Τα μονοπρόσωπα κόμματα είναι εύκολα πρότζεκτ. Δεν χρειάζονται πολλά πολλά, δεν απαιτούν χρόνιες ζυμώσεις με την κοινωνία, δεν προϋποθέτουν κοινωνικά αιτήματα και ιδεολογικά μανιφέστα. Δεν είναι αναγκαία συνθήκη. Ως επί το πλείστον στηρίζονται σε μια απαστράπτουσα προσωπικότητα που πιάνει τον παλμό, καβαλάει το κύμα και προσφέρει στον λαό έναν διπλοπερασμένο κιμά από leftovers διαφορετικών σφαγείων. Πάντα με την ταμπέλα του “νέου” και την γοητεία του ξεχωριστού σε “εντάξει” τιμή. Κι ένα τέτοιο μπιφτέκι -κακά τα ψέματα- είναι ό,τι πρέπει όταν βγαίνεις από ένα δυνατό μεθύσι. Δεν το μάθατε από μένα.
Όλο αυτό, λοιπόν, αποτελεί ταυτοχρόνως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, αλλά και… πολιτική αναπηρία. Πάμε να το δούμε.
Τα μονοπρόσωπα κόμματα, από τη μια, λειτουργούν ως startups σε περιβάλλον υψηλής ρευστότητας. Ευέλικτα σχήματα, με εύστροφο και γοητευτικό CEO, εντοπίζουν το κενό στην αγορά, κινούνται κάτω από τα ραντάρ και μέχρι να αποκτήσουν “κόκκαλο” έχουν ήδη μαζέψει μια κρίσιμη μάζα πελατών που θα τους βοηθήσει να σερβίρουν το προϊόν τους -τον εαυτό τους- ως ιδέες που ανακάλυψαν απλές λύσεις μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο μούχλα και μιζέρια. Δεν έχουν καν γραφεία. Δεν έχουν καν διαδικασίες. Δεν τους απασχολεί καν ποιοι θα μαζευτούν – φτάνει να μαζευτούν. Έχουν στήσει ένα υποτυπώδες πλάνο, βρήκαν πόρους, αλλά κυρίως νιώθουν εκείνη την υπέροχη μέθη της αποδοχής που τους σπρώχνει να αναφωνήσουν μια μέρα μπροστά στον καθρέφτη τους: το αξίζω γαμώτο.
Από την άλλη, τα unicorns της πολιτικής επιτυχίας έχουν κοντά ποδάρια και ατροφικά φτερά. Ανεβαίνουν με ταχύτητα προς τον ουρανό, τις περισσότερες φορές μη γνωρίζοντας τι σημαίνει ουρανός. Αγνοούν τον μύθο του Ικάρου. Βεβαίως, έχουν θαυμάσει αυτό τον ουρανό ξαπλωμένοι στη γη, κάτι ξάστερες, εφηβικές νύχτες καλοκαιριού που νιώθεις ότι μπορείς να κατακτήσεις τον κόσμο. Πιστεύουν στ΄αλήθεια ότι μπορούν να αποκολληθούν από το “όλον” και να δείξουν νέους τρόπους να βαδίσεις πάνω στον ίδιο δρόμο. Γιατί αυτό συμβαίνει: ο μόνος δρόμος είναι ο δρόμος, τι πάει να πει είναι στραβός. Αυτός είναι. Εκείνοι μπορούν κάτι που εμείς δεν καταφέραμε ως τώρα. Να πατήσουν πάνω στο νερό που λιμνάζει στις λακούβες και να μας οδηγήσουν ως στο τέρμα με την γοητεία του Ιησού. Ενίοτε τιμωρώντας τους Βαραβάδες.
Όσο παράξενα κι αν μας φαίνονται αυτά που συμβαίνουν στην ελληνική, κυπριακή και γενικότερα στην πολιτική σκηνή της Δύσης, δεν συμβαίνουν για πρώτη φορά. Ας μην αναλωθούμε ακόμα ξανά στα χιλιομασημένα. Δεν αναφέρομαι στο πρόσφατο παρελθόν της μετα-κρίσης εποχής. Πάντα υπήρχαν οι μονόκεροι που μας καλούσαν να πιστέψουμε στο θαύμα. Σε μια εποχή όμως που η συλλογικότητα, το αίσθημα της αλληλεγγύης, η ιδεολογία, η ενσυναίσθηση, οι αξιακοί κώδικες του πολιτισμού και οι όποιες σταθερές μας έχουν καταρρεύσει μέσα στην ίδια τους τη βαρύτητα, τα πράγματα είναι και πιο εύκολα και πιο γρήγορα. Πιο εύκολα και από το να κάνεις δημοσιογραφία στο γραφείο σου κοπανώντας πλήκτρα σε λερωμένα πληκτρολόγια. Πιο γρήγορα και από το scrolling στο TikTok. Πιο νομοτελειακά και από τις νεανικές παρέες που διαλύονται σε μοναχικούς αγωνιστές της μεσαίας τάξης και της καθημερινότητας. Εκεί βρίσκουν τον χώρο και το χώμα που χρειάζονται για να καρπίσουν.
Τα μονοπρόσωπα κόμματα θα κάνουν το πέρασμά τους από την εποχή. Θα χαρακώσουν το “σύστημα”. Θα δώσουν ό,τι έχουν να δώσουν, θα ανέβουν, θα γκρεμιστούν, θα διαλυθούν και θα επιστρέψουν σε μια κατάσταση αυξημένης εντροπίας ώσπου να έρθουν νέα πρότζεκτ να τα αντικαταστήσουν. Σε νέες δεκαετίες με νέες κρίσεις και νέες υποσχέσεις. Το ζήτημα είναι τι γίνεται με το κόστος. Τη ζημιά. Τον καμένο χρόνο και τον λαβωμένο κόσμο. Τα όσα η ατομικότητα και η εγωπάθεια θα έχει προλάβει να ψεκάσει. Τι συνεπάγονται οι νόμοι που θα περάσουν άτσαλα μέσα στα δημοκρατικά κοινοβούλια για να μας τραβήξουν πίσω, οι αποφάσεις που θα ληφθούν για να μας ρίξουν σε μελαγχολία μετά την εκσπερμάτωση της κάλπης, οι ευκαιρίες που θα χαθούν για έναν καλύτερο κόσμο, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Οι εκρηκτικοί μηχανισμοί που θα μπουν στον αρμό της συλλογικότητας, όποιο ιδεολογικό ή αξιακό σχήμα κι αν βγάζουν οι ενώσεις. Κανείς δεν θα θυμάται σε λίγα χρόνια τους καβαλάρηδες της ελπίδας. Η ίδια η ζωή, όμως, θα φέρει τις ουλές τους.
Δεν πιστεύω στην λάθος ψήφο. Ο λαός κρίνει με ό,τι έχει. Με τα χρέη του, με όσα στερείται, με όσα ελπίζει και οραματίζεται. Με όσα καταλαβαίνει και όσα επιθυμεί. Δεν υπάρχει λάθος ψήφος. Υπάρχουν συνέπειες αλλά… ποιος στ’ αλήθεια πληρώνει πρώτος το λογαριασμό; Δεν φτάνει μόνο να τις κοιτάζουμε, πρέπει και να τις βλέπουμε. Αν όχι, οι λακούβες είναι εκεί. Και όταν βρέξει, άντε να υπολογίσεις το βάθος.
*Ο Χρήστος Μιχάλαρος είναι δημοσιογράφος με έδρα την Κύπρο.
