Στη σκιά της καταστολής, της διαφθοράς και της οικονομικής εξαθλίωσης που βιώνουν οι πολίτες σε πολλούς αυταρχικούς ή απολυταρχικούς καθεστώτες, υπάρχει μια άλλη εικόνα που τροφοδοτεί οργή: εκείνη των γόνων του καθεστώτος που απολαμβάνουν ιδιωτικά τζετ, υπερπολυτελείς κατοικίες, υπερ-αυτοκίνητα και ζωή που θυμίζει VIP lifestyle. Η αντίθεση ανάμεσα στη λαϊκή δυστυχία και την elite ευμάρεια γίνεται πολιτικό καύσιμο, κινητοποιεί καταγγελίες και συχνά παράγει διεθνή περιφρόνηση.
Ακολουθεί ένα άρθρο-journey σε χώρες και ονόματα που αποτυπώνουν αυτό το φαινόμενο.
Ιράν — οι «Aghazadeh» και οι πλούσιοι διάδοχοι
Στο Ιράν υπάρχει όνομα γι’ αυτούς: Aghazadeh. Είναι οι γιοι και οι κόρες υπουργών, στρατηγών των Φρουρών της Επανάστασης και προσώπων κοντά στο θεοκρατικό καθεστώς.
Πού ζουν: Λονδίνο, Παρίσι, Τορόντο, Ντουμπάι
Τι δείχνουν: Ferrari, Lamborghini, Rolex, πάρτι σε βίλες, first-class ταξίδια
Τι κρύβουν: την πραγματικότητα μιας χώρας όπου διαδηλωτές πυροβολούνται και γυναίκες φυλακίζονται
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Hadi Rezaei, γνωστός από τα social media ως “Rich Kid of Tehran”, με lifestyle που δεν διαφέρει σε τίποτα από δυτικό influencer, ενώ το καθεστώς που τον γέννησε καταγγέλλει τη Δύση ως «διεφθαρμένη».
Για την ιρανική νεολαία, αυτά τα προφίλ δεν είναι απλώς προκλητικά. Είναι απόδειξη υποκρισίας.
Το σκηνικό αυτό έγινε ακόμη πιο εκρηκτικό εν μέσω μαζικών διαδηλώσεων και καταστολής, καθώς οι υπόλοιποι πολίτες στενάζουν από οικονομική κρίση και πολιτική καταπίεση.
Ισημερινή Γουινέα — Teodoro Nguema Obiang «Teodorín»
Στην κεντρική Αφρική, ο γιος του μακροβιότερου προέδρου, Teodoro Nguema Obiang Mangue, είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα εξωφρενικής πλουτοκρατίας σε απολυταρχικό κράτος:
Είναι αντιπρόεδρος και έχει κατηγορηθεί για εκτεταμένη διαφθορά που χρηματοδότησε υπερπολυτελείς κατοικίες, ιδιωτικά τζετ, σκάφη και supercars. Συλλέκτης Bugatti, Ferrari και McLaren. Πολυτελείς βίλες σε Παρίσι και Μαλιμπού. Έργα τέχνης εκατομμυρίων ευρώ
Έχει αντιμετωπίσει διεθνείς διώξεις και κυρώσεις, με τα δικαστήρια σε ΗΠΑ και Ευρώπη να κατάσχουν περιουσιακά στοιχεία (όπως ιδιοκτησίες και πολυτελή αντικείμενα) που φέρονται να αποκτήθηκαν μέσω διαφθοράς.
Η οικογένεια Obiang είναι συνώνυμη με την εκτεταμένη ιδιοποίηση κρατικών πόρων για προσωπική χρήση, παρά τη δυστυχία και την φτώχεια που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι πολίτες.
Τα πλούτη και οι «βασιλικές» συνήθειες των Obiang έχουν καταγραφεί σε έρευνες δεκαετιών, με τους διεθνείς θεσμούς να εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για την έλλειψη διαφάνειας και λογοδοσίας.
Την ίδια στιγμή, η Ισημερινή Γουινέα παραμένει από τις φτωχότερες χώρες του πλανήτη. Διεθνή δικαστήρια έχουν κατασχέσει περιουσιακά του στοιχεία, όμως το καθεστώς παραμένει ακλόνητο.
Ο λαός φτωχός. Ο γιος βασιλιάς.
Αζερμπαϊτζάν — Η οικογένεια κ και τα υπερπόντια assets
Ο πρόεδρος Ιλχάμ Αλίεφ κυβερνά μια χώρα με σιδερένια πειθαρχία. Η οικογένειά του, όμως, ζει αλλού. Ο πρόεδρος και η οικογένειά του έχουν συσσωρεύσει τεράστιες περιουσίες μέσω δεσμών με κρατικά επιχειρηματικά συμφέροντα, συμπεριλαμβανομένων τραπεζών, τηλεπικοινωνιακών εταιρειών και του ενεργειακού τομέα.
Μετά τη βόμβα των Pandora Papers, αποκαλύφθηκε ότι μέλη της οικογένειας κατείχαν ακίνητα και σημαντικά assets στο εξωτερικό, σχεδόν 400 εκατ. λίρες σε ακίνητα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Παιδιά και συγγενείς έχουν επιχειρηματικές σχέσεις και επιχειρούν κυρίως εκτός Αζερμπαϊτζάν, απολαμβάνοντας διεθνή ζωή πλούτου και επιρροής.
