Η Άγκυρα παίζει ξανά το ίδιο επικίνδυνο παιχνίδι. Αξιοποιεί την έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, το πολεμικό κλίμα γύρω από το Ιράν και τη γενικευμένη περιφερειακή ανασφάλεια για να αναβαθμίσει στρατιωτικά το κατοχικό της αποτύπωμα στην Κύπρο. Η πληροφορία ότι η Τουρκία εξετάζει την ανάπτυξη F-16 στα κατεχόμενα δεν είναι μια απλή επιχειρησιακή κίνηση. Είναι πολιτικό μήνυμα, στρατηγική πρόκληση και μια ακόμη απόπειρα να εμφανίσει το υπό κατοχή τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας ως χώρο αποκλειστικού τουρκικού ελέγχου.
Η πληροφορία που μετέδωσε το Reuters, επικαλούμενο πηγή του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, είναι αποκαλυπτική: η Τουρκία απαντά στην Ελλάδα με μαχητικά F-16 στην κατεχόμενη βόρεια Κύπρο, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σταδιακού σχεδιασμού για την «ασφάλεια» του ψευδοκράτους, την ώρα που η σύγκρουση στην περιοχή κλιμακώνεται. Με απλά λόγια, η Άγκυρα επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τη φωτιά στη Μέση Ανατολή για να κατοχυρώσει ακόμα πιο επιθετικά τον ρόλο της ως δήθεν εγγυήτρια δύναμη στο έδαφος που κατέχει παράνομα από το 1974.
Η κίνηση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος αν διαβαστεί σε συνδυασμό με τη δήλωση του Νίκου Δένδια από τη Λευκωσία, όπου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα συμβάλει στην άμυνα της Κυπριακής Δημοκρατίας, διασφαλίζοντας την προστασία όλων των νόμιμων κατοίκων του νησιού και αποτρέποντας απειλές ή παράνομες ενέργειες. Η επισήμανση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ανάμεσα στους νόμιμους κατοίκους της κυπριακής νήσου περιλαμβάνονται και οι περίπου 110.000 Τουρκοκύπριοι που ζουν στα κατεχόμενα με κυπριακά διαβατήρια — πληθυσμός τον οποίο η Άγκυρα εργαλειοποιεί συστηματικά για να ντύνει με μανδύα «προστασίας» την κατοχική της παρουσία.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο ωμή. Η Τουρκία δεν χρειάζεται να «προστατεύσει» στρατιωτικά τα κατεχόμενα για να αποδείξει ότι ελέγχει την περιοχή. Το έχει ήδη πράξει επί δεκαετίες με μια βαριά στρατιωτικοποιημένη παρουσία περίπου 34.000 στρατιωτών, εκ των οποίων τουλάχιστον 15.000 θεωρούνται βαριά εξοπλισμένοι, σύμφωνα με ευρέως αναφερόμενες εκτιμήσεις για τις κατοχικές δυνάμεις στο βόρειο τμήμα του νησιού. Η απόσταση δε από την Αττάλεια είναι τόσο μικρή, ώστε τουρκικά αεροσκάφη μπορούν να καλύψουν επιχειρησιακά τα κατεχόμενα μέσα σε λίγα λεπτά. Αυτό σημαίνει ότι η πιθανή ανάπτυξη F-16 δεν υπαγορεύεται από επιχειρησιακή ανάγκη. Υπαγορεύεται από πολιτική σκοπιμότητα: να εμπεδωθεί για μία ακόμα φορά ότι «εδώ αποφασίζει η Άγκυρα».
Σε αυτό το πλαίσιο, η εκτίμηση του προέδρου της ΕΔΕΚ, Μαρίνου Σιζόπουλου, αποτυπώνει με σαφήνεια την ουσία της τουρκικής επιδίωξης. Όπως σημείωσε, η αποστολή τεσσάρων αεροσκαφών ισοδυναμεί με μήνυμα προς την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία ότι «τα κατεχόμενα τα ελέγχουμε εμείς, είναι δικό μας κομμάτι».
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται ο πυρήνας της νέας πρόκλησης: ο Ερντογάν δεν επιδιώκει απλώς μια στρατιωτική επίδειξη. Επιχειρεί να κανονικοποιήσει, με όρους ισχύος, το αποτέλεσμα της εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής.
Το μήνυμα είναι διπλό. Προς τα έξω, η Τουρκία θέλει να εμφανιστεί ως η μόνη δύναμη που μπορεί να επιβάλλει όρους ασφαλείας στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Προς τα μέσα, ο Ερντογάν επιχειρεί να απαντήσει στις δικές του πιέσεις. Η τουρκική ηγεσία κινείται σε ένα όλο και πιο εθνικιστικό εσωτερικό περιβάλλον, με τους συμμάχους της ακροδεξιάς, τους Γκρίζους Λύκους, αλλά και κύκλους στρατιωτικών και κεμαλιστών να αντιμετωπίζουν το Κυπριακό όχι ως ανοιχτή πληγή της διεθνούς νομιμότητας, αλλά ως πεδίο επίδειξης ισχύος και εθνικής αδιαλλαξίας. Μέσα σε αυτό το κλίμα, κάθε κίνηση στρατιωτικής κλιμάκωσης στην Κύπρο λειτουργεί και ως εσωτερικό πολιτικό σήμα πυγμής.
Γι’ αυτό και η τουρκική μεθόδευση δεν μπορεί να διαβαστεί αθώα. Δεν πρόκειται για «αμυντική θωράκιση». Πρόκειται για ανέντιμο γεωπολιτικό παιχνίδι, που στήνεται πάνω στην αστάθεια της περιοχής. Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει την κρίση της Μέσης Ανατολής σε ευκαιρία αναβάθμισης των κατοχικών τετελεσμένων, επιδιώκοντας να επιβάλει την εικόνα ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου είναι τουρκικός στρατηγικός χώρος, αδιαπραγμάτευτος και πλήρως ελεγχόμενος.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η κίνηση έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η Κύπρος βρίσκεται ήδη στο νευρικό κέντρο της περιφερειακής ανασφάλειας. Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών, με την αυξημένη επιφυλακή στην περιοχή και τη μεταφορά ελληνικών μέσων για την ενίσχυση της άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας, δείχνουν ότι η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει μια εύφλεκτη ζώνη. Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, η Άγκυρα αντί να συμβάλει στην αποκλιμάκωση, επιλέγει να ρίξει κι άλλο λάδι στη φωτιά.
Η ουσία είναι μία: ο Ερντογάν δεν στέλνει απλώς αεροπλάνα. Στέλνει το γνωστό αναθεωρητικό του δόγμα. Στέλνει το μήνυμα ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την Κύπρο ως λάφυρο ισχύος. Και όσο η διεθνής κοινότητα ανέχεται αυτή τη στρατηγική γκριζαρίσματος της κατοχής, η Άγκυρα θα συνεχίσει να δοκιμάζει τα όρια, να κλιμακώνει και να βαφτίζει «ασφάλεια» την ωμή επιβολή τετελεσμένων.
