Ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα του Άρη επιχειρεί να λύσει η διαστημική αποστολή MMX της Ιαπωνίας, η οποία έχει προγραμματιστεί να εκτοξευθεί στις 20 Οκτωβρίου 2026. Στόχος της, σύμφωνα με το NewScientist, είναι να συλλέξει δείγματα από τον Φόβο, τον μεγαλύτερο από τους δύο φυσικούς δορυφόρους του Κόκκινου Πλανήτη, και να τα μεταφέρει στη Γη, ώστε οι επιστήμονες να διαπιστώσουν πώς σχηματίστηκαν τόσο ο ίδιος όσο και ο μικρότερος Δείμος.
Τα ευρήματα ενδέχεται, παράλληλα, να αποκαλύψουν πολύτιμες πληροφορίες για τις συνθήκες που επικρατούσαν στο πρώιμο Ηλιακό Σύστημα.
Η αποστολή Martian Moons eXploration (MMX), υπό την ηγεσία της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης (JAXA), θα εκτοξευθεί με πύραυλο H3 από το Διαστημικό Κέντρο Τανεγκασίμα στην Ιαπωνία. Εφόσον το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, το διαστημικό σκάφος αναμένεται να φτάσει στον Άρη τον Αύγουστο του 2027, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην εξερεύνηση των δύο μικρών και αινιγματικών δορυφόρων του.
Χαρτογράφηση του Φόβου και εξερεύνηση του Δείμου
Μετά την άφιξή του στον Άρη, το MMX θα τεθεί σε τροχιά που θα του επιτρέπει να παραμένει κοντά στον Φόβο, καταγράφοντας λεπτομερώς την επιφάνειά του. Η χαρτογράφηση θα βοηθήσει τους επιστήμονες να επιλέξουν το κατάλληλο σημείο για την προσεδάφιση και τη συλλογή δειγμάτων. Κατά τη διάρκεια της αποστολής, το σκάφος θα πραγματοποιήσει επίσης παρατηρήσεις του Δείμου, του μικρότερου δορυφόρου του πλανήτη.
Σημαντικό μέρος του εγχειρήματος αποτελεί και το μικρό ρόβερ IDEFIX, το οποίο θα μεταφερθεί στην επιφάνεια του Φόβου. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα απαιτητικό τεχνολογικό εγχείρημα, καθώς η εξαιρετικά χαμηλή βαρύτητα ενός τόσο μικρού ουράνιου σώματος δημιουργεί συνθήκες πολύ διαφορετικές από εκείνες που συναντούν τα ρόβερ στην επιφάνεια του Άρη.
Πέρα από τις επιστημονικές μετρήσεις, το ρόβερ θα συμβάλει στην αξιολόγηση της δυνατότητας κίνησης ενός τροχοφόρου οχήματος σε ένα περιβάλλον όπου η βαρύτητα είναι ελάχιστη.
Δύο διαφορετικές μέθοδοι για τη συλλογή δειγμάτων
Το σημαντικότερο σκέλος της αποστολής αφορά τη συλλογή υλικού από τον Φόβο. Για τον σκοπό αυτό, το MMX διαθέτει δύο διαφορετικά συστήματα δειγματοληψίας.
Το πρώτο χρησιμοποιεί μια σύντομη εκτόξευση αερίου προς την επιφάνεια, ώστε να ανασηκώσει σκόνη και μικρά πετρώματα και να τα συγκεντρώσει σε ειδικό δοχείο. Το δεύτερο βασίζεται σε έναν κοίλο κυλινδρικό μηχανισμό, ο οποίος εισχωρεί στο έδαφος για να συλλέξει υλικό από βάθος αρκετών εκατοστών.
Η συλλογή των δειγμάτων αναμένεται να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια μίας ή δύο σύντομων προσεγγίσεων στην επιφάνεια. Στη συνέχεια, το υλικό θα αποθηκευτεί στο διαστημικό σκάφος, το οποίο θα ξεκινήσει το ταξίδι της επιστροφής στη Γη. Η άφιξή του αναμένεται το 2031, όταν τα δείγματα θα μπορούν να αναλυθούν με πολύ πιο προηγμένα εργαστηριακά όργανα από εκείνα που είναι δυνατό να μεταφερθούν σε μια διαστημική αποστολή.
