Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) υπέγραψαν σήμερα στην Παραγουάη τη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA) και την προσωρινή εμπορική συμφωνία (iTA), επισφραγίζοντας μια διαδικασία διαπραγματεύσεων που διήρκεσε περισσότερο από 25 χρόνια και σηματοδοτώντας τη δημιουργία μίας από τις μεγαλύτερες εμπορικές ζώνες στον κόσμο, παρά τις έντονες πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις, κυρίως στην Ευρώπη.
Η συμφωνία καλύπτει μια αγορά περίπου 700 εκατομμυρίων καταναλωτών και παρουσιάστηκε από τις Βρυξέλλες ως ιστορικό ορόσημο για τις σχέσεις των δύο περιοχών, αλλά και ως μια φιλόδοξη πλατφόρμα για την ενίσχυση των οικονομικών, διπλωματικών και γεωπολιτικών τους δεσμών, σε μια περίοδο αυξανόμενης παγκόσμιας αβεβαιότητας και εμπορικού κατακερματισμού.
Στην τελετή υπογραφής στην Ασουνσιόν παρέστησαν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, καθώς και ηγεσίες των χωρών του Mercosur, ενώ τις συμφωνίες υπέγραψαν ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σεφτσόβιτς και οι ομόλογοί του από τη Νότια Αμερική.
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν: Δίκαιο εμπόριο αντί δασμών – με το βλέμμα στο μέλλον των παιδιών
«Σήμερα, δύο ομοϊδεάτες περιοχές ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο ευκαιριών για περισσότερους από 700 εκατομμύρια πολίτες», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τονίζοντας ότι η συμφωνία είναι επωφελής και για τις δύο πλευρές, «οικονομικά, διπλωματικά και γεωπολιτικά». Όπως σημείωσε, οι επιχειρήσεις «θα δημιουργήσουν εξαγωγές, ανάπτυξη και θέσεις εργασίας», ενώ η συνεργασία θα στηρίξει τη μετάβαση «προς μια καθαρή και ψηφιακή οικονομία». «Το μήνυμά μας προς τον υπόλοιπο κόσμο είναι σαφές: η ΕΕ και ο Mercosur επιλέγουν τη συνεργασία αντί του ανταγωνισμού και τη συνεργασία αντί της πόλωσης», πρόσθεσε.
Πιο ειδικά στην ομιλία της στην τελετή υπογραφής της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur στην Ασουνσιόν, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε τη συμφωνία ως «μια συνειδητή επιλογή» σε έναν κόσμο αυξανόμενων εντάσεων, τονίζοντας ότι «επιλέγουμε το δίκαιο εμπόριο αντί των δασμών και μια παραγωγική, μακροπρόθεσμη εταιρική σχέση», με στόχο «απτά και πραγματικά οφέλη για τους λαούς και τις επιχειρήσεις μας». Υπενθύμισε ότι η συμφωνία αποτελεί το αποτέλεσμα 25 ετών διαπραγματεύσεων και ότι δημιουργεί «τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο», καλύπτοντας σχεδόν το 20% του παγκόσμιου ΑΕΠ και 700 εκατομμύρια πολίτες.
«Επιτρέψτε μου να υπογραμμίσω τρία σημεία», ανέφερε στη συνέχεια.
Πρώτον, τα οικονομικά οφέλη της συμφωνίας, σημειώνοντας ότι θα άρει δασμούς και εμπόδια, θα ανοίξει τις δημόσιες συμβάσεις και θα προσφέρει ένα σαφές, βασισμένο σε κανόνες πλαίσιο για επενδύσεις και εμπόριο, προς όφελος και των 30.000 ευρωπαϊκών μικρομεσαίων επιχειρήσεων που ήδη εξάγουν στην περιοχή.
Δεύτερον, τη συμβολή της συμφωνίας στην προστασία του κλίματος και της φύσης, υπογραμμίζοντας ότι περιλαμβάνει ισχυρό κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη και ότι οι δύο πλευρές «δεσμεύονται να στηρίξουν η μία την άλλη στη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα». Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «οι πολίτες μας μπορούν να είναι βέβαιοι ότι έχουμε στο μυαλό μας τα συμφέροντα των παιδιών και των εγγονιών μας».
