Σε ένα απομονωμένο ορεινό πέρασμα στην ανατολική Τουρκία, ταξιδιώτες από το Ιράν περνούν τα σύνορα κουβαλώντας ένα μείγμα φόβου, εξάντλησης και ανακούφισης — φτάνοντας έπειτα από μια εβδομάδα που σημαδεύτηκε από πόλεμο, πολύωρα ταξίδια με τρένο ή αυτοκίνητο, διακοπές στις επικοινωνίες και τη χρήση δανεικών τηλεφώνων.
Λόφοι καλυμμένοι με χιόνι περιβάλλουν την ιρανική πλευρά των συνόρων στην πύλη Kapikoy, στην επαρχία Van της Τουρκίας, όπου οικογένειες και μεμονωμένοι ταξιδιώτες εμφανίζονται μετά από ημέρες στον δρόμο. Εκατοντάδες άνθρωποι έχουν περάσει τις τελευταίες ημέρες και πλέον υπάρχει σταθερή ροή και προς τις δύο κατευθύνσεις καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν επεκτείνεται στην περιοχή.
Κάποιοι λένε ότι έφυγαν επειδή βόμβες έπεφταν στις πόλεις τους. Άλλοι αποφάσισαν να φύγουν όταν έχασαν επαφή με αγαπημένα τους πρόσωπα, ταξιδεύοντας οδικώς όταν ακυρώθηκαν οι πτήσεις. Οι περισσότεροι έχουν μαζί τους μόνο μικρές βαλίτσες, ένα κινητό χωρίς τοπική κάρτα SIM και την αποφασιστικότητα να ολοκληρώσουν ένα ήδη εξαντλητικό ταξίδι.
Οι νεοαφιχθέντες ρωτούν πώς μπορούν να φτάσουν στο Van, τη κοντινότερη πόλη που απέχει δύο ώρες, και πώς να επανασυνδεθούν με τον έξω κόσμο. Μερικοί δημοσιογράφοι τους δίνουν τα τηλέφωνά τους ώστε να μπορέσουν να ενημερώσουν τις οικογένειές τους ότι είναι ασφαλείς. Ο καθένας έχει διαφορετικό λόγο για να φύγει — δουλειές που σταμάτησαν, άρρωστοι συγγενείς που πρέπει να επισκεφθούν ή μια ζωή που διακόπηκε από τον πόλεμο.
«Ο κόσμος περιμένει»: Ελπίδες και φόβοι για το μέλλον του Ιράν
Ο Ebrahim Eidi, 61 ετών, είχε βρεθεί πρόσφατα στην Τεχεράνη και είπε ότι πολλοί Ιρανοί περιμένουν να δουν αν η κυβέρνηση θα αποδυναμωθεί αρκετά ώστε να ξεσπάσουν διαδηλώσεις. Ανέφερε ότι ορισμένοι πιστεύουν πως ο αντιπολιτευόμενος Ρεζά Παχλεβί — γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν — θα μπορούσε να γίνει σημείο συσπείρωσης αν ξεκινήσουν μεγάλες κινητοποιήσεις.
«Οι άνθρωποι περιμένουν να συμβεί κάτι, κάποια αλλαγή», λέει. «Πολλοί λένε ότι περιμένουν τον Ρεζά Παχλαβί», τον γιο του τελευταίου σάχη του Ιράν, που ορισμένοι θεωρούν πιθανό σημείο συσπείρωσης για την αντιπολίτευση.
Παρά τις ελπίδες για αλλαγή, ο ίδιος τονίζει ότι πολλοί φοβούνται να κατέβουν στους δρόμους. «Οι άνθρωποι δεν φοβούνται την Αμερική», λέει. «Δυστυχώς φοβούνται τη δική τους κυβέρνηση».
Ο Eidi έφυγε από το Ιράν πριν από 34 χρόνια για την Ολλανδία, όπου εργάζεται με αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες σε καταυλισμούς. Επιστρέφει στο Ιράν περίπου μία φορά τον χρόνο. Αυτή τη φορά, όπως είπε, η κατάσταση φαινόταν διαφορετική.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλοί άνθρωποι επέλεξαν να μείνουν στο Ιράν επειδή εξακολουθούν να έχουν ελπίδα για τη χώρα τους. Ωστόσο φοβούνται ότι η δύναμή τους δεν αρκεί για να αλλάξουν την κυβέρνηση και ότι η κατάσταση μπορεί να ξεφύγει.
Όταν το ταξίδι γίνεται επιστροφή
Η Leila, 45 ετών, ταξίδευε προς την αντίθετη κατεύθυνση, επιστρέφοντας στο Ιράν. Αφού έχασε την επικοινωνία με την οικογένειά της στη Σιράζ, αποφάσισε να επιστρέψει από την Κωνσταντινούπολη, όπου περιστασιακά βοηθά ακαδημαϊκούς που συνεργάζονται με ένα γερμανικό ιστορικό ερευνητικό ίδρυμα.
«Πώς μπορώ να είμαι εγώ ασφαλής όταν νιώθω οτι η οικογένειά μου βρίσκεται σε κίνδυνο;», λέει.
