Ο Γιώργος Λαγαρίας είναι Επικεφαλής Οικονομολόγος στη Forvis Mazars. Ασχολείται με τις διεθνείς χρηματαγορές από το 2005.
Σε κάθε πόλεμο γίνεται τουλάχιστον μια προσπάθεια για διαπραγμάτευση. Το ερώτημα είναι που βρισκόμαστε σε περίπτωση που αυτή αποτύχει.
Η ευφορία των αγορών (μετοχές, πετρέλαιο, ομόλογα) για το προς ώρας άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είναι ως ένα βαθμό δικαιολογημένη. Όμως η αλήθεια είναι πως βρισκόμαστε πολύ μακριά από μια επίλυση του προβλήματος, και ακόμα μακρύτερα από την επιστροφή στο προηγούμενο statusquo, της απρόσκοπτης διέλευσης των Στενών.
Το Ιράν ήδη αξιώνει 1εκατ. δολάρια για ασφαλή διέλευση πλοίων, ακόμα και κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, ενώ κάποιες μικρότερης κλίμακας εχθροπραξίες συνεχίζονται. Το Ιρανικό καθεστώς έμαθε τις συνέπειες του να «παίξει» το μοναδικό χαρτί του και φάνηκε διατεθειμένο να τις ανεχτεί. Μόνο όταν απειλήθηκε με «πολιτισμική καταστροφή», κάτι που έμοιαζε αμυδρά με πυρηνική απειλή δέτηκε να καθίσει στο τραπέζι, και πάλι με μαξιμαλιστικές απαιτήσεις. Οι ΗΠΑ πάλι, έδειξαν λιγότερο αποφασιστικές.
Η πραγματικότητα λοιπόν, είναι ότι εκτός πυρηνικού πολέμου, οι πολιτικές και οικονομικές συνέπειες για τις ΗΠΑ και η απειλή ότι αυτές πλέον μπορεί να χειροτερέψουν εκθετικά, τις βάζει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με μειονέκτημα.
Οι εκεχειρίες δεν τελειώνουν τους πολέμους. Είτε δημιουργούν τις πολιτικές συνθήκες για να τερματιστούν οι εχθροπραξίες, είτε όχι. Τα τελευταία 100 χρόνια, το 50%-60% των εκεχειριών απέτυχε μακροπρόθεσμα να τερματίσει τις εχθροπραξίες. Εκτός από ειρήνη, συχνά το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ατελέσφορο, με αποτέλεσμα ο πόλεμος να γίνει «ψυχρός» ή απλός να συνεχιστεί με μεγαλύτερη ένταση. Τι ξεχωρίζει τις επιτυχημένες εκεχειρίες;
- Εγγυήσεις τρίτων χωρών (δύσκολο όταν η Αμερική είναι ένας εκ των άμεσα εμπλεκομένων).
- Συμφωνίες διαμοιρασμού της εξουσίας (χρειάζεται συμμετοχή και άλλων χωρών του Κόλπου)
- Οικονομικά κίνητρα για αποφυγή επανέναρξης εχθροπραξιών
- Πολεμική κόπωση και από τις δύο πλευρές
Αντικειμενικά λοιπόν, είναι δύσκολη μια άμεση επίλυση. Ρεαλιστικά, είναι δύσκολο το Ιράν, με πλεονέκτημα και πιθανόν πλέον πιο ενεργή στήριξη της Κίνας, να παραδώσει πίσω τον έλεγχο των Στενών απρόσκοπτα.
Η απαίτηση του για θεσμοθετημένη διατήρηση του ελέγχου και «διοδίων» και η απάντηση του Λευκού Οίκου πως «το σχέδιο του Ιράν είναι μια βάση με την οποία μπορούμε να δουλέψουμε» θα έπρεπε να θορυβήσει τους επενδυτές, όχι να τους καθησυχάσει, καθώς βρισκόμαστε μπροστά σε μια πραγματικά κακή λύση, την διατήρηση του ελέγχου από το καθεστώς.
Οι αγορές, βέβαια, σε μια τέτοια περίπτωση, έχουν δευτερεύουσα σημασία. Απλώς ακολουθούν τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Οι αποδόσεις τους δεν προοιωνίζουν κανένα αποτέλεσμα. Αυτό που πρέπει να γνωρίζουν οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές είναι πως με τα Στενά κλειστά για πάνω από τέσσερεις εβδομάδες ήδη η παγκόσμια οικονομία θα νιώθει τις συνέπειες έως το τέλος του έτος. Σε περίπτωση επανα-κλεισίματος των Στενών χωρίς ορατό τέλος, τότε οι αρνητικές συνέπειες αυξάνονται εκθετικά.
