Με το 52% των Ευρωπαίων να δηλώνει απαισιόδοξο για το μέλλον του κόσμου και υψηλά ποσοστά ανησυχίας για ζητήματα ασφάλειας, όπως οι ενεργές συγκρούσεις κοντά στην ΕΕ (72%), η τρομοκρατία (67%) και οι κυβερνοεπιθέσεις από χώρες εκτός Ένωσης (66%), οι φυσικές καταστροφές που επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή (66%), και η ανεξέλεγκτη μετανάστευση (65%), το τελευταίο Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποτυπώνει ένα κλίμα γενικευμένης ανασφάλειας στην Ευρώπη. Την ίδια ώρα τα δύο τρίτα των Ευρωπαίων πολιτών ζητά από την ΕΕ να τους προστατέψει και εννέα στους δέκα επιθυμούν μια πιο ενωμένη και πιο ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στην Ελλάδα, οι βασικοί προβληματισμοί των πολιτών εστιάζουν πρωτίστως στο βιοτικό επίπεδο και το κόστος ζωής, στην ανταγωνιστικότητα και την οικονομία, στο μεταναστευτικό, καθώς και στην κοινωνική πόλωση και τον διχασμό, ενώ καταγράφεται αυξημένη ανησυχία και για παρεμβάσεις τρίτων χωρών στις πολιτικές διαδικασίες και τις εκλογές.
Στην Κύπρο, αντίστοιχα, οι ανησυχίες συγκεντρώνονται κυρίως γύρω από την ασφάλεια, τη μετανάστευση και την έκθεση της χώρας σε εξωτερικούς κινδύνους, σε ένα πλαίσιο αυξημένων προσδοκιών από τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Οι γεωπολιτικές εντάσεις διαμορφώνουν την καθημερινή αίσθηση ασφάλειας των Ευρωπαίων πολιτών. Οι πολίτες αναμένουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να προστατεύει, να είναι προετοιμασμένη και να δρα ενωμένη. Αυτό ακριβώς καλείται να προσφέρει μια ισχυρότερη και πιο αποφασιστική Ευρώπη. Η Ευρώπη είναι η ισχυρότερη ασπίδα μας», δήλωσε με αφορμή τη παρουσίαση του Ευρωβαρόμετρου η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα.
Κύπρος: Υπαρξιακή ανασφάλεια και ισχυρές προσδοκίες από την ΕΕ
Στην Κύπρο, οι ανησυχίες των πολιτών καταγράφονται σε από τα υψηλότερα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντανακλώντας τη γεωπολιτική της θέση και την αίσθηση χώρας πρώτης γραμμής.
Το 80% δηλώνει υψηλό επίπεδο ανησυχίας για τις ενεργές συγκρούσεις και τους πολέμους κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, το 68% των ερωτηθέντων εκφράζει ανησυχία για την εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από χώρες εκτός ΕΕ σε θέματα άμυνας, ποσοστό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Υψηλά καταγράφονται και τα ποσοστά ανησυχίας για τις κυβερνοεπιθέσεις από χώρες εκτός ΕΕ (70%), καθώς και για παρεμβάσεις τρίτων χωρών στις πολιτικές διαδικασίες και τις εκλογές (61%).
Σε αυτό το πλαίσιο, οι προσδοκίες των Κυπρίων από τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της ασφάλειας και της προστασίας είναι ιδιαίτερα αυξημένες. Το 90% θεωρεί ότι ο ρόλος της ΕΕ στην προστασία των πολιτών από παγκόσμιες κρίσεις και κινδύνους ασφάλειας θα πρέπει να ενισχυθεί στο μέλλον, το 95% συμφωνεί ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να είναι πιο ενωμένα για να αντιμετωπίσουν τις παγκόσμιες προκλήσεις και το 94% ζητά ισχυρότερη φωνή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διεθνή σκηνή.
Επίσης, ιδιαίτερα υψηλό είναι το ποσοστό ανησυχίας για τις ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές, που φτάνει το 86%, καθώς και για τις φυσικές καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή (80%).
ΕΕ, Ελλάδα και προοπτική για το μέλλον
Οι γεωπολιτικές αναταραχές επηρεάζουν σημαντικά τις αντιλήψεις των Ευρωπαίων, με το 52% να δηλώνει απαισιόδοξο για το μέλλον του κόσμου έναντι 44% που δηλώνει αισιόδοξο. Η απαισιοδοξία αυτή, ωστόσο, υποχωρεί όσο η συζήτηση μετακινείται προς το προσωπικό επίπεδο: το 57% εμφανίζεται αισιόδοξο για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της χώρας του, ενώ το 76% δηλώνει αισιόδοξο για το δικό του μέλλον και αυτό της οικογένειάς του, επιβεβαιώνοντας ότι το διεθνές περιβάλλον επηρεάζει περισσότερο τις συλλογικές παρά τις προσωπικές προσδοκίες.
