Την ανάληψη ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή ζήτησε ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, η χώρα του οποίου ασκεί την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το τρέχον εξάμηνο. Ο ίδιος προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, έθεσε και ζήτημα μηχανισμού ενεργοποίησης του Άρθρου 42(7), ενώ απαντώντας σε ερώτηση άνοιξε το θέμα των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο.
«Οι χώρες της περιοχής αναμένουν μια πρωτοβουλία για να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος», σημείωσε, επιμένοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να παραμείνει θεατής. «Διαφωνώ με αναφορές ότι δεν είναι κάτι που αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση», είπε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως «η ΕΕ πρέπει να έχει ρόλο σε μια τέτοια πρωτοβουλία».
Προειδοποίησε μάλιστα ότι «αν δεν υπάρξει οποιαδήποτε πρωτοβουλία, η συνέχιση αυτής της κατάστασης λειτουργεί αρνητικά για όλους», συνδέοντας ευθέως τις γεωπολιτικές εξελίξεις με τις επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε τη σύνδεση της κρίσης με το ενεργειακό κόστος και την ανταγωνιστικότητα, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «δεν θα περιοριστεί στο θέμα της ενέργειας», αλλά αφορά συνολικά την ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας και της στρατηγικής αυτονομίας. Όπως ανέφερε, αναμένεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η παρουσίαση «ενός πολύ συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος με συγκεκριμένα παραδοτέα» για την ανταγωνιστικότητα.
Κάνοντας αναφορά στις πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της άμυνας, σημείωσε ότι μέσα σε έναν χρόνο «έχουμε κάνει πολύ περισσότερα από όσα συζητούσαμε για δεκαετίες», εκφράζοντας αισιοδοξία ότι ανάλογη πρόοδος μπορεί να επιτευχθεί και στην οικονομία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο Άρθρο 42(7) της Συνθήκης της ΕΕ για την αμοιβαία αμυντική συνδρομή, υπογραμμίζοντας ότι, ακόμη και χωρίς την τυπική ενεργοποίησή του, «είδαμε στην πράξη τι σημαίνει» μέσα από την ανταπόκριση κρατών-μελών προς την Κύπρο. Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε τη δημιουργία συγκεκριμένου μηχανισμού για την επιχειρησιακή ενεργοποίηση του άρθρου, ανακοινώνοντας ότι το θέμα θα τεθεί στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο στις 23 και 24 Απριλίου.
Σε ό,τι αφορά τις άμεσες επιπτώσεις της κρίσης, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης συγκεκριμένων αποφάσεων σε επίπεδο «27», σημειώνοντας ότι «δεν αποκλείω να ληφθούν και κάποιες συγκεκριμένες αποφάσεις», ιδίως σε σχέση με το ενεργειακό κόστος, ενώ ζήτησε συνολική αξιολόγηση των επιπτώσεων στις οικονομίες των κρατών-μελών και των εργαλείων που διαθέτει η ΕΕ για να παρέμβει.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε διπλωματικές πρωτοβουλίες στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι έχει ήδη ενσωματωθεί στα συμπεράσματα της Συνόδου αναφορά σε πρόταση του προέδρου του Λιβάνου για έναρξη συνομιλιών με το Ισραήλ, κατόπιν κυπριακής παρέμβασης, ενώ η Λευκωσία δηλώνει έτοιμη να συμβάλει ενεργά εφόσον υπάρξει θετική ανταπόκριση.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο Κύπριος πρόεδρος έθεσε και το ζήτημα των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο, σημειώνοντας ότι μετά το τέλος της κρίσης θα πρέπει να υπάρξει «ανοιχτή και ειλικρινή συζήτηση» με το Λονδίνο για το μέλλον τους. Όπως ανέφερε, πρόκειται για μια «αποικιακή συνέπεια» που απαιτεί επανεξέταση, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι δεν επιδιώκει να ανοίξει τη συζήτηση εν μέσω της τρέχουσας έντασης.
Τόνισε ότι το θέμα θα τεθεί με σαφήνεια όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες, επισημαίνοντας πως «πρέπει να ανοίξουμε αυτή τη συζήτηση» και να υπάρξει μια συνολική προσέγγιση για το καθεστώς και τον ρόλο των βάσεων στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον. Παράλληλα, ανέδειξε και την ανθρώπινη διάσταση, κάνοντας αναφορά στους 10.000 πολίτες που επηρεάζονται από την παρουσία και τη λειτουργία των βάσεων, σημειώνοντας ότι η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να παραμένει εκτός μιας ουσιαστικής πολιτικής συζήτησης.