Τρίτον, ανέδειξε τη γεωπολιτική βαρύτητα της συμφωνίας, λέγοντας ότι δημιουργεί μια νέα πλατφόρμα συνεργασίας σε παγκόσμια ζητήματα και ότι «όταν οι δύο περιοχές μας μιλούν με μία φωνή, ο κόσμος ακούει».
Κλείνοντας, η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στον Παραγουανό συγγραφέα και ποιητή Αουγούστο Ρόα Μπάστος, που έζησε και δίδαξε στην Ευρώπη, ως σύμβολο των βαθιών πολιτισμικών δεσμών μεταξύ των δύο ηπείρων, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία μετατρέπει αυτή τη μακρά ιστορία συνεργασίας και ανταλλαγών σε «κοινή δύναμη» για το μέλλον της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής.
Ισχυρό γεωπολιτικό μήνυμα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε τη συμφωνία και «ισχυρό γεωπολιτικό μήνυμα», υπογραμμίζοντας τη δέσμευση της ΕΕ και του Mercosur στον πολυμερισμό και στη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες, σε μια συγκυρία όπου οι εμπορικές σχέσεις δοκιμάζονται από γεωπολιτικές εντάσεις και μονομερείς πρακτικές.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η συμφωνία εταιρικής σχέσης (EMPA) και η προσωρινή εμπορική συμφωνία (iTA) που υπογράφηκαν σήμερα δημιουργούν μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, καλύπτοντας μια αγορά περίπου 700 εκατομμυρίων καταναλωτών. Οι Βρυξέλλες εκτιμούν ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε αύξηση κατά 39% των ετήσιων εξαγωγών της ΕΕ προς τις χώρες του Mercosur, αξίας περίπου 49 δισ. ευρώ, στηρίζοντας εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας στην Ευρώπη.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι πέρα από τις οικονομικές της διαστάσεις, η συμφωνία έχει και έντονο γεωπολιτικό χαρακτήρα, καθώς επιβεβαιώνει τη δέσμευση των δύο πλευρών στον πολυμερισμό και στη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες. Σε μια περίοδο παγκόσμιας αβεβαιότητας και αυξανόμενου κατακερματισμού του διεθνούς συστήματος, η συμφωνία παρουσιάζεται ως απάντηση υπέρ της συνεργασίας, του διαλόγου και των στρατηγικών εταιρικών σχέσεων, με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας, της βιώσιμης ανάπτυξης και της γεωπολιτικής σύγκλισης.
Λιγότεροι δασμοί, περισσότερες εξαγωγές
Σύμφωνα με την Κομισιόν η συμφωνία θα δημιουργήσει ένα ευρύ φάσμα οικονομικών ευκαιριών στην ΕΕ με τους εξής τρόπους:
Την κατάργηση των δασμών στις εξαγωγές της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των γεωργικών προϊόντων διατροφής και των βασικών βιομηχανικών προϊόντων, όπως αυτοκίνητα, μηχανήματα και φαρμακευτικά προϊόντα, με αποτέλεσμα την εξοικονόμηση 4 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως για τις επιχειρήσεις της ΕΕ.
Διευκόλυνση, επιτάχυνση και ενίσχυση της ασφάλειας των επενδύσεων σε βασικές αλυσίδες εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένων των κρίσιμων πρώτων υλών και των συναφών προϊόντων.
Ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας και υποστήριξη της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης και από τις δύο πλευρές.
Βοήθεια στην ΕΕ και στον Μερκοσούρ να διαμορφώσουν τους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου σύμφωνα με τα
υψηλότερα πρότυπα της ΕΕ.
Μια ισορροπημένη συμφωνία για τη γεωργία της ΕΕ
Η συμφωνία όπως επιμένει η Κομισιόν και παρά τις αντιδράσεις των ευρωπαίων αγροτών, θα ανοίξει μια άνευ προηγουμένου πρόσβαση στην περιοχή του Mercosur για τους ευρωπαίους αγρότες και
παραγωγούς τροφίμων καθώς αναμένεται να αυξήσει τις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων της ΕΕ προς το Mercosur έως και 50% με:
Μείωση των δασμών σε βασικά γεωργικά προϊόντα της ΕΕ, όπως το κρασί, τα οινοπνευματώδη ποτά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και το ελαιόλαδο.
την προστασία 344 γεωγραφικών ενδείξεων της ΕΕ, παραδοσιακών τροφίμων και ποτών υψηλής αξίας, από τον αθέμιτο ανταγωνισμό και την απομίμηση.
