Κατακόρυφα αυξάνονται τις τελευταίες ώρες οι εκτιμήσεις περί επικείμενης αμερικανικής στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, καθώς κινήσεις και διαρροές από διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές παραπέμπουν σε προετοιμασία υψηλής έντασης.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που μίλησαν ανώνυμα στο Reuters εμφανίζονται πεπεισμένοι ότι ένα χτύπημα είναι σχεδόν βέβαιο, με έναν εξ αυτών να εκτιμά ότι θα μπορούσε να εκδηλωθεί ακόμη και εντός 24 ωρών.
Το ερώτημα που κυριαρχεί δεν είναι μόνο αν, αλλά πού, πώς και σε ποιον βαθμό θα κινηθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η εμπειρία από το περασμένο καλοκαίρι –όταν βομβαρδιστικά stealth B-2 έπληξαν με απόλυτη ακρίβεια ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις χωρίς απώλειες για τις αμερικανικές δυνάμεις– αποτελεί σημείο αναφοράς, αλλά όχι απαραίτητα οδηγό για το επόμενο βήμα.
Σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο CNN, ένα νέο χτύπημα δύσκολα θα περιοριζόταν σε μια «εφάπαξ» επιχείρηση υψηλού συμβολισμού. Αν ο στόχος της Ουάσιγκτον είναι, όπως αφήνει να εννοηθεί ο Ντόναλντ Τραμπ, η έμπρακτη στήριξη των Ιρανών διαδηλωτών που αμφισβητούν το καθεστώς, τότε το εύρος των στόχων διευρύνεται δραματικά.
Στο επίκεντρο θα μπορούσαν να βρεθούν οι Ισλαμικοί Φρουροί της Επανάστασης (IRGC), οι δυνάμεις Basij και η ιρανική αστυνομία – οι βασικοί μηχανισμοί καταστολής της εσωτερικής αμφισβήτησης. Το πρόβλημα, όπως επισημαίνουν ειδικοί, είναι ότι πολλά από τα κέντρα διοίκησης αυτών των δυνάμεων βρίσκονται σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Ο κίνδυνος απωλειών αμάχων είναι υπαρκτός και θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα.
«Οτιδήποτε γίνει πρέπει να είναι απολύτως ακριβές, χωρίς απώλειες εκτός των IRGC», τονίζει ο Carl Schuster, πρώην πλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Όπως προειδοποιεί, ακόμη και ακούσιες απώλειες πολιτών θα μπορούσαν να μετατρέψουν τις ΗΠΑ από υποτιθέμενο υποστηρικτή των διαδηλωτών σε ξένη δύναμη επιβολής.
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται αφορά έμμεσο πλήγμα στην ανώτατη ιρανική ηγεσία. Όχι απαραίτητα μέσω άμεσων δολοφονικών χτυπημάτων, αλλά με επιθέσεις σε κατοικίες, γραφεία ή υποδομές που συνδέονται με κορυφαία στελέχη του καθεστώτος. Η «στρατιωτική αξία» μιας τέτοιας επιλογής μπορεί να είναι περιορισμένη, ωστόσο το επικοινωνιακό μήνυμα θα ήταν ισχυρό: κανείς δεν είναι απρόσβλητος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το οικονομικό σκέλος. Οι IRGC ελέγχουν, σύμφωνα με εκτιμήσεις, από το ένα τρίτο έως τα δύο τρίτα της ιρανικής οικονομίας μέσω ενός πλέγματος εταιρειών και δραστηριοτήτων. Στοχευμένες επιθέσεις σε οικονομικές υποδομές που συνδέονται άμεσα με τα συμφέροντα της στρατιωτικής ελίτ θα μπορούσαν να πλήξουν το καθεστώς εκεί που πονά περισσότερο, χωρίς –θεωρητικά– μαζικές ανθρώπινες απώλειες.
Όσον αφορά τα μέσα, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η Ουάσιγκτον θα προτιμήσει όπλα μακράς εμβέλειας και υψηλής ακρίβειας. Πύραυλοι cruise Tomahawk, εκτοξευόμενοι από υποβρύχια ή πλοία επιφανείας, αλλά και JASSM που μπορούν να εξαπολυθούν από διάφορους τύπους αεροσκαφών, θεωρούνται ιδανικοί για ένα τέτοιο προφίλ επιχείρησης. Τα drones επίσης προσφέρουν ευελιξία, ενώ η χρήση επανδρωμένων αεροσκαφών σε χαμηλό ύψος θεωρείται εξαιρετικά ριψοκίνδυνη.
Το στοιχείο που επανέρχεται συνεχώς στις αναλύσεις είναι το «στρατιωτικό θέατρο». Μια σύντομη, θεαματική επιχείρηση με εικόνες που θα κάνουν τον γύρο του κόσμου – για παράδειγμα χτυπήματα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο – θα μπορούσε να συνδυάσει στρατηγικό, οικονομικό και επικοινωνιακό αντίκτυπο.
Το αν αυτή η προσέγγιση θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση ή σε μια νέα, ανεξέλεγκτη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή παραμένει το μεγάλο, αναπάντητο ερώτημα. Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενες ώρες και ημέρες θεωρούνται κρίσιμες.
