποχή του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη

HuffingtonPost.com | Βαγγέλης Τριάντης | Δημοσιεύθηκε 06.03.2016

Πολλές φορές είχε τύχει να περάσω έξω από την Ακαδημία Αθηνών στο κέντρο της Αθήνα...

Ουμπέρτο Έκο, Το ρόδο και το γέλιο

Dionysiοs Dervis-Bournias | Δημοσιεύθηκε 25.02.2017
Dionysiοs Dervis-Bournias

Ας ξαναδιαβάσουμε σήμερα Το Όνομα του Ρόδου για να θυμηθούμε ότι οι τρελάρες που θα έφταναν να σκοτώσουν για ένα βιβλίο με θέμα την κωμωδία, το γέλιο και την ευχαρίστηση (αυτή είναι η αστυνομική πλευρά της πλοκής του μυθιστορήματος) δεν ανήκουν αποκλειστικά σε μια και μόνη θρησκεία. Ας διαβάσουμε Τα όρια της ερμηνείας για να δούμε τι σημαίνει να είναι κανείς ένας πραγματικά εμβριθής λόγιος που θα μας πάρει από το χέρι να μας καθοδηγήσει με τον ενθουσιασμό ενός έφηβου παππού. Αλλά κυρίως για να καταλάβουμε τούτο το στοιχειώδες: οι (εξάλλου απολαυστικές κάποτε) ασυνταξίες διαφόρων ηρώων της ποπ κουλτούρας δεν είναι το αδιάψευστο σημάδι της παρακμής του σύγχρονου πολιτισμού.

Η ζωή και το έργο του Πλάτωνα μέσα από ένα βίντεο έξι λεπτών

HuffPost Greece | Στέφανος Νικήτας | Δημοσιεύθηκε 03.02.2016

Ο Πλάτων ήταν ένας από τους πρώτους και μεγαλύτερους φιλόσοφους στον κόσμο. To σύνο...

Προσεχώς Δίκαιο

dimartblog.com | Δημοσιεύθηκε 14.11.2016
dimartblog.com

Στη σύγχρονη νομική επιστήμη, υποτίθεται ότι το πρόβλημα έχει λύση βάσει των διατάξεων περί ερμηνείας και καλόπιστης εκτέλεσης της σύμβασης (άρθρα Αστικού Κώδικα 200, 281, 288): Ο Εύαθλος «μη αναλαβών υποχρέωσιν εκ της συμβάσεως όπως δικηγορήσει προτιμήσας να ασχοληθεί με άλλο επάγγελμα δεν έπραξε τούτο με τον ανέντιμον σκοπόν αποφυγής καταβολής της αμοιβής». Το θέμα, όμως, είναι πώς αποδεικνύεται αυτός ο «ανέντιμος σκοπός», ο δόλος. Ο Άρειος Πάγος του 5ου αιώνα π.Χ. θα είχε βγάλει απόφαση, αν ήταν τόσο απλό· και όμως, προτίμησε το στρίβειν δια του αρραβώνος.

Το «Γλωσσικό Ζήτημα» της Πολιτικής

Νικήτας Κωνσταντινίδης | Δημοσιεύθηκε 18.09.2016
Νικήτας Κωνσταντινίδης

Δε θα έπρεπε λοιπόν να απορεί ο κ. Βαρουφάκης που κανένα μέλος του Eurogroup δεν τον έπαιρνε στα σοβαρά όταν αυτός τους έκανε θεωρητικές διαλέξεις αντί να τους παρουσιάζει συγκεκριμένες θέσεις τεκμηριωμένες με νούμερα και αριθμούς. Ούτε θα έπρεπε να παραξενεύει τον κόσμο η αδυναμία της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ - να κάνει αυτό ακριβώς - να κυβερνήσει, όταν οι ίδιοι οι υπουργοί της απαξίωναν κάθε είδους τεχνοκρατική προσέγγιση στην αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων με ρεαλιστικές κι εφαρμόσιμες λύσεις.

«Αριστοκρατία» μέσα στη Δημοκρατία

Νίκος Σπ. Ζέρβας | Δημοσιεύθηκε 10.09.2016
Νίκος Σπ. Ζέρβας

Ξεκινώντας από τους σημερινούς πολιτικούς αρχηγούς, οι δύο διεκδικητές της εξουσίας και επίδοξοι πρωθυπουργοί έχουν ακολουθήσει βίους παράλληλους. Τόσο ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, όσο και ο αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας, παρά τις λαμπρές τους σπουδές -πολιτικός μηχανικός του ΕΜΠ ο ένας, απόφοιτος και διδάκτορας νομικών και πολιτικών επιστημών ο άλλος- ουδέποτε ενάσκησαν ουσιαστικά το επάγγελμά τους. Και οι δυο ακολούθησαν από νωρίς, από τα φοιτητικά τους έτη το δρόμο του κομματικού σωλήνα.

Με Πλάτωνα και Αριστοτέλη ο Πάπας κατά της Ευρώπης της λιτότητας

ΑΠΕ-ΜΠΕ | Δημοσιεύθηκε 25.11.2014

Με αναφορές στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, ο Πάπας Φραγκίσκος κάλεσε από το βήμα...

Κατερίνα Πρίφτη

Η ευτυχία μέσα από τα διδάγματα τριών Ελλήνων φιλoσόφων

HuffingtonPost.com | Κατερίνα Πρίφτη | Δημοσιεύθηκε 21.11.2014

Κάθε λογικός άνθρωπος, θα μας συμβούλευε πως για να φτάσουμε στον επιθυμητό προορ...