Το μεγάλο ερώτημα: Πώς σχηματίστηκαν τα δύο φεγγάρια;
Για περισσότερο από έναν αιώνα, οι επιστήμονες προσπαθούν να εξηγήσουν την προέλευση του Φόβου και του Δείμου. Δύο βασικές θεωρίες βρίσκονται στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης.
Η πρώτη υποστηρίζει ότι οι δύο δορυφόροι είναι αστεροειδείς που παγιδεύτηκαν από τη βαρυτική έλξη του Άρη. Η δεύτερη θέλει να σχηματίστηκαν από υλικό που εκτοξεύθηκε στο Διάστημα έπειτα από μια μεγάλη πρόσκρουση στον πλανήτη, κατά τρόπο ανάλογο με την επικρατούσα θεωρία για τον σχηματισμό της Σελήνης της Γης.
Η εμφάνιση και η σύσταση των δύο σωμάτων προσφέρουν ενδείξεις, αλλά δεν αρκούν για να δώσουν οριστική απάντηση. Τα σχήματα και οι επιφάνειές τους παρουσιάζουν ομοιότητες με αστεροειδείς, ενώ οι σχεδόν κυκλικές τροχιές τους γύρω από τον Άρη, κοντά στο ισημερινό επίπεδο του πλανήτη, θεωρούνται πιο συμβατές με το σενάριο της πρόσκρουσης.
Η ανάλυση των δειγμάτων από τον Φόβο αναμένεται να προσφέρει κρίσιμα στοιχεία για τη χημική και ορυκτολογική σύστασή του, βοηθώντας τους επιστήμονες να αξιολογήσουν ποιο από τα δύο σενάρια εξηγεί καλύτερα την προέλευση των δορυφόρων. Ωστόσο, το κατά πόσο τα ευρήματα θα επιτρέψουν μια οριστική απάντηση θα εξαρτηθεί από τα ίδια τα δείγματα και από το τι θα αποκαλύψουν οι αναλύσεις.
Πιθανά ίχνη από τον ίδιο τον Άρη
Η αποστολή ενδέχεται να προσφέρει ακόμη ένα σημαντικό επιστημονικό όφελος. Οι ισχυρές προσκρούσεις στην επιφάνεια του Άρη μπορούν να εκτοξεύσουν πετρώματα και σκόνη στο Διάστημα. Ένα μέρος αυτού του υλικού ενδέχεται να έχει καταλήξει στην επιφάνεια του Φόβου, όπου μπορεί να διατηρήθηκε για δισεκατομμύρια χρόνια.
Εάν τα δείγματα περιέχουν τέτοιο υλικό, οι επιστήμονες θα έχουν την ευκαιρία να μελετήσουν όχι μόνο την ιστορία των δύο δορυφόρων, αλλά και στοιχεία από το γεωλογικό παρελθόν του ίδιου του Άρη.
Ο Τομ Στάτλερ, μέλος της ομάδας της NASA που συνεργάζεται στην αποστολή MMX, έχει επισημάνει ότι η επίλυση του μυστηρίου θα μπορούσε να φωτίσει μια κρίσιμη περίοδο στην ιστορία του Ηλιακού Συστήματος, όταν η Γη και οι άλλοι εσωτερικοί πλανήτες ενδέχεται να αποκτούσαν μεγάλο μέρος του νερού και των οργανικών ενώσεων που διαθέτουν σήμερα.
Η επιστροφή των δειγμάτων το 2031 θα μπορούσε, επομένως, να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο σχηματίστηκαν οι πλανήτες και οι δορυφόροι τους, αλλά και των συνθηκών που επικρατούσαν στο πρώιμο Ηλιακό Σύστημα.
(Με πληροφορίες από NewScientist)
