Οι διαπραγματεύσεις HΠΑ-Ιράν στην Ισλαμαμπάντ διήρκεσαν τόσο πολύ, που οι συμμετέχοντες είδαν τον ήλιο να δύει και να ανατέλλει ξανά. Το γεγονός ότι ολοκληρώθηκαν χωρίς συμφωνία αποτελεί ισχυρό πλήγμα στις εύθραυστες ελπίδες για αποκλιμάκωση της κρίσης.
Επρόκειτο για συνομιλίες με τεράστια σημασία – τις υψηλότερου επιπέδου επαφές ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας το 1979. Η πολυπλοκότητα των διαβουλεύσεων ήταν τέτοια που δύσκολα μπορεί να αποτυπωθεί πλήρως.
Πέρα από όσα ειπώθηκαν στις κλειστές αίθουσες, ανταλλάχθηκαν και εξετάστηκαν εκτενώς τεχνικά έγγραφα. Ωστόσο, οι δύο πλευρές παρέμειναν μακριά από συμφωνία — όχι μόνο ως προς την ουσία, αλλά και ως προς τη νοοτροπία και τον τρόπο προσέγγισης. Η αμερικανική πλευρά, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο JD Vance, φάνηκε να επιδιώκει μια σχετικά γρήγορη λύση μετά την εφαρμογή μιας δί-εβδομαδιαίας εκεχειρίας. Αντίθετα, η Τεχεράνη κινείται παραδοσιακά με πιο αργούς ρυθμούς, δίνοντας έμφαση σε μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις.
Με τον Vance να δηλώνει ότι οι ΗΠΑ κατέθεσαν την «τελική και καλύτερη» πρότασή τους, η επόμενη κίνηση φαίνεται να ανήκει πλέον στο Ιράν. Αν υπάρξει συνέχεια στον διάλογο, η Τεχεράνη θα πρέπει να προχωρήσει σε κάποιας μορφής υποχώρηση.
Η ιρανική πλευρά αποδίδει την αποτυχία των συνομιλιών στις «υπερβολικές» απαιτήσεις της Ουάσινγκτον. Κεντρικό σημείο τριβής παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα. Το Ιράν επιμένει εδώ και χρόνια ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου, αλλά την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας. Ωστόσο, η εντατικοποίηση του εμπλουτισμού ουρανίου τα τελευταία χρόνια έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στη Δύση και συνέβαλε στην περσινή 12ήμερη σύγκρουση με το Ισραήλ. Μέχρι στιγμής, η Τεχεράνη δεν δείχνει διατεθειμένη να εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό, την ώρα που ο Λευκός Οίκος ζητά σαφείς και δεσμευτικές εγγυήσεις ότι δεν θα αποκτηθεί πυρηνικό όπλο.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδιδαν δηλώσεις που απευθύνονταν κυρίως στο εσωτερικό ακροατήριο, επιχειρώντας να εξηγήσουν γιατί η χώρα μπήκε σε διάλογο με έναν διαχρονικό αντίπαλο. Μάλιστα, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τη διπλωματία ως «συνέχεια του ιερού αγώνα για την υπεράσπιση της πατρίδας».
Η δί εβδομαδιαία εκεχειρία είχε επιτευχθεί σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα, μετά από σκληρές δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Donald Trump, ο οποίος είχε απειλήσει ακόμη και με καταστροφικά πλήγματα στις υποδομές του Ιράν. Το κατά πόσο τέτοιες απειλές θα επανέλθουν παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Την ίδια στιγμή, δύο βασικά ζητήματα μένουν να απαντηθούν: πώς θα αντιδράσει το Ιράν μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τις συνομιλίες και για πόσο ακόμη η παγκόσμια οικονομία θα παραμένει σε καθεστώς αβεβαιότητας.
Η αντίδραση του Πακιστάν στις αποτυχημένες συνομιλίες
Μετά τις άκαρπες διαπραγματεύσεις, το Πακιστάν – που διαδραμάτισε ρόλο μεσολαβητή – κάλεσε τις ΗΠΑ και το Ιράν να συνεχίσουν να σέβονται την κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων.
«Είναι επιτακτικής σημασίας οι δύο πλευρές να συνεχίσουν να σέβονται τη δέσμευσή τους υπέρ της κατάπαυσης του πυρός», δήλωσε ο Πακιστανος ΥΠΕΞ Ισάκ Νταρ.
Την ίδια ώρα, το Ισλαμαμπάντ τόνισε ότι θα συνεχίσει να διαδραματίζει ρόλο μεσολαβητή « του για να διευκολύνει τον διάλογο ανάμεσα στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και τις ΗΠΑ τις ερχόμενες ημέρες».
Mε πληροφορίες από CNN
