Η φερόμενη δολοφονία του Aλί Λαριτζανί από το Ισραήλ αποτελεί ένα από τα πιο σοβαρά πλήγματα που έχει δεχθεί η ηγεσία του Ιράν τα τελευταία χρόνια, ακόμη πιο καθοριστικό –σύμφωνα με αναλύσεις– και από τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεί.
Ο Λαριτζανί, ως επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, είχε εξελιχθεί σε κεντρική μορφή εξουσίας στο Ιράν, ιδιαίτερα μετά την έναρξη του πολέμου το 2026 και τον θάνατο του Χαμενεΐ σε αεροπορική επιδρομή. Μετά την απώλεια του ανώτατου ηγέτη, ο Λαριτζανί απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη επιρροή, λειτουργώντας ουσιαστικά ως βασικός συντονιστής του καθεστώτος και της στρατιωτικής στρατηγικής της χώρας.
Η στοχευμένη εξόντωσή του –εφόσον επιβεβαιωθεί πλήρως– θεωρείται από τις πιο «διαταρακτικές» επιχειρήσεις του Ισραήλ, καθώς πλήττει τον πυρήνα της ιρανικής διοίκησης και της λήψης αποφάσεων. Σε αντίθεση με τον ρόλο του ανώτατου ηγέτη, που έχει και θρησκευτική διάσταση, ο Λαριτζανί θεωρούνταν ένας καθαρά επιχειρησιακός και πολιτικο-στρατιωτικός εγκέφαλος, με άμεση εμπλοκή στη διαχείριση της ασφάλειας, των πληροφοριών και της καταστολής στο εσωτερικό της χώρας.
Παράλληλα, ο ίδιος είχε συνδεθεί στενά με την καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, με ορισμένες πηγές να τον χαρακτηρίζουν «αρχιτέκτονα» βίαιων επιχειρήσεων κατά πολιτών. Αυτό ενίσχυε τη σημασία του για τη σταθερότητα του καθεστώτος, καθώς αποτελούσε κρίσιμο κρίκο μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας και των σωμάτων ασφαλείας.
Στην κυριολεξία αναντικατάστατος
Το ερώτημα που προκύπτει πλέον είναι αν υπάρχει κάποιος στο Ιράν με τη γνώση, την εμπιστοσύνη και την εμπειρία να κρατήσει ενωμένο το σύστημα εξουσίας.
Τα στοιχεία δείχνουν πως μάλλον όχι.
Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει δομηθεί ως ένα περίπλοκο πλέγμα θεσμών με αλληλοκαλυπτόμενους ρόλους και ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος. Ο πρόεδρος διαχειρίζεται την κυβέρνηση, αλλά λογοδοτεί στον ανώτατο ηγέτη. Οι Φρουροί της Επανάστασης ελέγχουν μεγάλο μέρος της οικονομίας και της ασφάλειας, αλλά θεωρητικά υπάγονται σε εκείνον.
Η λειτουργία αυτού του συστήματος απαιτεί συνεχή συντονισμό – και ακριβώς εκεί βρισκόταν ο ρόλος του Λαριτζανί.
Η γνώση του για το ποιοι έχουν πραγματική επιρροή, οι διεθνείς του επαφές και η ικανότητά του να διαπραγματεύεται, δίνοντας πολιτική «κάλυψη» στους σκληροπυρηνικούς για συμβιβασμούς, ήταν στοιχεία που δεν αντικαθίστανται εύκολα.
Σε αντίθεση με άλλες απώλειες – όπως στρατιωτικοί διοικητές ή επιστήμονες – ο ρόλος του δεν ήταν ποτέ θεσμοθετημένος. Δεν υπήρχε μηχανισμός διαδοχής για κάποιον που γνώριζε πώς να κρατά ολόκληρο το σύστημα σε ισορροπία.
Η εξόντωση του επικεφαλής της Basij
Η επιχείρηση του Ισραήλ φέρεται να περιλάμβανε επίσης και την εξόντωση του επικεφαλής των δυνάμεων Basij, Γκολαμρεζά Σολεϊμανί, γεγονός που εντείνει ακόμη περισσότερο το πλήγμα στο ιρανικό σύστημα εξουσίας. Οι Basij αποτελούν βασικό μηχανισμό εσωτερικού ελέγχου και καταστολής, και η απώλεια της ηγεσίας τους ενδέχεται να αποδυναμώσει τη δυνατότητα του καθεστώτος να ελέγχει τον πληθυσμό.
Η χρονική συγκυρία της επίθεσης είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Το Ιράν βρίσκεται ήδη σε κατάσταση αστάθειας μετά τις μαζικές απώλειες ηγετικών στελεχών από τις αρχικές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει εσωτερικές αναταραχές και κοινωνική δυσαρέσκεια. Ο συνδυασμός στρατιωτικής πίεσης και εσωτερικής αστάθειας δημιουργεί ένα εύθραυστο περιβάλλον, στο οποίο η απώλεια ενός τόσο κομβικού προσώπου μπορεί να έχει δυσανάλογες συνέπειες.
Με πληροφορίες από Telegraph
