Με περισσότερους από 1.300 θανάτους ετησίως από ένοπλη βία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πάνω από 620.000 χαμένα ή κλεμμένα όπλα να κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή επικράτεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόταση οδηγίας για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πυροβόλων όπλων.
Για πρώτη φορά προτείνεται ενιαίο ποινικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ, με κοινό ορισμό αδικημάτων και ελάχιστα επίπεδα ποινών για όλα τα κράτη-μέλη. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα και για την Ελλάδα, καθώς η παράνομη οπλοκατοχή και τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά ένοπλης βίας, ιδίως στην Κρήτη, διατηρούν το ζήτημα ψηλά στην ατζέντα των αρχών.
Τι προβλέπει η πρόταση και ποιες οι ποινές που προτείνει
Η οδηγία εισάγει ελάχιστα επίπεδα ποινών σε ολόκληρη την Ένωση.
- Η παράνομη διακίνηση και κατασκευή πυροβόλων όπλων θα τιμωρείται με ανώτατη ποινή τουλάχιστον οκτώ ετών κάθειρξης.
- Η παράνομη κατοχή προβλέπεται να επισύρει ποινή έως τουλάχιστον πέντε ετών.
- Η παραποίηση ή αφαίρεση της σήμανσης όπλων, στοιχείο κρίσιμο για την ιχνηλάτησή τους, θα τιμωρείται με ανώτατη ποινή τουλάχιστον τεσσάρων ετών.
- Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ποινικοποίηση της δημιουργίας, απόκτησης, κατοχής και διάδοσης ψηφιακών «blueprints» για την τρισδιάστατη εκτύπωση όπλων, με ανώτατη ποινή τουλάχιστον δύο ετών φυλάκισης. Η Επιτροπή επιδιώκει έτσι να αντιμετωπίσει ένα κενό που έχει δημιουργηθεί από την ταχεία διάδοση τεχνολογιών 3D printing, οι οποίες επιτρέπουν την παραγωγή μη ιχνηλάσιμων όπλων εκτός του νόμιμου εμπορικού κυκλώματος.
Παράλληλα, η πρόταση καθιστά υποχρεωτική τη σύσταση Εθνικών Σημείων Επαφής για τα Πυροβόλα Όπλα σε κάθε κράτος-μέλος, τα οποία θα λειτουργούν ως κεντρικοί κόμβοι συλλογής δεδομένων, ανάλυσης και διασυνοριακής συνεργασίας.
Εισάγεται επίσης ελάχιστο σύνολο δεδομένων για την καταγραφή κατασχεμένων όπλων και υποχρέωση διαβίβασής τους στην Europol, με στόχο τη βελτίωση της εικόνας απειλής και τον καλύτερο συντονισμό ερευνών.
Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι η οδηγία δεν μεταβάλλει το καθεστώς νόμιμης κατοχής όπλων που ρυθμίζεται από την υφιστάμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία, αλλά εστιάζει αποκλειστικά στη
Γιατί τώρα
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η ζήτηση από το οργανωμένο έγκλημα και τις συμμορίες αυξάνεται, ενώ η σύνδεση της διακίνησης όπλων με το εμπόριο ναρκωτικών, την τρομοκρατία και άλλες μορφές σοβαρού εγκλήματος καθιστά την απειλή πιο σύνθετη και διασυνοριακή.
Παράλληλα, τεχνολογικές εξελίξεις όπως η τρισδιάστατη εκτύπωση επιτρέπουν την ιδιωτική κατασκευή όπλων μέσω ψηφιακών σχεδίων που διακινούνται στο διαδίκτυο, καθιστώντας δυσκολότερο τον έλεγχο της παράνομης αγοράς. Η γεωπολιτική αστάθεια στα σύνορα της ΕΕ αυξάνει επίσης τον κίνδυνο διαρροής όπλων από εμπόλεμες ζώνες προς την ευρωπαϊκή μαύρη αγορά.
Το νομικό κενό
Η πρόταση της Κομισιόν φιλοδοξεί να καλύψει ένα νομικό κενό καθώς μέχρι σήμερα, υπάρχουν σημαντικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο ορίζονται και τιμωρούνται τα αδικήματα που σχετίζονται με τα πυροβόλα όπλα, με αποτέλεσμα να υπάρχει κατακερματισμένο νομικό πλαίσιο σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η πρόταση θα προωθήσει την εναρμόνιση και θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της επιβολής του νόμου κατά των εγκλημάτων που σχετίζονται με πυροβόλα όπλα, εισάγοντας ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο με κοινούς ορισμούς των αδικημάτων και των ποινών που σχετίζονται με τα πυροβόλα όπλα, υποστηρίζοντας την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και βελτιώνοντας τη συλλογή και τη χρήση δεδομένων. Η πρόταση καλύπτει επίσης το κενό όσον αφορά την κατάχρηση της τρισδιάστατης εκτύπωσης για την παράνομη παραγωγή όπλων.
Καθιστώντας τις έρευνες και τις διώξεις πιο αποτελεσματικές και ενισχύοντας την ικανότητα των αρχών επιβολής του νόμου να
αντιμετωπίζουν τις αναδυόμενες απειλές, οι νέοι κανόνες, όπως αναφέρουν οι αξιωματούχοι της ΕΕ, θα συμβάλουν στην προστασία των πολιτών της ΕΕ από τους κινδύνους που ενέχουν τα παράνομα πυροβόλα όπλα.
Στο πλαίσιο του ProtectEU
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική ProtectEU, τη νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας, που δίνει έμφαση στην πρόληψη, στην ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας και στην προσαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στις νέες τεχνολογικές απειλές.
Η πρόταση διαβιβάζεται πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, με την Κομισιόν να δηλώνει ότι θα συνεργαστεί με τους συννομοθέτες για την ταχεία επίτευξη συμφωνίας.
