Ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους 115 εκατ. ευρώ παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την ονομασία AGILE (πρόγραμμα για ευέλικτη και ταχεία αμυντική καινοτομία) το οποίο στοχεύει να φέρει νέες στρατιωτικές τεχνολογίες από το εργαστήριο στο πεδίο μάχης πολύ πιο γρήγορα και μάλιστα όπως τονίζουν οι αρμόδιοι μέσα σε μήνες. Εφόσον εγκριθεί, το νέο εργαλείο εκτιμάται ότι θα τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2027.
Συγκεκριμένα το νέο εργαλείο θα παρέχει ταχύτερη και πιο ευέλικτη χρηματοδότηση σε μεμονωμένες εταιρείες, με στόχο οι καινοτομίες να φτάνουν στις ένοπλες δυνάμεις όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Σύμφωνα με την παρουσίαση της Επιτροπής, ο χρόνος έγκρισης χρηματοδότησης αναμένεται να περιοριστεί σε περίπου τέσσερις μήνες, ενώ οι τεχνολογίες που θα υποστηριχθούν θα μπορούν να αξιοποιηθούν επιχειρησιακά εντός ενός έως τριών ετών.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, πρόκειται για ένα νέο πιλοτικό μέσο χρηματοδότησης που φιλοδοξεί να επιταχύνει την ανάπτυξη, τη δοκιμή και την υιοθέτηση καινοτόμων και συχνά «ανατρεπτικών» τεχνολογιών άμυνας, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι κβαντικές τεχνολογίες και τα drones.
Η έμφαση δίνεται κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, νεοφυείς εταιρείες και scale-ups, δηλαδή στους λεγόμενους «νέους παίκτες» της αμυντικής καινοτομίας.
Όπως επισημαίνεται από την Επιτροπή, ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας ανέδειξε ότι η αποτελεσματικότητα στο πεδίο της μάχης εξαρτάται πλέον από πολύ σύντομους κύκλους καινοτομίας: από την ικανότητα δηλαδή ανάπτυξης, δοκιμής και επιχειρησιακής αξιοποίησης νέων τεχνολογιών μέσα σε εβδομάδες ή μήνες και όχι σε χρόνια. Σε αυτό το πλαίσιο, το AGILE σχεδιάστηκε ώστε να ανταποκρίνεται στον ταχύ ρυθμό με τον οποίο κινούνται οι τεχνολογικές startups και οι καινοτόμες εταιρείες.
Το πρόγραμμα προβλέπει τη στήριξη περίπου 20 έως 30 έργων, με δυνατότητα κάλυψης έως και του 100% των επιλέξιμων δαπανών.
Παράλληλα, εισάγεται και ρήτρα αναδρομικής χρηματοδότησης, που επιτρέπει στις εταιρείες να καλύψουν έξοδα που έχουν πραγματοποιηθεί έως και τρεις μήνες πριν από την υποβολή της αίτησης, διευκολύνοντας έτσι την ταχεία έναρξη καινοτόμων έργων.
Σύμφωνα με την Επιτροπή το πρόγραμμα θα καλύπτει δύο βασικές κατηγορίες δράσεων: αφενός την ανάπτυξη ανάπτυξη καινοτόμων αμυντικών τεχνολογιών με επιχειρησιακό προσανατολισμό (mission-driven) και αφετέρου την προώθηση αυτών των λύσεων στην αγορά, με στόχο την πραγματική αξιοποίησή τους από τις ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις.
Κατά την παρουσίαση του μέσου, η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χένα Βίρκουνεν, υπογράμμισε ότι στόχος είναι να αρθούν τα εμπόδια που κρατούν εκτός του τομέα της άμυνας τις πιο καινοτόμες τεχνολογικές εταιρείες και να δημιουργηθεί μια «κουλτούρα ταχείας υλοποίησης».
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος, Αντριούς Κουμπίλιους, σημείωσε ότι οι εξελίξεις αλλάζουν ριζικά τη δυναμική στο πεδίο της μάχης και ότι οι μικρότεροι παίκτες μπορούν να προσφέρουν ευελιξία, καινοτομία και πιο αποδοτικές λύσεις, υπό την προϋπόθεση ότι οι τεχνολογίες τους δοκιμάζονται και ενσωματώνονται γρήγορα.
Σε επίπεδο διαδικασίας, η Επιτροπή αναμένεται να καταθέσει πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση του AGILE στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Εφόσον εγκριθεί, το νέο εργαλείο εκτιμάται ότι θα τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2027.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής καινοτομίας, που στηρίζεται σε εργαλεία όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF) και το EU Defence Innovation Scheme (EUDIS), καθώς και στον Κόμβο Αμυντικής Καινοτομίας της ΕΕ (HEDI).
Ωστόσο, σύμφωνα με την Επιτροπή, απαιτούνται πιο ευέλικτα και ταχύτερα εργαλεία. Την κατεύθυνση αυτή αποτυπώνουν πρωτοβουλίες όπως το «Readiness 2030» και η Λευκή Βίβλος για την άμυνα, με έμφαση στην επιτάχυνση της καινοτομίας, ανοίγοντας τον δρόμο για το AGILE.
