Μετά τις αρχικές παραφωνίες και τη συζήτηση περί αμηχανίας, στη κρίση με το Ιράν όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε στρατιωτικές ενέργειες χωρίς ευρωπαϊκή διαβούλευση, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί σήμερα, με τη συνεδρίαση του Κολεγίου Ασφαλείας που συγκάλεσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να δείξει ότι μπορεί να χαράξει συνεκτική εξωτερική πολιτική και να λειτουργήσει με ενιαία στρατηγική γραμμή.
Η σημερινή συνεδρίαση όλων των επιτρόπων στις Βρυξέλλες έρχεται μία ημέρα μετά την έκτακτη τηλεδιάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών των 27, οι οποίοι καταδίκασαν τις ιρανικές επιθέσεις, ζήτησαν «μέγιστη αυτοσυγκράτηση» και επανέλαβαν τη δέσμευση της Ένωσης να συμβάλει σε μόνιμη λύση που θα αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Παράλληλα, άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετων κυρώσεων και υπογράμμισαν τη σημασία της πλήρους συνεργασίας της Τεχεράνης με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας, μετά τη συνεδρίαση, τόνισε ότι η ΕΕ καλεί σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση, προστασία των αμάχων και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου», επισημαίνοντας ότι η κλιμάκωση θα είχε συνέπειες όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή αλλά και για την Ευρώπη.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Ένωση σύμφωνα με πληροφορίες ενισχύει τη στρατιωτική της αποστολή «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα, με την ανάπτυξη δύο γαλλικών πολεμικών πλοίων. Η κίνηση αποσκοπεί στη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας και των εμπορικών ροών, σε μια περίοδο που η ένταση απειλεί τόσο το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, όσο και τη θαλάσσια οδό προς τη Διώρυγα του Σουέζ.
Παράλληλα, οι δηλώσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και της Κάγια Κάλας μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ προσέδωσαν πολιτική διάσταση στην ευρωπαϊκή στάση. Η Πρόεδρος της Επιτροπής μίλησε για «ανανεωμένη ελπίδα για τον λαό του Ιράν», υπογραμμίζοντας το δικαίωμά του να διαμορφώσει το μέλλον του, ενώ η Ύπατη Εκπρόσωπος χαρακτήρισε την εξέλιξη «καθοριστική στιγμή στην ιστορία του Ιράν», σημειώνοντας ότι ανοίγει «ανοιχτός δρόμος προς ένα διαφορετικό Ιράν».
Την ίδια ώρα, οι ηγέτες της Γερμανίας, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου υιοθέτησαν σαφώς πιο αυστηρή διατύπωση, καταδικάζοντας τις «τυφλές και δυσανάλογες» ιρανικές επιθέσεις και δηλώνοντας έτοιμοι να προχωρήσουν σε αναλογικές αμυντικές ενέργειες για να πλήξουν τις ιρανικές πυραυλικές και μη επανδρωμένες δυνατότητες, σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και συμμάχους στην περιοχή.
«Οι ηγέτες της E3 εκφράζουν τον αποτροπιασμό τους από τις αδιάκριτες και δυσανάλογες πυραυλικές επιθέσεις που εξαπέλυσε το Ιράν εναντίον χωρών της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν συμμετείχαν στις αρχικές στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Οι απερίσκεπτες επιθέσεις του Ιράν έχουν στοχεύσει τους στενούς μας συμμάχους και απειλούν το στρατιωτικό προσωπικό και τους πολίτες μας σε ολόκληρη την περιοχή.
Καλούμε το Ιράν να σταματήσει αμέσως αυτές τις απερίσκεπτες επιθέσεις. Θα λάβουμε μέτρα για την υπεράσπιση των συμφερόντων μας και των συμφερόντων των συμμάχων μας στην περιοχή, ενδεχομένως μέσω της λήψης αναγκαίων και αναλογικών αμυντικών μέτρων για την καταστροφή της ικανότητας του Ιράν να εκτοξεύει πυραύλους και drones στην πηγή τους. Συμφωνήσαμε να συνεργαστούμε με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους μας στην περιοχή για το θέμα αυτό.» αναφέρουν σε κοινή ανακοίνωσή τους.
Η διαδοχική αυτή κινητοποίηση από το έκτακτο ΥΠΕΞ έως το Κολέγιο Ασφαλείας, την ενίσχυση της ναυτικής παρουσίας και τη σύγκλιση των μεγάλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών αποτυπώνει μια προσπάθεια μετάβασης από την αρχική αμηχανία σε πιο συνεκτική γεωπολιτική στάση. Μένει να φανεί εαν η θεσμική αυτή ενεργοποίηση θα μετατραπεί σε ουσιαστική επιρροή στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας στη Μέση Ανατολή.
