Ο Μένης Κουμανταρέας (1931-2014) αποτελεί μια από τις πιο ξεχωριστές φωνές της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας. Ήρωές του, άνθρωποι όλων των ηλικιών, φύλων, φυλών και κοινωνικών τάξεων, ζουν εγκλωβισμένοι σε ανεκπλήρωτες επιθυμίες και προσωπικές ματαιώσεις. Στα είκοσι τέσσερα βιβλία του παρελαύνουν, μεταξύ άλλων, σταρ και αντι-στάρ: ο ωραίος λοχαγός, η Ποππαία ως παρενδυτική, η Ευδοκία, ο Βλάσης, η κυρία Κούλα, ο Μπιλ, η Μπέμπα, ο Αλληλογράφος, η Λιλή – εύθραυστοι, σαν τα ελαττωματικά γυαλικά της «Βιοτεχνίας Υαλικών». Ο Κουμανταρέας αφουγκράζεται τα αδιέξοδα των ανθρώπων αυτής της πόλης. Η Αθήνα δεν είναι απλώς σκηνικό, αλλά ζωντανός οργανισμός που τους διαμορφώνει και, ενίοτε, τους παγιδεύει – όπως κάθε πόλη, πραγματική ή φανταστική, από την επαρχία Λοκρίδος μέχρι το Βαλπαραΐζο. Άνθρωποι που ζουν στο περιθώριο, γλιστρώντας σαν σκιές του εαυτού τους, παρουσιάζονται με οξυδέρκεια και νουάρ ατμόσφαιρα, ενώ η συμπάθειά του προς αυτούς είναι φανερή.
Το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας διοργανώνει το Σαββατοκύριακο 28-29 Μαρτίου, ένα μεγάλο αφιέρωμα στον Μένη Κουμανταρέα, το οποίο εντάσσεται στο πλαίσιο της ενότητας «Η Αθήνα των Συγγραφέων», θεματική, που στοχεύει να αναδείξει πώς η πόλη εμπνέει τους συγγραφείς και διαμορφώνει τους χαρακτήρες τους.
Η πρώτη εκδήλωση «“Ο χρόνος είναι ένα παιχνιδάκι. Κι η Αθήνα παντού” – Ο Μένης Κουμανταρέας και η πόλη» (Σάββατο 28 Μαρτίου, 14.30-16.00, Αεριοφυλάκιο 1 – Αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ», Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων) έχει ομιλητές τους Θεόδωρο Γρηγοριάδη, Ελιάνα Χουρμουζιάδου, Χρήστο Χρυσόπουλο, Μαρία Φακίνου και Αλεξάνδρα Τράντα.
Την επομένη μέρα (Κυριακή 29 Μαρτίου, 11.00-14.00), ακολουθεί ο Λογοτεχνικός περίπατος: Περι-διαβάζοντας την Αθήνα. Ξενάγηση με οδηγό τον Μένη Κουμανταρέα – Μια συναρπαστική διαδρομή με ξεναγό την Αλεξάνδρα Τράντα και σημείο συνάντησης το Ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία.
«Θα συναντηθούμε έξω από τη Μεγάλη Βρετανία, όπου, με αφορμή τη Σειρήνα της ερήμου, θα αναρωτηθούμε πώς γίνεται να αγαπάς μια πόλη και ταυτόχρονα να μην μπορείς να την υποφέρεις. Στη συνέχεια, θα θυμηθούμε τη διασημότερη Μαρία, ιδωμένη με τα μάτια ενός δεκαεπτάχρονου γκαρσονιού. Στρέφοντας τη ματιά στο κτίριο της Βουλής, θα συναντήσουμε τον κύριο Πάρεδρο να αφηγείται την ιστορία του Ωραίου λοχαγού. Κατηφορίζοντας τη Σταδίου, θα συναντήσουμε τον Ευγένιο, που όμως δεν υπήρξε Δυο φορές Έλληνας. Θα ανακαλύψουμε πού βρισκόταν η Στοά των Τεκτόνων, όπως περιγράφεται στον Θησαυρό του χρόνου, θα γνωρίσουμε, εκτός από το φάντασμα του παλαιού Αλληλογράφου, τον Λάζαρο, τη Βιολέτα, την Περισπωμένη, τη Λιλή. Στο Μοναστηράκι, μαζί με τα τρένα που περνάνε, θα δούμε πώς πέρασε ο Μίμης από τη ζωή της Κυρίας Κούλας. Τέλος, στο Γκάζι, θα αναζητήσουμε τα ίχνη μιας παλιάς αλλά όχι λησμονημένης Βιοτεχνίας υαλικών».
Ο Μένης Κουμανταρέας πρωτοεμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1961, μεταφράζοντας για το περιοδικό Ο Ταχυδρόμος πεζά των Hemingway, Joyce και Moravia. Το 1962 εκδόθηκε το πρώτο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων Τα μηχανάκια. Βραβεύτηκε για το βιβλίο του Το αρμένισμα (Β’ Κρατικό βραβείο Διηγήματος, 1967), Βιοτεχνία υαλικών (Α’ Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, 1976), Η μυρωδιά τους με κάνει να κλαίω (Α’ Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, 1997) και Δυο φορές Έλληνας (Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, 2002). Το 2001 τιμήθηκε με το βραβείο Blue Book για το μυθιστόρημα Ο ωραίος λοχαγός και το 2008 με το Βραβείο του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου του.
