Το «Made in Europe» δεν είναι ένα ακόμη γραφειοκρατικό σύνθημα των Βρυξελλών. Είναι η επίσημη παραδοχή ότι η εποχή της «αφελούς παγκοσμιοποίησης» έχει τελειώσει. Μετά την πανδημία και την ωμή εργαλειοποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων από τρίτες χώρες, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέει πλέον την οικονομική της πολιτική με τη γεωπολιτική της ισχύ.
Με όχημα τα σχεδόν 800 δισ. ευρώ του NextGenerationEU και τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η Ευρώπη οικοδομεί στρατηγική αυτονομία σε κρίσιμους τομείς: άμυνα, ενέργεια, φάρμακο, ψηφιακή τεχνολογία. Το ερώτημα για την Ελλάδα είναι ωμό και πολιτικό: Θα είναι παραγωγός ευρωπαϊκής ισχύος ή απλός καταναλωτής ευρωπαϊκών κονδυλίων;
Η Τουρκία και ο φόβος της στρατηγικής αποσύνδεσης
Η έντονη κινητικότητα της Άγκυρας απέναντι στην Κομισιόν δεν αποτυπώνει απλώς ανησυχία αποκλεισμού από δημόσιες συμβάσεις. Αποτυπώνει τον φόβο της στρατηγικής αποσύνδεσης (decoupling) από τον ευρωπαϊκό πυρήνα. Για δεκαετίες, το βασικό διαπραγματευτικό όπλο της Τουρκίας ήταν η οικονομική αλληλεξάρτηση με την ΕΕ. Πλέον το «Made in Europe» είναι σαφές πως θα αλλάξει αυτό το μοντέλο. Όσο κράτη-μέλη, όπως η Ελλάδα, ενσωματώνονται στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας, τόσο η Τουρκία θα χάνει τη δυνατότητα άσκησης πίεσης μέσω της Τελωνειακής Ένωσης.
Κομβικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση παίζει ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM). Η τουρκική βιομηχανία, εξαρτημένη από τον άνθρακα, θα επιβαρύνεται με πρόσθετο κόστος. Αντίθετα, η ελληνική παραγωγή, εντός ΕΕ, επιδοτείται για να γίνει «πράσινη». Δεν πρόκειται για προστατευτισμό, αλλά για εφαρμογή κοινών κανόνων με σαφές γεωοικονομικό αποτέλεσμα.
Τα πεδία της ελληνικής συμμετοχής
Η Ελλάδα διαθέτει πραγματικές δυνατότητες ένταξης στον πυρήνα του «Made in Europe», υπό έναν σαφή όρο: πολιτική βούληση. Δύο λέξεις απλές, αλλά άγνωστες στο πολιτικό προσωπικό της χώρας εδώ και δεκαετίες,
- Άμυνα και ασφάλεια
Το European Defence Industrial Programme χρηματοδοτεί αποκλειστικά συστήματα με ευρωπαϊκή πιστοποίηση. Αυτό θέτει εκτός μελλοντικών ευρωπαϊκών προγραμμάτων τουρκικά drones και εξαρτήματα. Τα ΕΑΣ και η ΕΑΒ μπορούν -και πρέπει- να συμμετάσχουν σε συμπαραγωγές, συντήρηση και παραγωγή υποσυστημάτων, μετατρέποντας την Ελλάδα σε κόμβο αμυντικής βιομηχανίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
- Πράσινη ενέργεια
Το 30% των πόρων του RRF οφείλει να μεταφραστεί σε εγχώρια βιομηχανία εξοπλισμού ΑΠΕ, αποθήκευσης και ενεργειακών υποδομών, και όχι μόνο σε εγκατάσταση εισαγόμενων τεχνολογιών.
- Φάρμακο και ψηφιακή τεχνολογία
Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία και οι ψηφιακές υποδομές μπορούν να αποτελέσουν κρίκους ευρωπαϊκής στρατηγικής ασφάλειας και όχι αποσπασματικά έργα χωρίς εθνικό αποτύπωμα.
Η πολιτική ευθύνη
Αν τα ευρωπαϊκά κονδύλια μετατραπούν ξανά σε εισαγωγές εξοπλισμού και εργολαβίες χωρίς ελληνική προστιθέμενη αξία, η αποτυχία δεν θα είναι ευρωπαϊκή. Θα είναι ελληνική. Και τούτο διότι η Ευρώπη μας δίνει τα εργαλεία, αλλά η επιλογή είναι εθνική. Είναι δηλαδή σαφές πως η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα καθαρό δίλημμα: Κατανάλωση ή Παραγωγή; Ή αλλιώς: Παρατηρητής ή Παίκτης;
Η απάντηση δεν θα δοθεί στα τραπέζια των διαβουλεύσεων, αλλά στα εργοστάσια, τα εργαστήρια και τις αλυσίδες παραγωγής της χώρας.
Συμπέρασμα
Το «Made in Europe» είναι ίσως η τελευταία μεγάλη ευκαιρία της Ελλάδας να αλλάξει ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομία. Να μετατραπεί από χώρα κατανάλωσης σε χώρα παραγωγής. Από απλός παρατηρητής, σε κομβικό, ισότιμο παίκτη. Αυτό όμως δεν θα συμβεί αυτόματα. Απαιτεί σχέδιο, πολιτικό θάρρος και σύγκρουση με χρόνιες παθογένειες. Και απαιτεί να ειπωθεί ξεκάθαρα μια αλήθεια που συχνά αποφεύγεται: Ευρωπαϊκά κονδύλια χωρίς παραγωγική στρατηγική δεν συνιστούν επιτυχία. Συνιστούν χαμένη ευκαιρία.
*
Tου Μιχάλη Χουρδάκη Βουλευτή Α’ Θεσσαλονίκης, Εκπροσώπου Τύπου ΚΙΝΗΜΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ – Καθηγητή Ιατρικής, Α.Π.Θ.