Ένας από τους αδελφούς της είναι σοβαρά άρρωστος και σε κώμα, κάτι που αυξάνει την αγωνία της. Για εκείνη, το να βρίσκεται κοντά στην οικογένειά της — ακόμη και μέσα στον κίνδυνο — είναι πιο ανεκτό από το να περιμένει στο εξωτερικό. Σκοπεύει να παραμείνει στο Ιράν μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος.
«Δεν μπορώ να τους προστατεύσω από τις βόμβες. Αλλά όταν νιώθω ότι μπορώ να είμαι μαζί τους, ίσως πεθάνουμε μαζί ή ίσως μπορέσω να τους βοηθήσω όσο είμαστε ακόμη ζωντανοί».
Φεύγοντας από τις ζώνες πολέμου
Ο Hamid Shirmohammadzadeh, 35 ετών, είχε επιστρέψει στο Ιράν λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος και διέφυγε μαζί με τη σύζυγο και τα παιδιά του όταν η Τεχεράνη δέχθηκε επίθεση. Ζούσε στο Τόκιο, εργαζόμενος σε εταιρεία εισαγωγών-εξαγωγών, αλλά επέστρεψε στο Ιράν όταν έληξε η βίζα του.
Η σύζυγός του, ο γιος και η κόρη του — ηλικίας 9 και 10 ετών — περιμένουν κοντά στα σύνορα ενώ εκείνος ζητά βοήθεια από τις ιαπωνικές αρχές για να εξασφαλίσει βίζες για αυτούς.
«Την προηγούμενη μέρα από την έναρξη του πολέμου ήμουν στην Τεχεράνη», λέει. «Και μετά άρχισαν να πέφτουν οι βόμβες». Η οικογένεια διέφυγε προς την Τουρκία. Η σύζυγός του και τα παιδιά — 9 και 10 ετών — περιμένουν τώρα κοντά στα σύνορα, ενώ ο ίδιος προσπαθεί να εξασφαλίσει βίζες από τις ιαπωνικές αρχές. «Δούλευα στην Ιαπωνία, πλήρωνα φόρους και τηρούσα τους κανόνες. Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν με βοηθούν τώρα», λέει.
«Ενα εξαντλητικό ταξίδι προς την έξοδο»
Ο Mohammad Soltanzadeh, που ζει στο Αμβούργο και κατάγεται από το Αφγανιστάν, επισκεπτόταν συγγενείς στη Μασχάντ όταν ακυρώθηκαν οι πτήσεις και αναγκάστηκε να φύγει οδικώς.
«Το ταξίδι ήταν εξαντλητικό. Ημασταν στο τρένο για 24 ώρες, έπειτα ταξιδέψαμε οδικώς για τέσσερις ώρες και στο τελος πήραμε και ταξί».
Παρά την ευρύτερη αναταραχή, περιέγραψε τη Μασχάντ ως σχετικά ήρεμη.
«Οι άνθρωποι ήταν λυπημένοι, αλλά δεν υπήρχε πανικός. Τα καταστήματα ήταν ανοιχτά και η ζωή συνεχιζόταν».
Οικονομική δυσκολία και αναζήτηση επιστροφής
Ο Αιγύπτιος εργάτης εργοστασίου Mohammad Fauzi, 46 ετών, πέρασε τα σύνορα από το Ιράν χωρίς τουρκική κάρτα SIM, χωρίς τοπικό νόμισμα και χωρίς να γνωρίζει τη γλώσσα. Είχε μόνο τα τηλέφωνα δύο Αιγύπτιων φίλων στην Άγκυρα και στη Σμύρνη — και ένα σχέδιο να επιστρέψει στο Κάιρο.
Είχε δει την εργασία να σταματά σχεδόν εντελώς κατά τη διάρκεια των τριών μηνών που δούλευε στο Ιράν στον κλάδο μαρμάρου και γρανίτη, καθώς πολλά εργοστάσια έκλεισαν.
»Η κατάσταση ήταν πολύ δύσκολη και σταμάτησε να δουλεύω, δν μπορώ να δουλέψω, δεν μπορώ να μείνω εδώ γιατί η κατάσταση ειναι πολύ επικίνδυνη, θέλω να πάω σπίτι μου, στη χώρα μου».
Φεύγοντας από την Τεχεράνη για ασφάλεια
Η 63χρονη Τζαλιλέχ Τζαμπάρι εγκατέλειψε την Τεχεράνη όταν, όπως λέει, «άρχισαν να πέφτουν βόμβες». Ταξιδεύει προς την Κωνσταντινούπολη, όπου σπουδάζει η κόρη της. «Αν τα πράγματα γίνουν καλύτερα, αν το Ιράν γίνει ξανά ασφαλές, θα επιστρέψω», λέει.
Μαζί με τις μεγάλες ιστορίες, υπάρχουν και μικρές στιγμές. Οι αδελφές Σέιλιν, 9 ετών, και Σελίν Αζιζούρ, 11 ετών, πέρασαν τα σύνορα με τη μητέρα τους, ταξιδεύοντας από την Τεχεράνη προς την Κωνσταντινούπολη με όνειρο να φτάσουν κάποτε στο Λονδίνο. Όταν ρωτήθηκε πώς είναι η κατάσταση στην πόλη τους, η μικρή Σέιλιν απάντησε απλά: «Δεν είναι και τόσο καλή». Και ύστερα χαμογέλασε.
