Στρατηγικές και Επιχειρησιακές Αντιμαχίες ΗΠΑ- Ιράν σε Ασύμμετρο Φάσμα
Ο Πόλεμος ΗΠΑ/Ισραήλ εναντίον του καθεστώτος του Ιράν, αποτελεί ένα μείζον στρατιωτικό γεγονός με σημαίνουσες στρατηγικές προεκτάσεις που διαμορφώνει (μαζί με το ρωσοουκρανικό πεδίο πολέμου) ένα νέο παράδειγμα (paradigm) Υβριδικού Ημι-Ολοκληρωτικού Πολέμου (Semi-Total War) κινούμενου στα θολά όρια μεταξύ ολοκληρωτικής στόχευσης (Total (Targeting) και κάθετης αποτροπής (Vertical Deterrence) στο πλαίσιο μιας Ενδο-πολεμικής Αποτροπής (Intra War Deterrence) όπου τα εμπλεκόμενα μέρη ανταλλάσσουν πλήγματα (tit for tat), αυξάνοντας τα διακυβεύματα παράλληλα με την απόπειρα διαμόρφωσης μιας δυνατότητας νικητήριας εξόδου (victorious off ramp option).
Φαντάζει οξύμωρο το γεγονός ότι οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν στον Πόλεμο χωρίς προ-καθορισμένη στρατηγική εξόδου, με τη διαχείριση να παραπέμπει σε αμφιλεγόμενα αποτελέσματα στο πεδίο του signalling, ενώ η στρατηγική αμφισημία (strategic ambiguity) που διαμορφώνεται στο πολιτικό στρατιωτικό επίπεδο δημιουργεί πλείστες τριβές στο εσωτερικό, με πρώην ηγήτορες των Αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων (Jim Mattis -William Mc Raven) να επισημαίνουν τις υφιστάμενες στρατηγικές ανακολουθίες αναφορικά με τον μη ξεκάθαρο καθορισμό στρατηγικού στόχου και τις συνεχείς εναλλαγές μεταξύ μείζονος στρατιωτικής εμπλοκής/προετοιμασίας( war footing) και ήσσονος πολιτικής απεγκλωβισμού (political extrication).
Το Αμερικανικό υβριδικό στρατήγημα της Ταχείας Κυριαρχίας (Rapid Dominance)και Συνεχούς Βαθμονόμησης (Continuous Calibration) εναντίον του Ιρανικού Υβριδικού Εκτεταμένου Πεδίου Μάχης επί τη βάσει της Φθοράς (Attritable Extended Battlefield ή Meydan-e Nabard-e Tamdid-shodeh ba Qabiliyat-e Farsayesh-paziri.
Παρά τις αδιαμφισβήτητες παλινωδίες που δυσχεραίνουν την αμερικανική στρατηγική αποτελεσματικότητα, εντούτοις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξής:
Η δυσκολία του εγχειρήματος έγκειται στην εμπεδωμένη φιλοσοφία επί δεκαετίες των Αμερικανών Ιθυνόντων περί Περιορισμένων Πολέμων (Limited Wars)..Ο Πόλεμος εναντίον του Ιράν αποτελεί μια prova generale ενός Ημι-Ολοκληρωτικού Πολέμου κάτω απ’ το κατώφλι του Πυρηνικού Ολοκαυτώματος και πάνω απ’ το κατώφλι του Περιορισμένου Πολέμου.
Σ αυτό το υβριδικό είδος οι Αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις τώρα αρχίζουν να προσαρμόζονται..
Αρχικά ενεπλάκησαν εδραζόμενοι στη στρατηγική λογική της Ταχείας Κυριαρχίας (Rapid Dominance) που τους καθόρισε απ’ το 1996, όταν στο NDU οι Harlan Ullman και James Wade καθόρισαν το επιχειρησιακό πλαίσιο αυτού που ονομάστηκε Σοκ και Δέος, ήτοι το τετράπτυχο: Καταλυτική Ισχύς, Απαράμιλλη Ταχύτητα Εμπλοκής, Ασύγκριτη Επίγνωση του Περιβάλλοντος Μάχης και Απόλυτος Έλεγχος του Πεδίου.
Ο στόχος ήταν η Παράλυση του Αντιπάλου και η Συνθηκολόγησή του.
