Αντιγράφω από τον τοίχο ενός φίλου: “τις τελευταίες εβδομάδες, εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου, έχουμε καθιερώσει να ξεκινάμε τα πρωινά μας μαζί, ακόμη και από απόσταση – μέσα από ένα «Good Morning Zoom», όπου η ομάδα συνδέεται, ανταλλάσσει απόψεις και διατηρεί κοινή κατεύθυνση”.
H εταιρική ομάδα του φίλου μου φιλοξενούσε εκείνη την ημέρα τη Δρ. Κέρεν Μπαρ-Χάβα, κοσμήτορα του Τμήματος Λογιστικής στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Θα μιλούσαν για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στη χρηματοοικονομική πληροφόρηση.
Η Δρ. Μπαρ-Χάβα σε κείμενό της έγραψε μια εξαιρετική φράση “Καθώς επενδύουμε στην τεχνητή νοημοσύνη, οφείλουμε να εκτιμούμε την «ανθρώπινη υποδομή» μας όχι μόνο για τη συνεργασία της, αλλά και για την ικανότητά της να παρεμβαίνει, να διαφωνεί και να λέει «όχι». Η πραγματική επιβεβαίωση είναι ακατάστατη και άβολη – και είναι το μόνο που αποτρέπει έναν οργανισμό από το να πέσει στην παγίδα του καθησυχασμού.”
Οι γραμμές αυτές, όμως, δεν γράφονται για την τεχνητή νοημοσύνη. Ξεκινούν από μια απλή σκέψη: γιατί, ενώ είμαστε τόσο έξυπνοι, έχουμε κάνει τόσα άλματα μπροστά, ενώ διαθέτουμε πρωτοφανή τεχνολογία, επιμένουμε στον πόλεμο;
Βλέποντας πως ο φίλος μου αντιμετωπίζει την καθημερινότητά του, εν μέσω θαυμασμού και ανησυχίας, συνειδητοποιώ ότι όταν υπάρχει ανθρώπινη θέληση και ψυχική διαύγεια, ακόμα και στις πιο δύσκολες συνθήκες γεννιέται μια μορφή διαχείρισης. Μια διαχείριση που απαιτεί βασική συναισθηματική νοημοσύνη, ελάχιστα αποδεκτή αναλυτική νοημοσύνη και υψηλή κοινωνική νοημοσύνη.
Αν υπάρχει σήμερα μια σκληρή παραδοχή, είναι η αδυναμία του ανθρώπου να διαχειριστεί τα ίδια του τα επιτεύγματα προς όφελος όλων, προς όφελος του λεγόμενου “συνολικού καλού”.
Στη θέση του “συνολικού καλού” εμφανίζονται εγκλήματα. Και μάλιστα εγκλήματα που διαπράττονται στο όνομά του. Κανείς πόλεμος μέχρι σήμερα δεν έλυσε αυτό που υποσχέθηκε να λύσει. Κι είναι απορίας άξιον γιατί εξακολουθούμε να πληρώνουμε ακριβά δίδακτρα αίματος και γιατί ακόμα δεν το συνειδητοποιούμε.
Διότι αν υπάρχει ένα μάθημα να λάβουμε αυτές τις ημέρες από τα μπρος-πίσω των δηλώσεων του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε σχέση με την πολεμική σύρραξη στο Ιράν και στον Κόλπο είναι ότι έχει ήδη ηττηθεί όχι μόνο σε θέματα φήμης και διαχείρισης αλλά και σε θέματα ουσίας. Ακόμα κι αν αύριο το Ιράν υποχωρήσει και ο Τραμπ κάνει δηλώσεις ως θριαμβευτής, η ζημιά των τελευταίων εβδομάδων είναι ανεπανόρθωτη. Για τον ίδιο και κυρίως για την υστεροφημία του.
Κι αν ανάμεσα στο φόβο που μπορεί να υπάρχει στη δημόσια διαφωνία μαζί του και την αντικειμενική αποδοχή ότι ορισμένες πτυχές της κοινωνικής του πολιτικής ήταν και είναι ορθές υψώνεται ένα τείχος απτής πραγματικότητας που δεν αφήνει περιθώρια αυταπάτης. Η καθημερινή παρακολούθηση των ειδήσεων από τους πολέμους στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία είναι καθημερινή άσκηση βιασμού πρακτικής λογικής.
Η ψευδαίσθηση ενός “καθαρού” πολέμου όπου η σύγχρονη στρατιωτική τεχνολογία θα έδινε άμεσες, γρήγορες και όσο δυνατόν αναίμακτες απαντήσεις σε όλα καταρρέει μπροστά στις παράπλευρες απώλειες. Άλλες πραγματικές στο βωμό του πολέμου κι άλλες αντικειμενικές στο βωμό της οικονομικής επιβίωσης.
Ο Αλμπέρτ Καμύ έγραφε πως “η ειρήνη είναι η μόνη μάχη που αξίζει να διεξαχθεί”. Σήμερα η φράση αυτή δεν πρέπει να εκληφθεί ως ρομαντική απόκριση αλλά ως μια ψύχραιμη, σχεδόν αναπόφευκτη διαπίστωση.
Γιατί σε έναν κόσμο με πυρηνικά όπλα, κλιματική κρίση και τεχνητή νοημοσύνη που εξελίσσεται ταχύτατα, σε έναν κόσμο γεμάτο ανισότητες, μεταναστευτικές ροές, ενεργειακές εξαρτήσεις και κοινωνική πόλωση, δεν έχουμε πια την πολυτέλεια να επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη.
Σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία ταξιδεύει πιο γρήγορα από την κατανόηση, όπου οι κρίσεις δεν μένουν τοπικές αλλά γίνονται παγκόσμιες μέσα σε ώρες, όπου η αβεβαιότητα έχει γίνει κανονικότητα, η ορθή διαχείριση της καθημερινότητας δεν είναι θεωρητική προσέγγιση. Είναι πραγματική ανάγκη.
Η ματαιότητα του πολέμου δεν χρειάζεται ερμηνείες. Αποδεικνύεται κάθε μέρα.
