Μικρή αλλά μετρήσιμη πρόοδο στην οδική ασφάλεια καταγράφει η Ευρωπαϊκή Ένωση για το 2025, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη βελτίωση. Ωστόσο σύμφωνα με τη Κομισιόν η συνολική πορεία της ΕΕ παραμένει ανεπαρκής για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της δεκαετίας.
Βάσει των προκαταρκτικών στοιχείων που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περίπου 19.400 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους ευρωπαϊκούς δρόμους το 2025, αριθμός μειωμένος κατά 3% σε σχέση με το 2024, δηλαδή περίπου 580 λιγότεροι νεκροί.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Ελλάδα, όπου καταγράφεται μείωση 22% στους θανάτους από τροχαία, μία από τις μεγαλύτερες στην ΕΕ, μαζί με την Εσθονία (-38%). Ωστόσο, παρά τις επιμέρους θετικές επιδόσεις, η Επιτροπή προειδοποιεί ότι «οι περισσότερες χώρες δεν βρίσκονται ακόμη σε τροχιά» για την επίτευξη του στόχου μείωσης κατά 50% των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών έως το 2030.
Η εικόνα παραμένει ανομοιογενής. Βέλγιο, Βουλγαρία, Δανία, Πολωνία και Ρουμανία εμφανίζονται –με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία– να κινούνται εντός στόχου για το 2030. Την ίδια ώρα, Ρουμανία, Βουλγαρία και Κροατία εξακολουθούν να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά θανάτων, ενώ Σουηδία και Δανία παραμένουν οι ασφαλέστερες χώρες, με μόλις 20 και 23 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων αντίστοιχα.
Πίσω από τους αριθμούς, η εικόνα παραμένει ανησυχητική. Για κάθε θάνατο, εκτιμάται ότι αντιστοιχούν περίπου πέντε σοβαροί τραυματισμοί, γεγονός που μεταφράζεται σε σχεδόν 100.000 βαριά τραυματισμένους ετησίως στην ΕΕ.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι επαρχιακοί δρόμοι παραμένουν οι πιο επικίνδυνοι, συγκεντρώνοντας το 53% των θανατηφόρων τροχαίων, έναντι 38% σε αστικές περιοχές και μόλις 8% στους αυτοκινητοδρόμους.
Στις πόλεις, η πλειονότητα των θυμάτων ανήκει σε ευάλωτες ομάδες: πεζοί, ποδηλάτες και χρήστες δικύκλων ή χρήστες ηλεκτρικών πατινιών και παρόμοιων μέσων, αντιστοιχούν στο 70% των θανάτων.
Συνολικά, οι οδηγοί και επιβάτες αυτοκινήτων αποτελούν το 44% των θυμάτων, ακολουθούμενοι από τους χρήστες δικύκλων (21%), τους πεζούς (18%) και τους ποδηλάτες (9%).
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η κοινωνική διάσταση του προβλήματος. Οι άνδρες αποτελούν το 77% των θυμάτων, ενώ υψηλό είναι το ποσοστό θανάτων τόσο στους νέους 18–24 ετών όσο και στους άνω των 65 ετών, κυρίως μεταξύ πεζών και ποδηλατών. Παράλληλα, αυξάνονται τα περιστατικά που συνδέονται με ηλεκτρικά πατίνια και άλλα συναφή μέσα, αν και παραμένουν ακόμη μικρό ποσοστό του συνόλου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως αναφέρει η Επιτροπή, διατηρεί τον στρατηγικό της στόχο για μηδενικούς θανάτους από τροχαία έως το 2050 («Vision Zero») και όπως επισημαίνει, έχει σημειωθεί πρόοδος, αλλά «ο σημερινός ρυθμός δεν επαρκεί», καθιστώντας αναγκαία την ενίσχυση των μέτρων σε όλα τα επίπεδα.
Η ευθύνη παραμένει επιμερισμένη: τα κράτη-μέλη έχουν τον κύριο ρόλο στην εφαρμογή πολιτικών, ενώ η ΕΕ παρεμβαίνει μέσω κανονισμών για τα οχήματα και τις υποδομές, της εναρμόνισης των κανόνων οδήγησης και της χρηματοδότησης δράσεων για την οδική ασφάλεια. Άλλωστε οι πρόσφατες πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ περιλαμβάνουν επικαιροποιημένες απαιτήσεις για τις άδειες οδήγησης, αποτελεσματικότερη διασυνοριακή επιβολή των κανόνων οδικής κυκλοφορίας, καθώς και μια πρόταση για τη βελτίωση της τεχνικής κατάστασης των οχημάτων.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα στοιχεία για το 2025 είναι προκαταρκτικά και ενδέχεται να αναθεωρηθούν το φθινόπωρο του 2026. Σε ορισμένες περιπτώσεις βασίζονται σε εκτιμήσεις ή μερικά δεδομένα – όπως στην Ισπανία (μόνο επαρχιακοί δρόμοι) και την Ολλανδία (πρώτο εξάμηνο, με πιθανή υποκαταγραφή 10–15%) – ενώ δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία για Λουξεμβούργο και Λιχτενστάιν. Οι συγκρίσεις γίνονται με το 2024, το 2019 (έτος βάσης για τον στόχο του 2030) και τον μέσο όρο 2017–2019, με βάση τον απόλυτο αριθμό θανάτων.
