Με την τιμή του Brent να έχει εκτοξευτεί στα 102,7 $/b (9/3/26) σε μερικές μόνο μέρες είναι προφανές πως η διάρκεια του πολέμου στο Ιράν θα θέσει υπό δοκιμασία την παγκόσμια οικονομία, μετά την Ουκρανία και την πανδημία του Covid. To 25% του μεταφερόμενου δια θαλάσσης πετρελαίου διέρχεται από τα στενά του Ορμούζ τα οποία έχουν πρακτικά κλείσει αφού διέρχονται μόλις 1 με 2 πλοία έναντι 50 με 60, την περίοδο πριν την έναρξη των βομβαρδισμών.
Άμεσα πληττόμενες είναι οι οικονομίες των Ασιατικών χωρών οι οποίες απορροφούν το 89% των ποσοτήτων πετρελαίου που διέρχεται του Ορμούζ. Κίνα και Ινδία αποτελούν προορισμό για το 51% των ποσοτήτων αυτών (7,5 εκατ. b/d) έναντι μόλις 6,5% της Ευρώπης και των ΗΠΑ (0,9 εκατ. b/d). Στο διάστημα από τις αρχές του 2000 έως σήμερα η Κίνα αύξησε την εξάρτηση της από το πετρέλαιο του Περσικού Κόλπου από 630 χιλ. b/d σε 5,9 εκατ, ενώ ΗΠΑ και Ευρώπη την μείωσαν από 2,6 εκατ. b/d σε 740 χιλ. b/d και από 2,3 εκατ b/d σε 1,5 εκατ. b/d, αντίστοιχα.
Μια εναλλακτική όδευση για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της Δύσης αποτελεί ο αγωγός Fujairah (στον Κόλπο του Ομαν) –Yanbu (στην Ερυθρά θάλασσα) μέσα Σαουδικής Αραβίας, χωρητικότητας 5 εκατ. b/d καθιστώντας κρίσιμη την επιλογή συμμαχίας από τον Μπιν Σαλμαν. Οι εξελίξεις καθιστούν καθοριστικό τον ρόλο της Ρωσίας που το επόμενο διάστημα θα αποτελεί τον βασικό προμηθευτή πετρελαίου στις οικονομίες της Κίνας και της Ινδίας μετά και την πρόσφατη άρση των δασμών στην δεύτερη από τον Τραμπ.
Το Κατάρ καλύπτει τις ανάγκες του 20% της παγκόσμιας ζήτησης φυσικού αερίου. Το πλήγμα στις εγκαταστάσεις του στο Res Laffar από το Ιράν και το σταμάτημα της λειτουργίας του εκτόξευσε τις τιμές του φ.α κατά 44%, με προφανείς επιπτώσεις στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, η παραγωγή της οποίας έχει σαν βασικό καύσιμο το φ.α. Οι εξελίξεις αναβαθμίζουν γεωοικονομικά την Ελλάδα η οποία καθίσταται βραχυπρόθεσμα βασική πύλη εισόδου στις προμήθειες αμερικανικού LNG στην Ευρώπη μετά την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φ.α.
Το λιμάνι Jabel Ali στο Ντουμπάι αποτελεί ένα από τα κομβικότερα Hub του παγκόσμιου εμπορίου, χωρητικότητας 40 εκατ. εμπορευματοκιβώτιων ετησίως. Τα πρόσφατα πλήγματα έχουν εγκλωβίσει containers στον Περσικό Κόλπο προμηνύοντας αυξήσεις σε εισαγόμενα εμπορεύματα λόγω της εκτόξευσης των ασφαλίστρων κινδύνου των ναυτιλιακών εταιριών και την μείωση της προσφοράς.
Αν στα παραπάνω προστεθούν οι επιπτώσεις στις τιμές των πετροχημικών που αποτελούν την βάση της παραγωγής λιπασμάτων, την αύξηση στο μεταφορικό κόστος και την υποχώρηση της τιμής του Ευρώ έναντι του Δολαρίου, θα πρέπει να προετοιμαστούμε για έναν νέο πληθωριστικό κύκλο με αυξήσεις τιμών στα προϊόντα διατροφής και ενέργειας.
Έχουμε πολλές φορές αναφέρει ότι στην ιστορική φάση της πολύ-κρίσης το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας θα πρέπει να διαφοροποιηθεί άρδην από την τουριστική μονοκαλλιέργεια που είναι ιδιαίτερη ευάλωτη σε περιφερειακές πολεμικές συρράξεις. Από την περίοδο των αγροτικών κινητοποιήσεων τονίσαμε ότι ο αγροτο-διατροφικός τομέας και η βιοποικιλότητα αποτελούν όπως και η άμυνα τομείς εθνικής ασφάλειας και παράγοντες κοινωνικής συνοχής. Η διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού και η ενδογενής παραγωγική ανασυγκρότηση αποτελούν μαζί με τους ελεγκτικούς μηχανισμούς προϋποθέσεις αντιμετώπισης της ακρίβειας και συντελεστές ανθεκτικότητας της οικονομίας.
Τέλος, η αξιοποίηση των εγχώριων κοιτασμάτων ενέργειας και η διαφοροποίηση στο ενεργειακό μείγμα με την συμμετοχή των ΑΠΕ δεν αποτελούν απλά κοιτάσματα επιχειρηματικής κερδοσκοπίας, αλλά όρους συλλογικής επιβίωσης στους μεγάλους κλυδωνισμούς μιας περιοχής που βρίσκεται στα όρια των κόσμων.
Παρά τις όποιες θετικές μακροοικονομικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας οι αντοχές της θα δοκιμαστούν το επόμενο διάστημα θέτοντας πολλά ερωτηματικά για την αποτελεσματικότητα των οριζόντων επιδομάτων. Κρίσιμος παράγοντας η χρονική διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή, που αν ξεπεράσει κάποιο χρονικό όριο θα καταστήσει αναπόφευκτη την προσφυγή στις κάλπες εν μέσω υψηλή κοινωνικής δυσαρέσκειας.
(b/d, Βαρέλια/ημέρα)
