Γνωρίζουμε καλά από την ιστορία ότι ο πολιτικός λαϊκισμός γεννιέται από την οικονομική ανασφάλεια. Οι τσέπες των ανθρώπων καθορίζουν το μίσος. Ένα παράδοξο μίσος, ένα ταυτόχρονο μίσος. Μίσος για τις οικονομικές και τις πολιτικές ελίτ αλλά και μίσος για τις ευάλωτες κοινωνικά ομάδες. Εδώ όμως δεν θα κάνουμε ούτε μάθημα κοινωνικής ψυχολογίας, ούτε φυσικά θα επιχειρήσουμε να ερμηνεύσουμε πολιτικές συμπεριφορές. Ας αφήσουμε να μιλήσουν οι αριθμοί.
Περίοδος 2009 -2025. Μία περίοδος που ξεκίνησε από την οικονομική κρίση και κατέληξε σε συνεχόμενες κρίσεις και στην γενικευμένη ανασφάλεια. Φυσικά όλες αυτές οι κρίσεις (μνημόνια, μεταναστευτική κρίση, υγειονομική κρίση, πόλεμοι και κρίση πληθωρισμού) δεν τις έζησε μόνο ο Ελληνικός λαός αλλά και οι περισσότεροι Ευρωπαϊκοί λαοί. ‘Όμως η βίωση η δική μας είναι μία αυθεντική βίωση, και το ξέρουμε αυτό καλά όλοι μας. Έχουμε καταλήξει ότι ο μισθός, ειδικά αυτή την εποχή, περιορίζει κάθε ελπίδα για μία αξιοπρεπή και ανεξάρτητη οικονομικά ζωή. Τα στατιστικά δεδομένα, που είναι εύκολο για τον καθένα να τα βρει, θα βοηθήσουν να κατανοήσουμε την οικονομική πραγματικότητα, όχι της χώρας αλλά την οικονομική πραγματικότητα των πολιτών αυτής της χώρας.
Ο πραγματικός μισθός των εργαζομένων την περίοδο 2009-2018 είχε μειωθεί κατά 31.9 τα εκατό, ένα τρομαχτικό ποσοστό. Δεν θα κάνουμε την αναδρομή και δεν θα αναφέρουμε τους λόγους που συνέβη αυτό το ποσοστό. Άλλωστε μόλις διαβάζουμε την λέξη «μνημόνια», αλλάζουμε σελίδα. Ας δούμε όμως και την περίοδο 2019-2025 της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η αύξηση του ονομαστικού μισθού ήταν 27 τα εκατό. Ξεχάστε αυτό το νούμερο. Ο πραγματικός μισθός όχι μόνο δεν είχε αύξηση αλλά αντίθετα είχε μείωση έστω και περιορισμένη (1,1 τα εκατό). Το ζήτημα είναι άλλο. Στα τελευταία 7 χρόνια που κυβερνάει η Νέα Δημοκρατία, η συνολική οικονομική ανάπτυξη ξεπέρασε συνολικά το 11 τα εκατό. Το εύκολο συμπέρασμα είναι ότι η αξιομνημόνευτη οικονομική ανάπτυξη, το Ελληνικό οικονομικό θαύμα, δεν βασίστηκε στην οικονομική δικαιοσύνη.
Επιπλέον, η οικονομική ανάπτυξη στηρίχτηκε σε δύο κλάδους. Στον τουρισμό και στο Real estate, δύο τομείς που υπό προϋποθέσεις αυξάνουν τον πληθωρισμό, όπως και γίνεται δηλαδή. Βέβαια οφείλουμε να σημειώσουμε ένα άλλο επίτευγμα. (η λέξη επίτευγμα χωρίς εισαγωγικά, για να μην παρεξηγηθούμε κιόλας). Στα 7 τελευταία χρόνια η Νέα Δημοκρατία μείωσε το ποσοστό ανεργίας περίπου κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες. Φυσικά αυτοί οι εργαζόμενοι δεν παίρνουν υψηλό πραγματικό μισθό, αλλά κατά το παρελθόν δεν έπαιρναν κανέναν μισθό. Αμφιβάλω αν η πλειοψηφία αυτών των νέων εργαζομένων είναι αγανακτισμένοι με την παρούσα κυβέρνηση.
Τα νούμερα αυτά που ανέφερα είναι ικανά να μας βοηθήσουν να βγάλουμε κάποια χρήσιμα συμπεράσματα. Δεν θα καθοδηγήσω τα συμπεράσματα του αναγνώστη. Άλλωστε ο καθένας ότι βιώνει και ότι πιστεύει θα διαλέξει άλλα πορίσματα. Ας κάνω όμως μία σύγκριση. Την σύγκριση του πραγματικού Ελληνικού μισθού της περιόδου 2009-2024 με τον Ευρωπαϊκό Μέσο όρο του πραγματικού μισθού. Στην Ελλάδα μειώθηκε συνολικά 33 τα εκατό ενώ στην Ευρωπαϊκή ένωση αυξήθηκε κατά 6.6 τα εκατό. Η διαφορά όμως των Ελλήνων εργαζομένων με τους Ευρωπαίους εργαζομένους, πέρα ότι και νομικά δουλεύουμε περισσότερες ώρες, η παραγωγικότητά μας υστερεί. Αυτή βέβαια είναι μία σοβαρή δικαιολογία για τα επιχειρήματα εκείνων που δεν θέλουν την αύξηση του πραγματικού μισθού των εργαζομένων. Φυσικά οι εργοδότες έχουν αυτό το επιχείρημα. Και ας μην ξεχνάμε ότι ένας σημαντικός εργοδότης που δεν επιθυμεί αυτή την αύξηση είναι το κράτος.
Δεν γνωρίζουμε από τώρα αν το επίπεδο του πραγματικού μισθού θα παίξει ρόλο για την έκβαση των επόμενων εθνικών εκλογών. Η αναγκαστική λιτότητα των πολιτών είναι πραγματικότητα, όπως και πραγματικότητα είναι ότι κανένα κόμμα δεν έχει έτοιμες απαντήσεις για αυτό το θέμα. Φυσικά είμαστε οι επιλογές μας. Δυστυχώς, αν δεν υπάρξει πολιτική λύση σε αυτό το μείζον ζήτημα, θα αναγκαστούμε να αντιδράσουμε. Με το να αλλάξουμε τις επιλογές μας. Και πάλι θα καταλήξω να κάνω σύγκριση με τα άλλα Ευρωπαϊκά κράτη, που αν και έχουν ανάλογα προβλήματα, ακολουθούν τα περισσότερα την κατεύθυνση Ευελιξία με ασφάλεια.
Στην χώρα όμως δεν έχουμε ούτε ευελιξία αλλά ούτε και ασφάλεια. Όσο το παραγωγικό μοντέλο στηρίζεται στην κατανάλωση, στον τουρισμό και στις εισαγωγές τόσο θα μιλάμε και στο μέλλον για τον χαμηλό πραγματικό μισθό. Όσο γίνεται οργανωμένα οικονομικός πόλεμος στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στους ελεύθερους επαγγελματίες τόσο θα συγκεντρώνεται ο πλούτος σε λίγους. Τέλος, όσο οι πτυχιούχοι δεν παίρνουν τις ευκαιρίες που τους αξίζουν, τόσο θα χάνεται το επιστημονικό συγκριτικό πλεονέκτημα αυτής της χώρας.
