Για πρώτη φορά στην ιστορία, οι αστρονόμοι εντόπισαν δυο καφέ νάνους να ανταλλάσσουν ύλη μεταξύ τους – μια διαδικασία που μέχρι τώρα είχε παρατηρηθεί μόνο σε «κανονικά» αστέρια. Το φαινόμενο καταγράφηκε στο ζεύγος ZTF J1239+8347, το οποίο βρίσκεται μόλις 1.000 έτη φωτός μακριά και περιστρέφεται γύρω από τον κοινό του άξονα κάθε 57 λεπτά.
Οι καφέ νάνοι είναι αντικείμενα που βρίσκονται ανάμεσα σε πλανήτη και αστέρα. Είναι πιο μαζικοί από τους γιγάντιους αέριους πλανήτες, αλλά δεν έχουν αρκετή μάζα για να ξεκινήσουν σύντηξη υδρογόνου όπως οι κόκκινοι νάνοι. Ωστόσο, φαίνεται ότι μπορούν να «δανειστούν» ύλη ο ένας από τον άλλον και να αναζωπυρώσουν τις «αστρικές τους δραστηριότητες».
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Samuel Whitebook από το Caltech, παρατήρησαν ένα θερμό σημείο στην επιφάνεια του ενός καφέ νάνου που κινείται με την τροχιά του ζεύγους – ένδειξη ότι η μεταφορά μάζας είναι σταθερή και συνεχής.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, υπάρχουν δύο πιθανά σενάρια για το μέλλον αυτού του ζευγαριού: είτε ο απορροφών καφέ νάνος θα αποκτήσει αρκετή μάζα ώστε να γίνει αστέρας κύριας ακολουθίας, είτε οι δύο νάνοι θα συγχωνευθούν σε ένα μεγαλύτερο αστέρι. Και στις δύο περιπτώσεις, η φωτεινότητα θα αυξηθεί, δίνοντας στα «αποτυχημένα αστέρια» μια δεύτερη ευκαιρία να λάμψουν.
Ο Whitebook περιγράφει τη διαδικασία ως «σαν η ύλη να ξεκολλάει μέσω ενός ακροφυσίου», ενώ ο συν-συγγραφέας Thomas Prince τονίζει πόσο εξωτικά είναι αυτά τα αντικείμενα: «Πολλοί συνάδελφοι δυσκολεύτηκαν να πιστέψουν ότι κάτι τέτοιο υπάρχει».
Οι επιστήμονες απέκλεισαν άλλες εξηγήσεις, όπως την πιθανότητα ενός νετρονικού αστέρα ή ενός λευκού νάνου να συμμετέχει στο σύστημα, βασιζόμενοι στις παρατηρήσεις ακτίνων Χ και στο οπτικό φάσμα. Το ZTF J1239+8347 αποτελεί έτσι το πρώτο επιβεβαιωμένο παράδειγμα δυαδικού καφέ νάνου σε μεταφορά μάζας και μπορεί να προσφέρει πολύτιμα δεδομένα για τη δυναμική αυτού του φαινομένου σε πολύ χαμηλές μάζες.
Το μέλλον της έρευνας είναι υποσχόμενο: παρατηρήσεις με το James Webb Space Telescope (JWST) θα δώσουν περισσότερες πληροφορίες για τις ατμόσφαιρες των νάνων και τον ρυθμό μεταφοράς μάζας, ενώ το Vera Rubin Observatory αναμένεται να ανακαλύψει δεκάδες ακόμη τέτοια συστήματα στον Γαλαξία.
Όπως λέει ο Whitebook: «Προβλέπουμε ότι αυτά τα φαινόμενα συμβαίνουν πιο συχνά από ό,τι νομίζουμε».
Με πληροφορίες από το Universetoday
