Το «First Folio» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ το οποίο ανέκτησε το Πανεπιστήμιο Ντάρχαμ το 2010 δεν ήταν πια το ίδιο βιβλίο με εκείνο που είχε κλαπεί δώδεκα χρόνια νωρίτερα. Από το αντίτυπο ηλικίας 400 ετών, είχε αφαιρεθεί το δερμάτινο εξώφυλλό του, τα σκληρά καλύμματα αλλά και μερικές από τις πρώτες και τελευταίες σελίδες.
Όπως αναφέρεται και στο BBC, η σελίδα τίτλου, με το χαρακτικό πορτρέτο του θεατρικού συγγραφέα, είχε εξαφανιστεί, το ίδιο και ένας επικήδειος του Μπεν Τζόνσον, καθώς και το τελευταίο φύλλο του «Cymbeline», του τελευταίου από τα 36 έργα που περιλαμβάνει ο τόμος.
Our new, major exhibition launches today in @DUThingsToDo Palace Green Library!
— Durham University (@durham_uni) April 4, 2025
See Durham’s unique edition of William Shakespeare’s First Folio on display for the first time in over a decade and discover Shakespeare Recovered.
Find out more👉 https://t.co/Rt1697bqnm pic.twitter.com/vdFHCOeyAQ
Η κλοπή και η εκ θαύματος επιστροφή του βιβλίου
Σήμερα, το βιβλίο εκτίθεται στη Βιβλιοθήκη Palace Green στο Ντάρχαμ και παρουσιάζεται «γυμνό» μέσα στη γυάλινη προθήκη του, πλαισιωμένο από αποσπασμένες σελίδες οι οποίες εκτίθενται σε ξεχωριστές επιφάνειες. Σύμφωνα με τους αρμόδιους, έχει μελετημένα διατηρηθεί σε αυτή την εκτεθειμένη κατάσταση, έστω για την ώρα.
Το First Folio ήταν η πρώτη συγκεντρωτική έκδοση των θεατρικών έργων του Σαίξπηρ. «Σχεδόν κάθε άλλο First Folio βρίσκεται σε εξαιρετική κατάσταση», εξηγεί ο Κινγκ, ανώτερος υπεύθυνος συντήρησης και φροντίδας συλλογών της πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. «Αυτό καθιστά το αντίτυπο του Ντάρχαμ μοναδικό και παρόλο που δεν θα θέλαμε ποτέ να είναι μοναδικό κατά αυτόν τον τρόπο, αξίζει να εξερευνήσουμε τη διαφορετικότητά του προτού το κάνουμε να μοιάζει με όλα τα υπόλοιπα», δήλωσε χαρακτηριστικά στο BBC.
Το γεγονός ότι το βιβλίο βρίσκεται ξανά στο πανεπιστήμιο θεωρείται σχεδόν θαύμα. Το 1998, άγνωστος δράστης παραβίασε την προθήκη όπου φυλασσόταν στη βιβλιοθήκη και το έκλεψε, μαζί με έξι ακόμη παλαιά βιβλία, τα οποία δεν εντοπίστηκαν ποτέ.
Το First Folio παρέμεινε εξαφανισμένο για δέκα χρόνια, μέχρι που ο Ρέιμοντ Σκοτ, ένας χαρισματικός αφηγητής, εμφανίστηκε στη Βιβλιοθήκη Folger Shakespeare στην Ουάσιγκτον DC και προσπάθησε να το πουλήσει. Ισχυρίστηκε ότι το βιβλίο είχε περάσει κληρονομικά στην οικογένεια ενός φίλου του στην Κούβα, όμως οι ειδικοί το αναγνώρισαν γρήγορα ως το κλεμμένο αντίτυπο του Ντάρχαμ. Τελικά, καταδικάστηκε σε οκτώ χρόνια φυλάκισης για διακίνηση κλεμμένων αντικειμένων.
Did you know? @bodleianlibs received their first copy of Shakespeare’s First Folio in 1623.
Published by Shakespeare’s friends and peers, the First Folio preserved treasures such as Twelfth Night and Macbeth.
📸 | @bodleianlibs#ShakespeareDay 📚 pic.twitter.com/Mbf3JdYW57— University of Oxford (@UniofOxford) April 23, 2021Advertisement
Η διατήρηση ενός «βανδαλισμένου αριστουργήματος»
Όταν το βιβλίο επέστρεψε στο Ντάρχαμ, η πρώτη έγνοια των υπευθύνων ήταν να αποκατασταθούν οι ζημιές, σύμφωνα με τον Κινγκ. «Οι φθορές είχαν γίνει πρόσφατα και η αποκατάσταση φαινόταν ως η μόνη λογική επιλογή», σημειώνει. Ωστόσο, η εκ νέου βιβλιοδεσία ενός τέτοιου βιβλίου θα ήταν μια «εγγενώς καταστροφική» διαδικασία, προσθέτει, παρομοιάζοντάς την με την ανάγκη αντικατάστασης ενός σκελετού.
Η συντηρήτρια βιβλίων Λόρεν Μουν-Σκοτ συμφωνεί: «Προκειμένου να επανέλθει σε μια παραδοσιακή μορφή βιβλίου θα έπρεπε στην πραγματικότητα να αφαιρεθούν πολλά ακόμη στοιχεία». Έγιναν ορισμένες εργασίες ώστε να σταθεροποιηθεί η κατάστασή του, όμως μια πλήρης αποκατάσταση θα αποτελούσε τεράστιο έργο.
Στην πραγματικότητα, η τωρινή του κατάσταση προσφέρει δυνατότητες ανάλυσης οι οποίες δεν θα ήταν εφικτές σε άθικτα αντίτυπα ή με λιγότερες φθορές, ενώ για το κοινό που το βλέπει στην έκθεση, όπου παρουσιάζεται στην βιβλιοθήκη, μπορεί κανείς να το αντιληφθεί με εντελώς διαφορετκό τρόπο. «Όταν μπαίνεις και βλέπεις αυτό το βανδαλισμένο αριστούργημα, προκαλεί έντονη εντύπωση στους επισκέπτες», σημειώνει ο Κινγκ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχουν συνολικά 235 αντίτυπα του «First Folio» και όταν ένα εξ αυτών εκτίθεται, τοποθετείται ανοιχτό στη σελίδα με το πορτρέτο, εξηγεί ο βοηθός επιμελητή Ντέιβιντ Ράιτ. Εξαιτίας όμως, της απουσίας αυτής της σελίδας από το συγκεκριμένο αντίτυπο, οι επισκέπτες της βραβευμένης έκθεσης στο Ντάρχαμ, «έχουν την ευκαιρία να δουν πολλά περισσότερα από το βιβλίο», όπως επισημαίνει.
Με πληροφορίες από BBC, The Independent