Ταυτόχρονα, όπως σημειώνει η Επιτροπή η ΕΕ έχει φροντίσει ιδιαίτερα ώστε οι ευαίσθητοι τομείς γεωργικών προϊόντων διατροφής να επωφελούνται από κάθε απαραίτητη προστασία, χάρη στα ακόλουθα μέτρα:
Προσεκτικά προσαρμοσμένες δασμολογικές ποσοστώσεις που περιορίζουν την πρόσβαση στην αγορά ευαίσθητων προϊόντων που εισάγονται από τον Μερκοσούρ.
Ένας νομικά δεσμευτικός μηχανισμός διασφάλισης που προστατεύει ευαίσθητα ευρωπαϊκά προϊόντα σε περίπτωση απότομης αύξησης των εισαγωγών από χώρες του Mercosur.
Ενισχυμένοι έλεγχοι που αποτρέπουν την είσοδο μη συμμορφούμενων προϊόντων στην αγορά της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων ελέγχων και επιθεωρήσεων σε τρίτες χώρες, και ενισχυμένοι έλεγχοι
στα σύνορα της ΕΕ.
Λήψη μέτρων από την Επιτροπή για την υλοποίηση της δέσμευσης που περιλαμβάνεται στο Όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα, για μεγαλύτερη ευθυγράμμιση των προτύπων παραγωγής, όπως τα φυτοφάρμακα και η καλή διαβίωση των ζώων, που εφαρμόζονται στα εισαγόμενα προϊόντα.
Ένα ταμείο ύψους 6,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, το δίχτυ ασφαλείας «Unity», από το 2028, ως πρόσθετο επίπεδο προστασίας για τους αγρότες μας σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς.
Δέσμευση για τη βιωσιμότητα και το περιβάλλον
Η συμφωνία είναι μία από τις πιο φιλόδοξες συμφωνίες που έχει υπογράψει ποτέ η ΕΕ στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς περιλαμβάνει:
Φιλόδοξες και εκτελεστές δεσμεύσεις για τη δράση για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας του Παρισιού ως βασικού στοιχείου.
Συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής ενδυνάμωσης των γυναικών και των εργασιακών δικαιωμάτων.
Δέσμευση για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050
σαφή συμβολή του εμπορίου στην πράσινη μετάβαση.
Επόμενα βήματα
Μετά την υπογραφή, η συμφωνία εισέρχεται πλέον στη φάση της επικύρωσης. Από την πλευρά της ΕΕ, η συμφωνία εταιρικής σχέσης θα πρέπει να επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις εθνικές τους διαδικασίες.
Αντίθετα, η προσωρινή εμπορική συμφωνία, που εμπίπτει στις αποκλειστικές αρμοδιότητες της Ένωσης, θα απαιτήσει τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την έγκριση του Συμβουλίου, προκειμένου να τεθεί σε ισχύ.
Η iTA θα παύσει να ισχύει μόλις τεθεί σε ισχύ η πλήρης συμφωνία εταιρικής σχέσης.
Ωστόσο η υπογραφή της συμφωνίας σήμερα δεν κλείνει το πολιτικό μέτωπο. Με αιχμή τη Γαλλία, αρκετά κράτη και πολιτικές ομάδες συνεχίζουν να αντιτίθενται στη συμφωνία, προειδοποιώντας για αθέμιτο ανταγωνισμό εις βάρος των Ευρωπαίων αγροτών λόγω χαλαρότερων προτύπων παραγωγής στη Λατινική Αμερική. «Η υπογραφή δεν σηματοδοτεί το τέλος της ιστορίας», έγραψε προ ημερών ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, με το Παρίσι να δηλώνει αποφασισμένο να μεταφέρει τη μάχη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Οι εκτιμήσεις είναι ότι η συμφωνία αναμένεται να προκαλέσει σκληρή αντιπαράθεση στο Ευρωκοινοβούλιο, όπου απαιτείται η συγκατάθεσή του για την κύρωσή της. Ευρωβουλευτές ετοιμάζονται ακόμη και να ζητήσουν νομικό έλεγχο από το Δικαστήριο της ΕΕ, εξέλιξη που θα μπορούσε να παγώσει τη διαδικασία. Με το σώμα βαθιά διχασμένο κατά εθνικές γραμμές, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι το τελικό αποτέλεσμα θα κριθεί οριακά.
