Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν τον έλεγχο του αέρα πάνω από το Ιράν, πλήττοντας όποιους στόχους επιθυμούν, ενώ οι πληροφορίες τους φαίνονται άριστες, κάτι που τους επέτρεψε να εξοντώσουν μεγάλο μέρος της ιρανικής ηγεσίας – και αυτό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο στρατηγικής.
Όπως σημειώνεται σε ανάλυση του BBC, ένας από τους στόχους είναι η πρόκληση σύγχυσης: Πρώτη κίνηση δεν ήταν η επίθεση κατά του Χαμενεΐ, αλλά οι επιχειρήσεις των χάκερ του Ισραήλ και των ΗΠΑ, που προκάλεσαν τεράστιες δυσκολίες στην ιρανική ηγεσία όσον αφορά στην κατανόηση του τι συμβαίνει, καθώς και στις δυνατότητες επικοινωνιών της.
Ακολούθησαν τα πλήγματα εναντίον στελεχών της ιρανικής ηγεσίας, τα οποία άλλωστε ήταν υπό στενή παρακολούθηση εδώ και καιρό από τη CIA και τη Μοσάντ, μεταξύ άλλων – τόσο μέσω παρακολούθησης τηλεπικοινωνιών, όσο και με πράκτορες εντός του Ιράν. Ο αρχηγός του γενικού επιτελείου και ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης ήταν μεταξύ των νεκρών, σε επιχειρήσεις όπου την πρωτοκαθεδρία θεωρείται ότι είχε το Ισραήλ.
Οι ΗΠΑ επίσης στοχοποίησαν τις δομές διοικήσεως και ελέγχου του Ιράν, βάσεις πυραύλων και επίσης υποδομές πληροφοριών. Στόχος, σύμφωνα με τον αρχηγό του γενικού επιτελείου των ΗΠΑ, πτέραρχο Νταν Κέιν, ήταν να προκαλέσουν σύγχυση στην ιρανική ηγεσία, με απώτερο στόχο την παράλυση του Ιράν.
Η Τεχεράνη, από πλευράς της, είχε και αυτή προετοιμαστεί για τη στοχοποίηση της ηγεσίας της: Αξιωματούχοι είχαν λάβει οδηγίες να ορίσουν πολλαπλούς διαδόχους σε περίπτωση θανάτου τους και να κρατήσουν μυστικές τις ταυτότητές τους. Αυτό από μόνο του προκαλεί μεγάλη εντύπωση όσον αφορά στο ότι κάποια από τα πιο υψηλόβαθμα στελέχη του ιρανικού καθεστώτος συναντιούνταν το πρωί του Σαββάτου, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τόσα πολλά μαζί.
Τι σημαίνει ο «αποκεφαλισμός»
Βραχυπρόθεσμα, κάνει δυσκολότερο για το Ιράν να αντιδρά, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό. Ωστόσο αυτό έχει εμπεριέχει και ρίσκα, καθώς η εξόντωση της ηγεσίας δεν σημαίνει απαραίτητα πως οι δυνάμεις του καθεστώτος παραλύουν και δεν κάνουν τίποτα, μα συνεπάγεται και αυτόνομη, ασυντόνιστη δράση από κατώτερους διοικητές: Αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα αν οι επιθέσεις που εξαπολύει το Ιράν με πυραύλους και drones κατά διαφόρων στόχων γίνονται κατόπιν εντολών από κάποιο κέντρο ή αν διοικητές ενεργούν με δική τους πρωτοβουλία, με αποτέλεσμα μια σειρά ενεργειών που φαντάζουν σπασμωδικές.
Άλλο ένα ζήτημα είναι κατά πόσον η εξόντωση τόσων πολλών ηγετικών στελεχών θα αλλάξει τους υπολογισμούς και τις εκτιμήσεις του Ιράν όσον αφορά στη συνέχιση της σύγκρουσης ή τη συνθηκολόγηση. Όπως σημειώνεται στην ανάλυση του BBC, εκτίμηση της CIA που είχε ολοκληρωθεί λίγο πριν την έναρξη του πολέμου προέβλεπε ότι η εξόντωση του ανώτατου ηγέτη μπορεί να έφερνε ακόμα περισσότερη εξουσία σε πολύ σκληροπυρηνικά στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης – και επίσης ένας νέος ηγέτης θα έπρεπε να υπολογίσει κατά πόσον η επιβίωση του καθεστώτος διασφαλίζεται μέσω της συνέχισης της σύγκρουσης ή της συνθηκολόγησης.
Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, αν οι ηγέτες συνεχίσουν να εξοντώνονται, μπορεί να είναι ακόμα πιο δύσκολο να υπάρξουν αποφάσεις ή διαπραγματεύσεις. Υπό αυτή την έννοια, οι ΗΠΑ ιδανικά θα ήθελαν να δουν κάποια φιγούρα σαν τη Ντέλσι Ροντρίγκεζ, που ανέλαβε την εξουσία αφού αιχμαλωτίστηκε ο Νικολά Μαδούρο στη Βενεζουέλα, η οποία θεωρείται ότι συνεργάζεται με τις ΗΠΑ. Παρόλα αυτά δεν είναι γνωστό κατά πόσον υπάρχει κάποια τέτοια προσωπικότητα στο Ιράν.
Το τελικό ερώτημα είναι ίσως και το σημαντικότερο: Τα νεκρά στελέχη κάνουν όντως πιο πιθανή την αλλαγή καθεστώτος ή όχι; Ιστορικά, η χρήση αεροπορικής ισχύος από μόνης της δεν έχει φανεί να επαρκεί για κάτι τέτοιο, και οι ΗΠΑ έχουν δείξει ότι δεν θέλουν να στείλουν χερσαίες δυνάμεις. Η προσδοκία πιθανώς είναι πως αν χτυπηθούν πολύ οι δυνάμεις ασφαλείας και οι υπηρεσίες πληροφοριών, ίσως μια νέα εξέγερση ανατρέψει το καθεστώς. Ο πρόεδρος Τραμπ ζήτησε μια νέα εξέγερση σαν αυτή που κατεστάλη βίαια τον Ιανουάριο και υποσχέθηκε ασυλία στα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας που θα κατέθεταν τα όπλα- ωστόσο το καθεστώς είναι «οχυρωμένο» και αναμένεται να δώσει σκληρή μάχη για να παραμείνει στην εξουσία.
Με αυτά τα δεδομένα, η προτεραιότητα των ΗΠΑ και του Ισραήλ φαίνεται πως είναι απλή: Να κάνουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ζημιά γίνεται στο καθεστώς. Αν προκύψει αλλαγή, αυτή ίσως να είναι κάτι που θα την καλωσορίσει ο ιρανικός λαός- αλλά η τελική ευθύνη και τα ρίσκα της θα εναπόκειται σε αυτόν τον ίδιο.
