Με αυστηρή καταδίκη των ιρανικών επιθέσεων στα γειτονικά κράτη, σαφή έκκληση για μέγιστη αυτοσυγκράτηση και ξεκάθαρη βούληση των 27 κρατών-μελών να έχουν ενεργό ρόλο στη σταθεροποίηση της περιοχής και στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας, ολοκληρώθηκε η έκτακτη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις ραγδαίες εξελίξεις στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή.

Οι 27 μεταξύ άλλων έδωσαν έμφαση στην ανάγκη να μην αποκτήσει η Τεχεράνη πυρηνικά, αλλά και στη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας, ενώ εξέφρασαν τη στήριξή τους στον ιρανικό λαό, επισημαίνοντας το δικαίωμά του σε ένα μέλλον όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες του θα γίνονται πλήρως σεβαστά.

Advertisement
Advertisement

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει ότι «παρακολουθεί τις εξελίξεις στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή με ύψιστη ανησυχία», υπογραμμίζοντας ότι η κατάσταση ενέχει κινδύνους όχι μόνο για την περιφερειακή σταθερότητα αλλά και για την ευρωπαϊκή και διεθνή ασφάλεια.

«Οι επιθέσεις του Ιράν εναντίον ορισμένων χωρών της Μέσης Ανατολής είναι ασυγχώρητες.

Τα γεγονότα αυτά δεν πρέπει να οδηγήσουν σε περαιτέρω κλιμάκωση που θα μπορούσε να απειλήσει την περιοχή, την Ευρώπη και πέραν αυτής, με απρόβλεπτες συνέπειες.

Λαμβάνουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουμε την ασφάλεια των πολιτών της ΕΕ στην περιοχή.

Η ΕΕ εκφράζει την αλληλεγγύη της προς τους εταίρους που έχουν δεχθεί επιθέσεις ή έχουν πληγεί. Θα συνεχίσουμε να συμβάλλουμε σε όλες τις διπλωματικές προσπάθειες για τη μείωση των εντάσεων και την εξεύρεση μόνιμης λύσης που θα αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων» ανέφερε η Ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας.

Στην ανακοίνωση τονίζεται ότι η ΕΕ έχει ήδη υιοθετήσει εκτεταμένες κυρώσεις κατά του Ιράν, τόσο για «τη βίαιη καταστολή και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων» όσο και για τις απειλές που απορρέουν από τα βαλλιστικά και πυρηνικά προγράμματα της χώρας και τη στήριξη ένοπλων ομάδων στη Μέση Ανατολή.

«Θα συνεχίσουμε να προστατεύουμε την ασφάλεια και τα συμφέροντα της ΕΕ, μεταξύ άλλων και με την επιβολή πρόσθετων κυρώσεων», επισημαίνεται.

Παράλληλα, οι 27 επαναλαμβάνουν ότι έχουν καλέσει διαχρονικά την Τεχεράνη να τερματίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα, να περιορίσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, να απέχει από αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες στην περιοχή και στην Ευρώπη και να σταματήσει τη βία και την καταστολή στο εσωτερικό της χώρας.

Advertisement

Οι ιρανικές επιθέσεις και οι παραβιάσεις κυριαρχίας χωρών της περιοχής χαρακτηρίζονται «αδικαιολόγητες», με την ΕΕ να ζητά από το Ιράν να «απέχει από αδιάκριτα στρατιωτικά πλήγματα».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλεί όλες τις πλευρές σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση, προστασία των αμάχων και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου».

«Η Μέση Ανατολή έχει πολλά να χάσει από έναν παρατεταμένο πόλεμο», σημειώνεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση.

Advertisement

«Παραμένουμε σε στενή επαφή με τους εταίρους μας στην περιοχή, προκειμένου να συμβάλουμε στην αποκλιμάκωση της έντασης και να επιβεβαιώσουμε την αταλάντευτη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της για τη διαφύλαξη της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη πλήρους συνεργασίας του Ιράν με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας και στη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις του βάσει της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων και της Συμφωνίας Εγγυήσεων.

Η ανακοίνωση υπογραμμίζει ότι «η πυρηνική ασφάλεια αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα» σε μια περίοδο αυξημένης έντασης.

Advertisement

Ιδιαίτερα σαφής είναι η προειδοποίηση για τις θαλάσσιες οδούς:

Advertisement

«Η διατάραξη κρίσιμων θαλάσσιων οδών, όπως το Στενό του Ορμούζ, πρέπει να αποφευχθεί».

Η ΕΕ τονίζει ότι η διατήρηση της ναυτικής ασφάλειας και ο σεβασμός της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας είναι «ύψιστης σημασίας», υπογραμμίζοντας έμμεσα τις επιπτώσεις που θα είχε μια κλιμάκωση στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά και στην οικονομία.

«Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται στο Ιράν δεν πρέπει να οδηγήσουν σε κλιμάκωση που θα μπορούσε να απειλήσει τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και άλλες περιοχές, με απρόβλεπτες συνέπειες, μεταξύ άλλων και στον οικονομικό τομέα. Πρέπει να αποφευχθεί η διακοπή της λειτουργίας κρίσιμων θαλάσσιων οδών, όπως το στενό του Ορμούζ».

Advertisement

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναλαμβάνει την αλληλεγγύη της προς τον ιρανικό λαό, δηλώνοντας ότι «στηρίζει σθεναρά τις θεμελιώδεις προσδοκίες του για ένα μέλλον όπου τα καθολικά ανθρώπινα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες του θα γίνονται πλήρως σεβαστά».

Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει τη σαφή διάκριση που επιχειρεί να κρατήσει η ΕΕ μεταξύ των ιρανικών αρχών και της κοινωνίας.

Τέλος, η ΕΕ και τα κράτη-μέλη δηλώνουν ότι λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης εφόσον απαιτηθεί της ενεργοποίησης του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ.

Η σημερινή κοινή δήλωση επιχειρεί να επαναφέρει μια ενιαία ευρωπαϊκή στάση, μετά τις εθνικές διαφοροποιήσεις των προηγούμενων ωρών και την κριτική από παράγοντες στην Ουάσιγκτον περί «μαλακής» προσέγγισης. Με αναφορά σε πρόσθετες κυρώσεις, αυστηρή καταδίκη των ιρανικών επιθέσεων και έμφαση στην αποτροπή διατάραξης της ναυσιπλοϊας, οι 27 επιδίωξαν να εκπέμψουν μήνυμα στρατηγικής συνοχής.

Ταυτόχρονα, οι δηλώσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και της Κάγια Κάλας μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ προσέδωσαν πολιτική διάσταση στην ευρωπαϊκή στάση. Η Πρόεδρος της Επιτροπής μίλησε για «ανανεωμένη ελπίδα για τον λαό του Ιράν», ενώ η Ύπατη Εκπρόσωπος έκανε λόγο για «καθοριστική στιγμή» και «ανοιχτό δρόμο προς ένα διαφορετικό Ιράν».

Το ερώτημα πλέον είναι αν η ευρωπαϊκή ενότητα θα μπορέσει να αποκτήσει πραγματικό γεωπολιτικό βάρος ή αν, μετά από τη στρατιωτική κλιμάκωση που αποφασίστηκε στην Ουάσιγκτον χωρίς ευρωπαϊκή συμμετοχή, η Ένωση θα συνεχίσει να κινείται στη σκιά ενός διευρυνόμενου διατλαντικού ρήγματος χωρίς να έχει πραγματικό λόγο στη διαμόρφωση των νέων δεδομένων και ισορροπιών.