Στην Ελλάδα, η εικόνα είναι συστηματικά πιο απαισιόδοξη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το 56% των Ελλήνων δηλώνει απαισιόδοξο για το μέλλον του κόσμου, έναντι 41% που δηλώνει αισιόδοξο, ενώ για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι απαισιόδοξοι φτάνουν το 53% και οι αισιόδοξοι το 45%, σε αντίθεση με την ΕΕ όπου υπερισχύει η αισιοδοξία (57% έναντι 39%).
Αντίστοιχα, για το μέλλον της χώρας, το 56% των Ελλήνων δηλώνει απαισιόδοξο. Η εικόνα διαφοροποιείται στο προσωπικό επίπεδο, καθώς το 69% εμφανίζεται αισιόδοξο για το μέλλον του ίδιου και της οικογένειάς του, τάση ευθυγραμμισμένη με τη γενική ευρωπαϊκή εικόνα.
Τι φοβόνται περισσότερο οι Έλληνες
Οι ανησυχίες για την ασφάλεια και την προστασία κυριαρχούν σχεδόν σε όλα τα κράτη-μέλη. Στην κορυφή των φόβων των Ευρωπαίων βρίσκονται οι ενεργές συγκρούσεις και οι πόλεμοι κοντά στην ΕΕ, που ανησυχούν το 72% των πολιτών, ακολουθούμενες από την τρομοκρατία (67%), τις κυβερνοεπιθέσεις από χώρες εκτός ΕΕ (66%), τις φυσικές καταστροφές που επιδεινώνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής (66%) και τις ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές (65%).
Στην Ελλάδα, τα επίπεδα ανησυχίας είναι υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σχεδόν σε όλες τις κατηγορίες.
Πιο ειδικά, για την Ελλάδα, σε αντίθεση με τον μέσο όρο της ΕΕ, στην κορυφή της λίστας βρίσκονται πρώτα οι ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές (84%), οι φυσικές καταστροφές που επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή (83%), και μετά οι ενεργές συρράξεις και πόλεμοι κοντά στην ΕΕ (79%), η τρομοκρατία (73%).
Παράλληλα, υψηλά καταγράφονται τα ποσοστά ανησυχίας για την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από χώρες εκτός ΕΕ (70%), για την εξάρτησή της σε θέματα άμυνας (68%), καθώς και για παρεμβάσεις τρίτων χωρών στις πολιτικές διαδικασίες και τις εκλογές (58%, έναντι 56% στην ΕΕ), αποτυπώνοντας μια συνολικά αυξημένη αίσθηση ευαλωτότητας σε ζητήματα ασφάλειας.
Προσωπικά δεδομένα, ελευθερία του λόγου, κοινωνική πόλωση και άλλα δαιμόνια
Ιδιαίτερα υψηλά καταγράφονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και τα επίπεδα ανησυχίας για ζητήματα που σχετίζονται με την επικοινωνία και την κοινωνία στον ψηφιακό χώρο. Η παραπληροφόρηση ανησυχεί το 69% των Ευρωπαίων, η ρητορική μίσους το 68%, το παραπλανητικό περιεχόμενο που δημιουργείται μέσω τεχνητής νοημοσύνης το 68%, ενώ αντίστοιχα ποσοστά καταγράφονται και για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο (68%) και τις απειλές κατά της ελευθερίας του λόγου (67%). Τα ζητήματα αυτά συγκαταλέγονται συστηματικά στις κορυφαίες ανησυχίες σε όλα τα κράτη-μέλη.
Στην Ελλάδα, τα ποσοστά είναι αισθητά υψηλότερα σχεδόν σε όλες τις σχετικές κατηγορίες.
Η παραπληροφόρηση προκαλεί έντονη ανησυχία στο 77% των πολιτών, η ρητορική μίσους στο 71%, ενώ το ψευδές περιεχόμενο που παράγεται μέσω τεχνητής νοημοσύνης ανησυχεί το 70%. Ιδιαίτερα υψηλή είναι και η ανησυχία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο (79%), καθώς και για απειλές κατά της ελευθερίας του λόγου (73%).
Σε κοινωνικό επίπεδο, η κοινωνική πόλωση ανησυχεί το 72% των Ελλήνων, ενώ το ίδιο ποσοστό καταγράφεται για τον έλεγχο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από λίγες μεγάλες εταιρείες.
Αυξημένη είναι επίσης η ανησυχία για την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης (71%) και για την έλλειψη διαφάνειας στον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων (62%), αποτυπώνοντας έντονο προβληματισμό για τη λειτουργία της δημοκρατίας στον ψηφιακό χώρο.