Στη περίπτωση του Ιράν, το δόγμα της Ταχείας Κυριαρχίας και της γρήγορης αποφασιστικής νίκης δεν επαρκεί, καθώς οι Ιρανοί υιοθέτησαν αφενός το περίφημο Μωσαϊκό αποκεντρωμένο δόγμα Άμυνας που τους επιτρέπει διοικητική ευελιξία αποφεύγοντας τη παράλυση στο επίπεδο διοίκησης και ελέγχου, αλλά και αφετέρου επιδόθηκαν στην Επέκταση του Πεδίου της Μάχης επί τη βάσει της Φθοράς (Attritable Extended Battlefield ή Meydan-e Nabard-e Tamdid-shodeh ba Qabiliyat-e Farsayesh-paziri) στοχεύοντας στο πολιτικό υπόβαθρο και στον γεωοικονομικό αντίκτυπο της Δυτικής Αρχιτεκτονικής Ασφαλείας της Μέσης Ανατολής
Ως εκ τούτου, οι Αμερικανοί καταφεύγουν σ ένα πλαίσιο Διαρκούς Βαθμονόμησης (continuous calibration) επί τη βάσει του Seek and Destroy μια επιχειρησιακή λογική που δημιουργεί αυξανόμενες επιχειρησιακές απαιτήσεις αλλά και επιμηκύνει τον χρόνο απεμπλοκής.
Ο στρατηγικός στόχος των ΗΠΑ καταλήγει τοιουτοτρόπως να ταυτίζεται με την καταλυτική επιχειρησιακή αποδυνάμωση του ιρανικού καθεστώτος ώστε η εσωτερική μετάβαση (internal reform) να προκύψει εκ των υστέρων αφού εξαλειφθούν οι πηγές επιβολής του καθεστώτος.
Αντιστοίχως το ιρανικό καθεστώς επενδύει στη Φθορά (Atrittion) δια των Μέσων Εκφοβισμού/Εκδίκησης και Ανταπόδοσης που επιχειρούν στη λογική επιμήκυνσης του χρόνου επιβίωσης αλλά και στη λογική επίδρασης στο γεωοικονομικό πλαίσιο της αμερικανικής/δυτικής αρχιτεκτονικής στη Μέση Ανατολή.
Τουτέστιν οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν αποτελούν ένα υβριδικό εργαλείο ασύμμετρης επιρροής.
Καθίστανται ταυτόχρονα ως ένα εργαλείο εκφοβισμού και εκδίκησης στο πλαίσιο ψυχολογικών επιχειρήσεων όπως οι V2 το 1944 εναντίον της Μεγάλης Βρετανίας.
Επιχειρούν να αλλάξουν την αντίληψη των Αμερικανών για περαιτέρω εμπλοκή συμπεριλαμβανομένων και χερσαίων επιχειρήσεων..
Καθίστανται τοιουτοτρόπως εργαλείο κάθετης κλιμάκωσης και “δόκανο” στη λεγόμενη “Παγίδα της Κλιμάκωσης” ( Escalation Trap σύμφωνα με τον Robert Pape)
Ο στρατηγικός στόχος των Ιρανών είναι η Εξάντληση της Δυναμικής της Συμμαχίας ΗΠΑ Ισραήλ και η αύξηση της αντιπαλότητας στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Όμως και οι ΗΠΑ με το Ισραήλ επιδιώκουν την εξάντληση του ιρανικού καθεστώτος το οποίο ναι μεν παρουσιάζει ικανότητα επιβίωσης αλλά στερείται άλλων επιλογών, καθώς όσο διαρκούν οι επιχειρήσεις το ιρανικό καθεστώς δεν έχει δυνατότητα ανασύνταξης.
Ο Πόλεμος στο Ιράν αναδεικνύει ένα παράδοξο: Και οι δύο πλευρές επιδιώκουν να αναδειχθούν κυρίαρχες στη μεταβατική ζώνη μεταξύ Τάξης και Χάους αυτό που ονομάζεται με όρους Management ως “Χείλος του Χάους” (Edge of Chaos).
Το παράδοξο αναφέρεται τόσο στη μέθοδο όσο και στην έλλειψη ξεκάθαρου οράματος για το πέρας του πολέμου.
Η μέθοδος είναι υβριδική, καθώς αφορά τόσο closed και open loops στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Σ επιχειρησιακό επίπεδο, ολοένα και περισσότερο ευνοούνται οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε closed loop πλαίσιο αναφορικά με το πλαίσιο λήψης αποφάσεων ένα χαρακτηριστικό που απαντάται στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο αναφορικά με τη καινοτομία δράσης και εκτέλεσης.
Το closed loop πλαίσιο αφορά σ ανατροφοδοτούμενα συστήματα συστημάτων τα οποία αναπτύσσουν προσαρμοστικές δυναμικές στην επίγνωση της κατάστασης και τα μέτρα και αντίμετρα που επιβάλλεται να αναληφθούν.
Εν αντιθέσει με το πολιτικό/στρατηγικό επίπεδο όπου κυριαρχεί το open loop, τα λεγόμενα “στεγανά λήψης αποφάσεων” (silo decision making) όπου προ- καθορισμένα δόγματα και αντιλήψεις δημιουργούν φαινόμενα μονοδιάστατης αντιμετώπισης πολύπλοκων ζητημάτων.
