Λένε πως κανένας σύμβουλος ή λογογράφος δεν συμβούλευσε τον πρωθυπουργό του Καναδά στην συγγραφή του λόγου που άφησε άναυδο το παγκόσμιο ακροατήριο, καθώς χρησιμοποίησε τον Θουκυδίδη (είναι γνωστός αρχαιολάτρης ο Μαρκ Κάρνι) και μια απλή ανθρώπινη αλληγορία για να καταδείξει ότι ‘πάντα ρεί, πάντα χωρεί και ουδέν μένει».
Ο λόγος του Καναδού πρωθυπουργού στο Νταβός δεν ήταν μια ακόμη τεχνοκρατική παρέμβαση για την παγκόσμια οικονομία· ήταν μια δημόσια διάγνωση κρίσης, διατυπωμένη με τόνο που θύμιζε περισσότερο προειδοποίηση παρά ανάλυση. Ο Μαρκ Κάρνεϊ περιέγραψε έναν κόσμο όπου οι κανόνες έχουν διαβρωθεί, οι θεσμοί έχουν αποδυναμωθεί και η διεθνής τάξη λειτουργεί πλέον ως σκηνικό, όχι ως πραγματικότητα. Η φράση του ότι «η παλιά τάξη δεν πρόκειται να επιστρέψει» δεν ήταν απλώς μια διαπίστωση για την εποχή μας· ήταν μια ευθεία καταγγελία της μονομερούς ισχύος που ασκούν ορισμένες μεγάλες δυνάμεις, όπως καταγράφουν τα διεθνή ρεπορτάζ.
Η κριτική του, αν και δεν κατονόμασε κανέναν, στόχευε ξεκάθαρα τις πολιτικές που έχουν συνδεθεί με την αμερικανική ηγεσία τα τελευταία χρόνια. Η εργαλειοποίηση της οικονομικής αλληλεξάρτησης, η απαξίωση των διεθνών συμφωνιών, η λογική της ισχύος έναντι της συνεργασίας – όλα αυτά αποτέλεσαν τον υπόγειο άξονα του λόγου του. Η αναφορά του στην υπόθεση της Γροιλανδίας, την οποία χρησιμοποίησε ως παράδειγμα αυθαιρεσίας, λειτούργησε ως σύμβολο μιας εποχής όπου η γεωπολιτική συμπεριφορά δεν περιορίζεται πλέον από κανόνες, αλλά από την εκάστοτε βούληση ισχυρών κρατών.
Η αιχμή του λόγου του δεν βρισκόταν στις λέξεις, αλλά στη συνολική του αρχιτεκτονική: παρουσίασε έναν κόσμο όπου η αποσταθεροποίηση δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα συγκεκριμένων επιλογών. Και κάλεσε τις «μεσαίες δυνάμεις» να πάψουν να λειτουργούν ως παθητικοί παρατηρητές και να αναλάβουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση μιας νέας, πιο σταθερής διεθνούς πραγματικότητας.
Η παρέμβασή του στο Νταβός ήταν, ουσιαστικά, μια προειδοποίηση: ότι η εποχή της αυθαιρεσίας έχει κόστος, ότι η κατάργηση των κανόνων δεν είναι αφηρημένη έννοια αλλά απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια, και ότι η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται σε μια τάξη που έχει πάψει να λειτουργεί. Με αυτή την έννοια, ο λόγος του Κάρνεϊ ήταν αιχμηρός όχι επειδή επιτέθηκε σε κάποιον, αλλά επειδή περιέγραψε με ακρίβεια μια πραγματικότητα που πολλοί αποφεύγουν να πουν φωναχτά.
Αν και ο Κάρνεϊ δεν κατονόμασε τον Τραμπ, η αυστηρότητα του λόγου του ήταν πρωτοφανής:
• Μίλησε για «όπλα οικονομικής ολοκλήρωσης»
• Για «θάνατο της διεθνούς τάξης»
• Για «ρήξη» και όχι «μετάβαση»
• Για «υποθετικούς κανόνες» που δεν εφαρμόζονται πλέον
Η στόχευση αυτών των φράσεων είναι ξεκάθαρη: η πολιτική Τραμπ θεωρείται από τον Καναδό πρωθυπουργό ως βασικός παράγοντας αποσταθεροποίησης της παγκόσμιας τάξης.
Ο Κάρνι εμφανίστηκε ως ηγέτης που καλεί σε συσπείρωση απέναντι σε μια εποχή αυθαιρεσίας, μονομέρειας και κατάργησης των κανόνων – μια εποχή που, κατά την ανάλυση του, έχει επιταχυνθεί από τις επιλογές του αμερικάνικου αρχηγείου που φέρεται ιμπεριαλιστικά παραπέμποντας σε στρατηλάτες και αυτοκράτορες!
