Στέκει στην κορυφή της μαρμάρινης σκάλας και μαγνητίζει το βλέμμα του επισκέπτη ήδη από την είσοδο του στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσολογγίου. Είναι η Ελλάδα το 1826, όπως την οραματίστηκε ο Γάλλος ζωγράφος Ευγένιος Ντελακρουά λίγους μόλις μήνες μετά την ηρωική Έξοδο: Μια γυναικεία μορφή ντυμένη με ελληνική παραδοσιακή φορεσιά, πληγωμένη αλλά όρθια πάνω στα ερείπια, με τα χέρια απλωμένα.
Ο μόλις 28 ετών Ντελακρουά δεν ζωγραφίζει μια μάχη, δεν απεικονίζει την ύστατη ώρα των Μεσολογγιτών που μετά από έναν χρόνο πολιορκίας και έξι ιδιαίτερα σκληρούς μήνες, αποφασίζουν να κάνουν την έξοδο όπου και συντρίβονται.
Δύο χρόνια μετά το συγκλονιστικό έργο του «Η Σφαγή της Χίου» (1824) επιστρέφει στον Αγώνα των Ελλήνων για Ανεξαρτησία όχι με μία αναπαράσταση, αλλά με «μια αλληγορική, σχεδόν ιεροπρεπή εικόνα του ελληνικού έθνους», όπως τόνισε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη κατά την παρουσίαση του εμβληματικού έργου στο Μεσολόγγι.
Ο νεαρός ζωγράφος είναι συγκλονισμένος από την Ελληνική Επανάσταση και τις ειδήσεις που καταφθάνουν από τον τόπο που γέννησε τη δημοκρατία, τις τέχνες και τη φιλοσοφία. Όπως και επηρεασμένος βαθιά από τα ποιήματα του Λόρδου Βύρωνα -η άφιξη του οποίου στην Ελλάδα και ο πρόωρος θάνατος του το 1824 στο Μεσολόγγι είχαν λάβει μεγάλη δημοσιότητα στην Ευρώπη.
Τη στιγμή που φιλοτεχνεί τον πίνακα η έκβαση της Επανάστασης είναι αβέβαιη και ο Τούρκος που καρφώνει το λάβαρό του στο έδαφος σε ένδειξη κυριαρχίας συμβολίζει την απελπιστική κατάσταση των Ελλήνων. Όμως, την ίδια στιγμή, ο σπουδαίος ζωγράφος, ως καλλιτέχνης του Ρομαντισμού, καταθέτει μια δήλωση για την αναζήτηση της ελευθερίας.
Ο αριστουργηματικός πίνακας «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου», «ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα σύμβολα του αγώνα για ελευθερία -και όχι μόνο των Ελλήνων», όπως υπενθύμισε η Λίνα Μενδώνη, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στον τόπο που τον ενέπνευσε, από σήμερα, Κυριακή 15 Μαρτίου -ημέρα με ελεύθερη είσοδο- έως και τις 30 Νοεμβρίου.
«Η συγκυρία των 200 χρόνων από την Έξοδο προσδίδει στην έκθεση έναν επιπλέον φορτισμένο ιστορικά και συναισθηματικά χαρακτήρα, μετατρέποντάς την σε πράξη ιστορικής μνήμης και συλλογικού αναστοχασμού, σε μια γεωπολιτική συγκυρία όπου οι προκλήσεις για την ελευθερία, τα ανθρωπιστικά ιδανικά και τις πολιτισμικές αξίες των ευρωπαϊκών λαών αυξάνονται εκθετικά», υπογράμμισε η υπουργός Πολιτισμού.
Το έργο αντικρίζει για πρώτη φορά τους απογόνους των ηρώων
Το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπορντό, στο οποίο ανήκει ο πίνακας από το 1852 σπανίως δανείζει τη μεγάλων διαστάσεων ελαιογραφία (2,13×1,42 μ.), η οποία είναι άλλωστε από τα κορυφαία έργα της συλλογής του. Συνεπώς, η έλευση του στην Ελλάδα δεν ήταν αυτονόητη.
Η Ολυμπία Βικάτου, γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟ, η οποία είχε την ιδέα, κατέθεσε το αίτημα δανεισμού στο γαλλικό μουσείο στα τέλη του 2024 και ανέλαβε τον συντονισμό, δήλωσε από την πλευρά της ότι «η παρουσία του πίνακα αποκτά μία σχεδόν τελετουργική διάσταση», καθώς «αντικρίζει για πρώτη φορά τους απογόνους των ηρώων».
Χαρακτήρισε το έργο του Ντελακρουά -ο οποίος δεν ταξίδεψε ποτέ στην Ελλάδα- ως «μία υπόκλιση της Τέχνης στην Ιστορία», προσθέτοντας ότι «εδώ γράφτηκε κάτι που δεν ανήκει μόνο στην Ελλάδα, αλλά στην ιστορία της Ελευθερίας».
Το «παρών» έδωσε και ο Μεσολογγίτης Νίκος Αλιάγας, ο οποίος εξέφρασε τη μεγάλη συγκίνηση του για την άφιξη του έργου.
Τα επίσημα εγκαίνια της περιοδικής έκθεσης, η οποία θα είναι εμπλουτισμένη με ψηφιακό και εποπτικό υλικό, θα γίνουν στις 3 Απριλίου.