Προσδοκίες από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι προσδοκίες των πολιτών από την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 66% θεωρεί ότι ο ρόλος της ΕΕ στην προστασία των πολιτών από παγκόσμιες κρίσεις και κινδύνους για την ασφάλεια θα πρέπει να ενισχυθεί στο μέλλον, ενώ μόλις το 10% θα ήθελε να αποδυναμωθεί.
Παράλληλα, το 89% των Ευρωπαίων συμφωνεί ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να είναι πιο ενωμένα για να αντιμετωπίσουν τις τρέχουσες παγκόσμιες προκλήσεις και το 86% ζητά ισχυρότερη φωνή της ΕΕ στη διεθνή σκηνή.
Στην Ελλάδα, η στήριξη προς έναν ενισχυμένο ρόλο της Ένωσης είναι ακόμη πιο έντονη.
Το 78% των πολιτών θεωρεί ότι η ΕΕ θα πρέπει να διαδραματίζει πιο σημαντικό ρόλο στην προστασία των Ευρωπαίων, ενώ το 93% τάσσεται υπέρ μεγαλύτερης ενότητας μεταξύ των κρατών-μελών.
Υψηλό είναι επίσης το ποσοστό όσων θεωρούν ότι η Ένωση χρειάζεται περισσότερα μέσα για να ανταποκριθεί στις σημερινές προκλήσεις (82%), καθώς και όσων ζητούν ισχυρότερη διεθνή παρουσία της ΕΕ (90%), αποτυπώνοντας ξεκάθαρη τάση υπέρ μιας πιο παρεμβατικής Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Προτεραιότητα η Άμυνα για την ΕΕ- Η οικονομία για την Ελλάδα
Όταν καλούνται να προσδιορίσουν τους τομείς στους οποίους θα πρέπει να επικεντρωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση για να ενισχύσει τη θέση της στον κόσμο, οι Ευρωπαίοι πολίτες τοποθετούν στην πρώτη θέση την άμυνα και την ασφάλεια, με ποσοστό 40%, αυξημένο κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση.
Ακολουθούν η ανταγωνιστικότητα, η οικονομία και η βιομηχανία (32%), καθώς και η ενεργειακή ανεξαρτησία, οι πόροι και οι υποδομές (29%), με διαφοροποιήσεις ανά χώρα ως προς την ιεράρχηση.
Στην Ελλάδα, η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων διαφοροποιείται αισθητά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Πρώτη επιλογή αναδεικνύεται η ανταγωνιστικότητα, η οικονομία και η βιομηχανία, με 46%, σημαντικά υψηλότερα από το 32% στην ΕΕ.
Ακολουθούν η άμυνα και η ασφάλεια (32%), χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς και η ενεργειακή ανεξαρτησία, οι πόροι και οι υποδομές (32%).
Ιδιαίτερα υψηλά καταγράφονται επίσης η εκπαίδευση και η έρευνα (31%), καθώς και ζητήματα δημογραφικού, μετανάστευσης και γήρανσης του πληθυσμού (30%, έναντι 17% στην ΕΕ), υπογραμμίζοντας τη βαρύτητα που δίνεται στην Ελλάδα σε μακροπρόθεσμες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις.
Κόστος ζωής, απασχόληση, δημόσια υγεία τα θέματα που «καίνε» τους Έλληνες και όχι μόνο
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οικονομικές ανησυχίες παραμένουν κυρίαρχες στην καθημερινότητα των πολιτών.
Ο πληθωρισμός, η αύξηση των τιμών και το κόστος ζωής αναδεικνύονται ως πρώτη προτεραιότητα για τη δράση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το 41% των Ευρωπαίων, ακολουθούμενα από την οικονομία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας (35%).
Αξιοσημείωτη είναι και η άνοδος της δημόσιας υγείας σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση, στοιχείο που αποτυπώνει τη διαρκή επίδραση των διαδοχικών κρίσεων στην καθημερινότητα των πολιτών.
Στην Ελλάδα, η οικονομική πίεση καθορίζει ακόμη πιο έντονα τις απαντήσεις.
Το 53% των πολιτών θέτει τον πληθωρισμό, τις αυξήσεις τιμών και το κόστος ζωής ως πρώτη προτεραιότητα, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ακόμη πιο υψηλά καταγράφεται το ποσοστό όσων ζητούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να δώσει προτεραιότητα στην οικονομία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, που φτάνει το 60%, έναντι 35% στην ΕΕ.
Αντίθετα, η άμυνα και η ασφάλεια συγκεντρώνουν μόλις 18% στην Ελλάδα, έναντι 34% σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ καταγράφονται και οι αναφορές στο περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή (15% έναντι 26%), καθώς και στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου (23% έναντι 28%).
