Η Αλμπέρτα διεξάγει τη Δευτέρα ένα μη δεσμευτικό δημοψήφισμα, που θέτις στους κατοίκους το ερώτημα αν επιθυμούν να παραμείνουν μέρος του Καναδά. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η πλούσια σε πετρέλαιο επαρχία θέτει το ζήτημα του αποχωρισμού στην κρίση των πολιτών. Οι δε δημοσκοπήσεις δείχνουν σταθερά ότι η πλειονότητα των κατοίκων της Αλμπέρτα —περίπου το 70%— επιθυμεί την παραμονή στον Καναδά, ενώ περίπου το ένα τέταρτο των κατοίκων τάσσεται υπέρ μιας ανεξάρτητης Αλμπέρτα.
Τα ερωτήματα προς τους κατοίκους
Υπάρχουν 10 ερωτήματα, καθένα από τα οποία αντιστοιχεί σε ξεχωριστό ψηφοδέλτιο με συγκεκριμένο χρωματικό κωδικό. Το τελευταίο ψηφοδέλτιο που καλούνται να εξετάσουν οι ψηφοφόροι αφορά το 10ο ερώτημα: αν η Αλμπέρτα πρέπει να παραμείνει καναδική επαρχία ή να ξεκινήσει τη νομική διαδικασία που απαιτείται για τη διεξαγωγή ενός δεσμευτικού δημοψηφίσματος σχετικά με τον αποχωρισμό.
Μια απλή πλειοψηφία υπέρ του αποχωρισμού θα μπορούσε να δρομολογήσει αυτή τη διαδικασία.
Υπάρχουν επίσης εννέα άλλα, μη δεσμευτικά ερωτήματα που αφορούν τη μετανάστευση, την πρόσβαση σε επαρχιακές υπηρεσίες —συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης, της κοινωνικής πρόνοιας και της υγειονομικής περίθαλψης— καθώς και τις απαιτήσεις για την ταυτοποίηση των ψηφοφόρων.
Γιατί διεξάγεται το δημοψήφισμα
Η πρωθυπουργός της Αλμπέρτα, Ντανιέλ Σμιθ, δήλωσε τον Μάιο ότι ήταν «ώρα να διεξαχθεί ψηφοφορία, να κατανοηθεί η βούληση των κατοίκων της Αλμπέρτα σε αυτό το θέμα και να προχωρήσουμε», όταν ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση θα προσθέσει ένα ερώτημα σχετικά με την απόσχιση.
Η απόφαση της Σμιθ ακολούθησε μήνες προεκλογικής εκστρατείας από μια μικρή αλλά ένθερμη ομάδα αυτονομιστών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ο ενεργειακός πλούτος της Αλμπέρτα επιδοτεί τις φτωχότερες περιοχές της χώρας και ότι η γραφειοκρατία στην Οτάβα έχει καταπνίξει την οικονομία της επαρχίας.
Ορισμένα μέλη της ομάδας είχαν υποστηρίξει την υποψηφιότητα της Σμιθ για πρωθυπουργό.
Η Σμιθ λέει ότι ψήφισε υπέρ της παραμονής της Αλμπέρτα στον Καναδά κατά τη διάρκεια των προκαταρκτικών δημοσκοπήσεων, σύμφωνα με ένα βίντεο που δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Τετάρτη.
Τα προηγούμενα δημοψηφίσματρα
Είχαν υπάρξει προηγούμενα δημοψηφίσματα στον Καναδά αλλά στην Αλμπέρτα.
Η γαλλόφωνη επαρχία του Κεμπέκ έχει πραγματοποιήσει δύο δημοψηφίσματα, το 1980 και το 1995.
Στο Κεμπέκ οι κάτοικοι ψήφισαν υπέρ της παραμονής στον Καναδά και τις δύο φορές, αλλά με τη μικρότερη διαφορά το 1995. Το αυτονομιστικό Κόμμα του Κεμπέκ κέρδισε τις επαρχιακές εκλογές νωρίτερα αυτόν τον μήνα και έχει δεσμευτεί να διεξάγει ένα τρίτο δημοψήφισμα, αλλά μόνο αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποχωρήσει από το αξίωμα και εφόσον το κόμμα έχει την πλειοψηφία.
Ο Καναδάς είναι μια ομοσπονδία 10 επαρχιών και τριών εδαφών.
