Ένα από τα πιο ισχυρά ηφαιστειακά συστήματα που έχει γνωρίσει ποτέ ο πλανήτης φαίνεται να παρουσιάζει εκ νέου ενδείξεις δραστηριότητας. Η καλντέρα Kikai, στην Ιαπωνία, η οποία πριν από περίπου 7.300 χρόνια προκάλεσε τη μεγαλύτερη έκρηξη του Ολόκαινου, εμφανίζει σήμερα σαφή σημάδια επανενεργοποίησης, με την παρουσία νέου μάγματος.
Δεν πρόκειται για ένα «ξύπνημα» που συνεπάγεται άμεση απειλή. Ωστόσο, συνιστά ένα σπάνιο επιστημονικό παράθυρο, καθώς για πρώτη φορά, οι ερευνητές παρατηρούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο τον τρόπο με τον οποίο ένα υπερηφαίστειο ανακτά τη δυναμική του μετά από μια τεράστια έκρηξη. Το μεγαλύτερο τμήμα της καλντέρας εκτείνεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, στη νησιωτική ζώνη Osumi. Για τη μελέτη της περιοχής, οι επιστήμονες αξιοποίησαν σεισμικές απεικονίσεις και εγκατέστησαν σεισμογράφους στον ωκεάνιο πυθμένα.
Δείτε το βίντεο από το κανάλι GeologyHub:
Αναλύοντας τη διάδοση των σεισμικών κυμάτων στον φλοιό της Γης, κατόρθωσαν να χαρτογραφήσουν το εσωτερικό της καλντέρας. Τα ευρήματα αποκάλυψαν μια εκτεταμένη δεξαμενή μάγματος, της οποίας το μέγεθος και η δομή αντιστοιχούν σε εκείνα της αρχαίας έκρηξης. Με απλά λόγια, το ίδιο ηφαιστειακό σύστημα που εξερράγη στο παρελθόν εξακολουθεί να υπάρχει και αρχίζει να επαναπληρώνεται.
Σε αυτό ακριβώς έγκειται και η σημασία της ανακάλυψης. Το μάγμα που εντοπίστηκε δεν αποτελεί κατάλοιπο της παλαιότερης έκρηξης, αλλά νέο υλικό που ανέρχεται από βαθύτερα στρώματα της Γης και τροφοδοτεί ξανά τη δεξαμενή.
Παράλληλα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα τελευταία περίπου 3.900 χρόνια διαμορφώνεται ένας νέος θόλος λάβας με διαφορετική χημική σύσταση. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει ότι το σύστημα δεν διατηρεί απλώς παλαιό μάγμα, αλλά ανανεώνεται συνεχώς με νέο.
Από τα δεδομένα αυτά προκύπτει και ένα νέο λειτουργικό μοντέλο, γνωστό ως «μοντέλο επανέγχυσης μάγματος». Σύμφωνα με αυτό, το μάγμα ανέρχεται από τα βάθη, επανεισάγεται στη δεξαμενή και συσσωρεύεται σταδιακά, δημιουργώντας τις συνθήκες για μελλοντική δραστηριότητα. Πρόκειται για μια διαδικασία μη ορατή με γυμνό μάτι, που όμως εξελίσσεται αδιάκοπα. Τα υπερηφαίστεια δεν ολοκληρώνουν τον κύκλο τους με μία μόνο έκρηξη, αλλά εισέρχονται σε μια μακρόχρονη, σχεδόν αθέατη φάση επαναφόρτισης που μπορεί να διαρκέσει χιλιάδες χρόνια.
Το πρότυπο που παρατηρήθηκε στο Kikai φαίνεται να ισχύει και για άλλα γνωστά υπερηφαίστεια, όπως το Yellowstone και η Τόμπα. Η διαπίστωση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς όσο βελτιώνεται η κατανόησή μας για τον τρόπο με τον οποίο «γεμίζουν» αυτές οι μαγματικές δεξαμενές, τόσο πιο κοντά βρισκόμαστε σε κάτι που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ανέφικτο: την έγκαιρη και αξιόπιστη πρόβλεψη μεγάλων ηφαιστειακών εκρήξεων.