Ως εκ τούτου, στις ΗΠΑ το δόγμα ευρύτερης πολυμερούς νομιμοποίησης όπως ονομάστηκε το δόγμα Powell αντικαθίσταται από ισχυρές δομές λήψης απόφασης επί τη βάσει διαμόρφωσης Συμμαχιών σε ad hoc βάση και επί του εθνικού συμφέροντος stricto sensu.
Το εγχείρημα θα επιτύχει αν μετουσιώσει την επιχειρησιακή καινοτομία σε στρατηγικό αποτέλεσμα επί τη βάσει συγκερασμού διαφορετικών μορφών λήψης αποφάσεων.
Η στρατηγική του Slow Squeeze της Αργής αλλά Σταθερής Πίεσης δύναται να δημιουργήσει συνθήκες στρατηγικού αιφνιδιασμού σε μεταγενέστερο χρόνο και σε διαδοχικά στάδια..Το μείζον ερώτημα είναι ποιος είναι ο ενδεδειγμένος χρόνος βάσει πολιτικοστρατηγικών κριτηρίων..
Μια χερσαία επιχείρηση υψηλού μεν ρίσκου σε μη γραμμικό πλαίσιο όμως και με εχέγγυα επίγνωσης και ελέγχου της κατάστασης δύναται να αποτελέσει θρυαλλίδα που θα δημιουργήσει τετελεσμένα επί του εδάφους που δεν μπορεί να αγνοηθούν.
Σημαντική θα είναι η επιλογή του Κέντρου Βάρους…Ενδείκνυται η Ιρανική Περιφέρεια και όχι η Τεχεράνη η οποία για το Ιρανικό Μωσαϊκό Αμυντικό Δόγμα αποτελεί το Jebhe-ye asib pazir, ήτοι το Ευάλωτο Κέντρο (στο περσικό Shatranj η φιλοσοφία αφορά τον ρόλο του Ferz (πιόνι που δύναται να θυσιαστεί).
Όμως μια χερσαία επιχείρηση στην ιρανική περιφέρεια ούτως η άλλως απαιτεί πολιτική βούληση και νομιμοποίηση, συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα και ξεκάθαρη στόχευση και αλληλουχία κινήσεων. Αλλιώς το διακύβευμα είναι μεγάλο.
Αποτυχία των Αμερικανών και της διακυβέρνησης Τραμπ θα συμβεί εφόσον εμπλακεί γραμμικά και κλιμακώσει στο μοτίβο των παραδοσιακών χερσαίων επιχειρήσεων…το πολιτικό κόστος μιας τέτοιας επιλογής δύναται να καταστεί δυσθεώρητο..
Το Ιράν διαθέτει προ καθορισμένες διαδικασίες υιοθέτησης και εφαρμογής στρατηγικής στο πλαίσιο λήψης αποφάσεων.
Η επιτυχία του έγκειται στο αν η αργή αλλά η γραμμική του προσέγγιση εμπλέξει τις ΗΠΑ στον προ καθορισμένο πεδίο που επιθυμούν οι Ιρανοί ιθύνοντες αυτού της γραμμικής κλιμάκωσης…
Η αποτυχία του όμως είναι ορατή εφόσον υποστεί στρατηγικό αιφνιδιασμό είτε περιοριστεί το εύρος των πληγμάτων του σε εύλογο χρονικό πλαίσιο..
Και οι δύο πλευρές δεν διαθέτουν περιθώριο ήττας καθώς ο συγκεκριμένος πόλεμος διασυνδέεται άρρηκτα με αναδυόμενες αντιμαχόμενες αρχιτεκτονικές στην Ευρασία.
Η γεωστρατηγική αξία του Ιράν είναι καταλυτική ως “καρδιά της Ευρασίας” που διαμόρφωσε διαχρονικά τον στρατηγικό και πολιτισμικό ρουν του Δρόμου του Μεταξιού σύμφωνα με τον ιστορικό Peter Frankopan.
Το 1941 ο Σάχης Ρεζά Παχλαβί υπέστη στρατηγικό αιφνιδιασμό και εξαναγκάστηκε σε εξορία μετά τη διπλή χερσαία εισβολή Βρετανών και Σοβιετικών στην ιρανική περιφέρεια…
Η Ιστορία διδάσκει πως οι λεγόμενοι “μεσαίου μεγέθους πόλεμοι” όπως τους ανέφερε το 1988 ο Stokesbury, έχουν μια δυναμική που οδηγεί στον εγκλωβισμό μέσω του Gradualism μέσω της διαρκούς στρατιωτικής αναβάθμισης όπως συνέβη στο Βιετνάμ.
Εν προκειμένω η Επιτυχία ή η Αποτυχία των ΗΠΑ θα εξαρτηθεί πρωτίστως απ’ την δική τους εφαρμογή των lessons learned…
*
Το παρόν άρθρο αντλεί στοιχεία από το Επίμετρο του επικείμενου βιβλίου του Κωνσταντίνου Λαμπρόπουλου Belli Scientia από τις εκδόσεις Σιδέρη.