Την ίδια στιγμή, ζητήματα όπως η δημόσια υγεία (54%) και η φτώχεια με τον κοινωνικό αποκλεισμό (46%) καταγράφουν υψηλότερα ποσοστά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, υπογραμμίζοντας την έμφαση των Ελλήνων σε άμεσες κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες.
Βιοτικό επίπεδο και προσδοκίες για τα επόμενα πέντε χρόνια
Αν και σε ευρωπαϊκό επίπεδο η πλειονότητα των πολιτών εκτιμά ότι το βιοτικό της επίπεδο θα παραμείνει σταθερό τα επόμενα πέντε χρόνια, το 28% θεωρεί ότι αυτό θα επιδεινωθεί. Η απαισιοδοξία αυτή είναι εντονότερη σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, όπως οι γυναίκες, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία πολίτες, όσοι έχουν χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης και εκείνοι που ήδη αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Στην Ελλάδα, η εικόνα είναι σαφώς πιο αρνητική.
Μόλις το 11% των πολιτών εκτιμά ότι το βιοτικό του επίπεδο θα βελτιωθεί τα επόμενα πέντε χρόνια, έναντι 16% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το 39% θεωρεί ότι θα επιδεινωθεί, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η πλειονότητα, ωστόσο, αναμένει στασιμότητα, με το 49% να εκτιμά ότι το βιοτικό του επίπεδο θα παραμείνει αμετάβλητο.
Η απαισιοδοξία είναι εντονότερη στις γυναίκες, όπου το 41% προβλέπει επιδείνωση, καθώς και στους πολίτες άνω των 55 ετών, με το ποσοστό να φτάνει το 48%. Ιδιαίτερα υψηλό είναι επίσης το ποσοστό μεταξύ όσων δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους τις περισσότερες φορές, με το 61% των Ελλήνων να δηλώνει ότι ανήκει σε αηυτή την κατηγορία έναντι του 53% στην ΕΕ. Στοιχεία τα οποία αποτυπώνουν μια κοινωνία με έντονη ανασφάλεια για το οικονομικό της μέλλον.
Η Ελλάδα κοντά στην Ευρώπη αλλά χωρίς ενθουσιασμό
Στην Ελλάδα, η στάση απέναντι στη συμμετοχή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται πιο επιφυλακτική σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το 40% των Ελλήνων θεωρεί ότι η συμμετοχή της χώρας στην ΕΕ είναι κάτι καλό, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από το 62% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ίδια στιγμή, το 41% δηλώνει ότι η συμμετοχή δεν είναι ούτε καλή ούτε κακή, καθιστώντας την Ελλάδα τη μοναδική χώρα όπου η ουδέτερη στάση υπερισχύει οριακά της θετικής, ενώ το 18% εκφράζει αρνητική άποψη.
Αντίστοιχα, ως προς τη συνολική εικόνα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το 34% των Ελλήνων δηλώνει θετική άποψη, έναντι 49% στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ το 36% διατηρεί ουδέτερη στάση και το 29% αρνητική, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από το 17% που καταγράφεται στην ΕΕ.
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι, παρά τη γενικά θετική αποτίμηση της ευρωπαϊκής συμμετοχής σε επίπεδο Ένωσης, στην Ελλάδα κυριαρχεί μια πιο συγκρατημένη και συχνά ουδέτερη ή επιφυλακτική στάση απέναντι στην ΕΕ.
Ωστόσο, ενδιαφέρον εύρημα αποτελεί το γεγονός ότι στο ίδιο ερώτημα οι νέοι ηλικίας 15 έως 30 ετών εμφανίζονται σταθερά πιο θετικοί και πιο αισιόδοξοι από τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, με υψηλότερες προσδοκίες από τον ρόλο της Ένωσης στο μέλλον. Η πλειονότητα των νέων Ευρωπαίων δηλώνει αισιόδοξη για το μέλλον του κόσμου (50%), της Ευρωπαϊκής Ένωσης (65%), της χώρας τους (60%), καθώς και για το δικό τους μέλλον και αυτό της οικογένειάς τους (80%), εκφράζοντας παράλληλα ισχυρή στήριξη σε μια πιο ενωμένη και πιο φιλόδοξη Ευρωπαϊκή Ένωση.
Συγκεκριμένα μεταξύ των νεότερων Ευρωπαίων καταγράφεται επίσης πολύ ισχυρή στήριξη για μεγαλύτερη ενότητα μεταξύ των κρατών μελών στο σημερινό περιβάλλον (90%), περισσότερα μέσα για την Ευρωπαϊκή Ένωση (78%) και ισχυρότερη φωνή της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο (87%).
*
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025 σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε πληθυσμό ηλικίας 15 ετών και άνω, και καταγράφει με σαφήνεια τις εθνικές διαφοροποιήσεις πίσω από το κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο ανησυχίας. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 26.453 συνεντεύξεις, εκ των οποίων 1.007 στην Ελλάδα.