Ενώ η Οτάβα είναι υπεύθυνη για θέματα εθνικού ενδιαφέροντος, όπως η άμυνα, το εμπόριο και η εξωτερική πολιτική, οι επαρχίες και τα εδάφη έχουν σημαντική εξουσία στην ιατρική περίθαλψη, την εκπαίδευση και τα δικαιώματα γης.
Πότε θα γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα;
Οι κάλπες είναι προγραμματισμένο να κλείσουν στις 8 μ.μ. τη Δευτέρα (τοπική ώρα). Η εκλογική αρχή της Αλμπέρτα (Elections Alberta) ανακοίνωσε ότι η καταμέτρηση των ψηφοδελτίων θα γίνει χειροκίνητα και ότι το ερώτημα σχετικά με τον αποχωρισμό θα καταμετρηθεί πρώτο.
Τα αποτελέσματα θα δημοσιεύονται στον ιστότοπο της Elections Alberta καθώς θα λαμβάνονται, ενώ τα ανεπίσημα αποτελέσματα αναμένονται εντός 48 ωρών από την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας.
Tι θα συμβεί εάν ψηφίσουν υπέρ της αποχώρησης
Η Σμιθ έχει δηλώσει ότι θα σεβαστεί το αποτέλεσμα και θα ξεκινήσει άμεσα τη διαδικασία για τη διεξαγωγή ενός νομικά δεσμευτικού δημοψηφίσματος. Ωστόσο, η απόσχιση δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί άμεσα.
Μετά το δημοψήφισμα του Κεμπέκ το 1995, το Κοινοβούλιο του Καναδά ψήφισε το 2000 τον «Νόμο περί Σαφήνειας» (Clarity Act), ο οποίος ορίζει ότι οι συζητήσεις για απόσχιση μπορούν να ξεκινήσουν μόνο εάν υπάρξει σαφής πλειοψηφία από την πλευρά των πολιτών, χωρίς ωστόσο να καθορίζεται το απαιτούμενο ποσοστό.
Ο νόμος προβλέπει επίσης ότι οι επαρχίες και τα εδάφη δεν έχουν το δικαίωμα να αποχωρήσουν μονομερώς από τον Καναδά και ότι απαιτείται συνταγματική τροποποίηση, η οποία θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των κυβερνήσεων των επαρχιών, των εδαφών και της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Ομάδες των Πρώτων Εθνών (First Nations) έχουν εκφράσει αντιρρήσεις σχετικά με την ιδέα μιας ανεξάρτητης Αλμπέρτα, καθώς οι συνθήκες που αφορούν τα εδάφη τους με τον Καναδά προηγούνται χρονικά της ένταξης της Αλμπέρτα στη Συνομοσπονδία.
Τον Μάιο, δικαστής στην Αλμπέρτα έκρινε ότι ο επικεφαλής της εκλογικής αρχής της επαρχίας έσφαλε επιτρέποντας σε υποστηρικτές της απόσχισης να συγκεντρώσουν υπογραφές για τη διενέργεια δημοψηφίσματος, καθώς η διαδικασία αυτή θα έπρεπε να είχε συνοδευτεί από διαβούλευση με τους ιθαγενείς πληθυσμούς, των οποίων τα δικαιώματα ενδέχεται να παραβιαστούν σε περίπτωση απόσχισης. Η Αλμπέρτα έχει ασκήσει έφεση κατά της απόφασης αυτής.
Τι λέει ο πρωθυπουργός του Καναδά
Ο Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος μεγάλωσε κατά κύριο λόγο στην Αλμπέρτα, έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι «το καλύτερογια την Αλμπέρτα είναι παραμεινει μέρος του Καναδά» και ότι η χώρα δεν μπορεί να ευημερήσει εάν είναι διαιρεμένη.
Την Ημέρα των Ευχαριστιών του Καναδά, στις 12 Οκτωβρίου, δημοσίευσε ένα βίντεο στο οποίο τονίζει ότι η εθνική ενότητα είναι κρίσιμης σημασίας, καθώς ο Καναδάς αντιμετωπίζει εξωτερικές απειλές, συμπεριλαμβανομένου ενός εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ.
Ο Κάρνεϊ έχει ταχθεί υπέρ της παραμονής της Αλμπέρτα στον Καναδά.
