Την 24η Σεπτεμβρίου 2007 στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, ο πρώην Ιρανός Πρόεδρος Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ δήλωνε: «Στο Ιράν, δεν έχουμε ομοφυλόφιλους όπως στη χώρα σας».
Ενώ σήμερα ουκ ολίγες δυτικές χώρες δέχονται τους γάμους ομοφυλοφίλων, στο Ιράν η ομοφυλοφιλία εξακολουθεί να τιμωρείται με θάνατο. Αυτή η έσχατη τιμωρία πρακτικά απαγορεύει στους ομοφυλόφιλους να ζουν τη σεξουαλικότητά τους. Οι μόνες επιλογές τους είναι να επιλέξουν την τρανσεξουαλικότητα, μια πρακτική που είναι ανεκτή από το νόμο αλλά θεωρείται παθολογική, ή να διαφύγουν στο εξωτερικό.
Στο Ντενιζλί, μια πόλη στην Τουρκία, εκατοντάδες ομοφυλόφιλοι πρόσφυγες από το Ιράν περνούν: βάζουν τη ζωή τους σε παύση περιμένοντας να ενταχθούν μια μέρα σε μια χώρα υποδοχής όπου μπορούν να ζήσουν ελεύθερα τη σεξουαλικότητά τους. Σε αυτό το πλαίσιο αβεβαιότητας όπου η ανωνυμία είναι η καλύτερη προστασία, το έργο της «Δεν Υπάρχουν Ομοφυλόφιλοι στο Ιράν» αμφισβητεί τις εύθραυστες έννοιες της ταυτότητας και του φύλου και προσπαθεί να δώσει πίσω σε αυτούς τους ανθρώπους ένα πρόσωπο που η χώρα τους έχει προσωρινά κλέψει.
Η Laurence Rasti είναι Ελβετοϊρανή εικαστικός που ασχολείται κυρίως με τη φωτογραφία. Είναι κάτοχος πτυχίου Φωτογραφίας από το ECAL και μεταπτυχιακού στις Καλές Τέχνες από το HEAD – Γενεύη. Το έργο της διερευνά θέματα ταυτότητας, ορατότητας και αναπαράστασης, που συχνά πηγάζουν από την ένταση μεταξύ της ελβετικής και της ιρανικής κληρονομιάς της. Αμφισβητεί τους πολιτιστικούς κανόνες και τους έμφυλους ρόλους, και πιο πρόσφατα, τα έργα της επικεντρώνονται στις συνέπειες της μετανάστευσης και την άρνηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το βιβλίο της «Δεν υπάρχουν ομοφυλόφιλοι στο Ιράν» (Έκδοση Patrick Frey, 2017) ήταν στη βραχεία λίστα για το βραβείο Paris Photo–Aperture First Book Award και το βραβείο Rencontres d’Arles Author Book Award, και χαρακτηρίστηκε σαν ένα από τα 10 καλύτερα φωτογραφικά λευκώματα της χρονιάς από το περιοδικό The New York Times.
Η Laurence Rasti για το έργο της και όσα απεικονίζονται στο βιβλίο, διηγείται : «Στόχος μου δεν είναι να τους απεικονίσω ως θύματα πολιτικής καταπίεσης και οδυνηρών αναμνήσεων, αλλά να επικεντρωθώ στην τρέχουσα δύσκολη θέση τους και στις ελπίδες τους για μια καλύτερη, πιο ελεύθερη ζωή, στην οποία θα μπορούν να εκφράσουν ανοιχτά την αγάπη και τη σεξουαλικότητά τους, πέρα από την εμβέλεια των στενών σεξουαλικών και έμφυλων επιταγών. Οι φωτογραφίες αντιπαραβάλλουν «παραδόξως» ελαφρά, απλά, μερικές φορές ακόμη και εορταστικά στοιχεία με τη σοβαρότητα του θέματος και την επισφαλή κατάσταση των θεμάτων της. Εναλλάσσοντας μεταξύ καλυμμένων και ακάλυπτων προσώπων, η σειρά αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν αυτοί οι άνδρες στην επαναοικειοποίηση του χώρου ταυτότητας που έχουν στερηθεί.»
Το έργο της έχει παρουσιαστεί διεθνώς, μεταξύ άλλων στο Musée de l’Elysée (Λωζάνη), στο Μουσείο Σύγχρονης Φωτογραφίας (Σικάγο), στο Fotohof (Σάλτσμπουργκ) και σε φεστιβάλ όπως το Photo Kathmandu, το Athens Photo Festival και το Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας του Τόκιο.
Η μοναξιά των κυνηγημένων αυτών ανθρώπων, γυναικών και ανδρών δεν επικεντρώνεται μονάχα στα θέματα έμφυλης ταυτότητας και της στέρησης του δικαιώματος να εκφράσουν ό,τι αισθάνονται ελεύθερα, προσπερνάει τα σύνορα της φυλακής, της ιρανικής επικράτειας απ’ όπου ξέφυγαν και τους κυνηγάει σαν εφιάλτης ακόμη κι όταν χτυπήσουν την πόρτα του Δυτικού πολιτισμού.
Οι φωτογραφίες του βιβλίου, οι περιγραφές που υπάρχουν, η όλη σύνθεση της Ελβετοϊρανής εικαστικού δεν πρέπει να ιδωθεί σαν «καλλιτεχνικό ελιτίστικο καπρίτσιο», το αντίθετο, η δουλειά της μεταφέρει μ’ ένα ευγενή τρόπο, τις εικόνες των κυνηγημένων αυτών ανθρώπων που έχουν κάθε δικαίωμα ν’ αποζητούν μία δίκαιη ζωή : ο τρόπος που η εικαστικός παρουσιάζει την καθημερινότητά τους δείχνει ένα σεβασμό προς αυτούς, στους οποίους η ίδια τους η χώρα ή καλύτερα το καθεστώς της χώρα τους, τους τον αρνήθηκε.
Ένα σεβασμό που στην περίπτωση μιας άλλης Ιρανής – δεν περιλαμβάνεται στο αφήγημα της Laurence Rasti – οι γηγενείς συνοριακοί εκπρόσωποι του Δυτικού πολιτισμού ως υποδοχείς τον αρνήθηκαν. Συνέβη το παντελώς αντίθετο. Για να το πω καθαρά και ξάστερα, όπως το αντιλαμβάνομαι : την τσάκισαν στην αδικία. Κι απ’ ό,τι φαίνεται , συμβαίνουν πολλά και άδικα που δεν μας τιμούν καθόλου, εμάς εδώ σαν κοινωνία «πολιτισμένη».
Μιχάλης Κονιόρδος , εκπαιδευτικός https://www.core-econ.org/