Η σύζυγός του Mehriban Aliyeva και τα παιδιά τους συνδέθηκαν με πολυτελή ακίνητα στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η κόρη του Leyla Aliyeva κινείται στον κύκλο της διεθνούς ελίτ, με παρουσία σε καλλιτεχνικά events και luxury destinations.
Η ειρωνεία είναι σχεδόν κυνική: λιγότερη ελευθερία στο Μπακού, περισσότερη πολυτέλεια στο Mayfair.
Η αντίθεση ανάμεσα στη συγκεντρωτική εξουσία της οικογένειας Aliyev και στις ανάγκες απλών πολιτών έχει γίνει διεθνώς κριτική πτυχή του καθεστώτος.
China «Fuerdai» — πλούσια παιδιά με ευκαιρίες αλλά χωρίς απολυταρχικό πολιτικό καθεστώς με την ίδια έννοια
Στην Κίνα υπάρχει ο όρος Fuerdai: παιδιά δεύτερης γενιάς πλούσιων οικογενειών που ζουν με επιδεικτική πολυτέλεια, με υπερπολυτελείς σπουδές και καταναλωτικά πρότυπα, αλλά δεν είναι ακριβώς προϊόν αυταρχίας όπως στην Περσία ή την Αφρική.
Παρότι δεν συνδέονται πάντα με καθεστώς διακυβέρνησης, τα κρούσματα επιρροής, διαφθοράς και προνομίων έχουν προκαλέσει κοινωνική γκρίνια, από το περιστατικό του “Go ahead, sue me — my father is Li Gang” μέχρι περιστατικά ατιμωρησίας.
Άλλες «βαριές» περιπτώσεις πλούσιων απογόνων
Ιράκ — Uday Hussein
Ο μεγαλύτερος γιος του Σαντάμ Χουσεΐν, ζούσε σε ένα από τα πιο εξωφρενικά lifestyles στην ιστορία αυταρχικών οικογενειών:
Με δικό του, προσωπικό ζωολογικό χώρο, εκατοντάδες πολύτιμα αντικείμενα, υπερπολυτελή αυτοκίνητα, και ευρεία χρήση όπλων σε προσωπικό του χώρο.
Πολλές εμπλοκές με εγκλήματα και καταχρήσεις εξουσίας που σχετίζονταν με ιδιωτικό lifestyle και κατάχρηση εξουσίας.
Αν και όχι «παιδί που ζει μακριά στο εξωτερικό», η ζωή του χρησιμεύει ως υπενθύμιση του πώς οι απόγονοι σε απολυταρχικά καθεστώτα μπορούν να θεωρούνται… εκτός κανόνων.
Συρία – Μακριά από τις βόμβες, κοντά στις τράπεζες
Ο πόλεμος κατέστρεψε τη Συρία. Όχι όμως όλους.
Παιδιά και συγγενείς της ελίτ ζουν στην Ευρώπη και στον Λίβανο, διατηρούν επιχειρήσεις, ακίνητα και τραπεζικούς λογαριασμούς, έμειναν μακριά από τη θηριωδία που βίωσε ο απλός λαός.
Για τους Σύρους πρόσφυγες, η αίσθηση αδικίας είναι απόλυτη: άλλοι έγιναν πρόσφυγες, άλλοι έγιναν κοσμοπολίτες.
Ρωσία – Τα παιδιά των ολιγαρχών
Σε ένα καθεστώς όπου η πολιτική και ο πλούτος μπλέκονται ασφυκτικά, τα παιδιά των ισχυρών:
Σπουδάζουν σε Ελβετία και Βρετανία,
Ζουν στο Ντουμπάι και στη Νίκαια,
Διασκεδάζουν σε nightclub
Οδηγούν supercars ενώ στη Ρωσία οι αντιφρονούντες φυλακίζονται ή «εξαφανίζονται».
Η εικόνα αυτή έχει γίνει σύμβολο του πώς η εξουσία εξάγει τα προνόμιά της και εισάγει τη σιωπή.
Το κοινό μοτίβο της ατιμωρησίας
Όλες αυτές οι περιπτώσεις έχουν κοινά χαρακτηριστικά:
Τα καθεστώτα μιλούν για ηθική, τάξη ή πατριωτισμό.
Οι γόνοι τους ζουν σαν διεθνείς influencers πλούτου.
Οι πολίτες πληρώνουν το κόστος με φτώχεια, φόβο ή αίμα.
Δεν πρόκειται απλώς για lifestyle. Πρόκειται για πολιτικό σύστημα κληρονομικής ασυλίας.
Γιατί αυτή η εικόνα εξοργίζει περισσότερο από την καταστολή
Η βία τρομάζει. Η φτώχεια εξαντλεί. Αλλά η χλιδή των παιδιών της εξουσίας κάνει κάτι πιο επικίνδυνο. Αφαιρεί κάθε ψευδαίσθηση δικαιοσύνης.
Και γι’ αυτό, από την Τεχεράνη μέχρι την Αφρική, οι εικόνες των «χρυσών παιδιών» δεν είναι απλώς κουτσομπολιό. Είναι καύσιμο οργής. Και συχνά, η σπίθα της εξέγερσης.
