Δημοσιογραφική επιμέλεια Τέρενς Κουίκ
Πέντε ευρωπαϊκές χώρες δηλώνουν πεπεισμένες ότι ο Ρώσος αντικαθεστωτικός δηλητηριάστηκε με σπάνια τοξική ουσία – Το ιστορικό, οι αντιδράσεις και το γεωπολιτικό μήνυμα προς το Κρεμλίνο.
Η υπόθεση του Αλεξέι Ναβάλνι επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο, αυτή τη φορά με κοινή δήλωση πέντε ευρωπαϊκών κρατών που αναφέρουν ότι διαθέτουν στοιχεία πως ο Ρώσος αντιπολιτευόμενος δηλητηριάστηκε ενώ βρισκόταν υπό κράτηση. Το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο την υγεία ή τον θάνατό του, αλλά μετατρέπεται σε ευρωπαϊκή υπόθεση διεθνούς ασφάλειας.
Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Γαλλία, Σουηδία και Ολλανδία δήλωσαν ότι εργαστηριακές αναλύσεις εντόπισαν την παρουσία επιβατιδίνης (epibatidine), μιας εξαιρετικά ισχυρής νευροτοξικής ουσίας. Σύμφωνα με τη δήλωσή τους:
Η ουσία δεν απαντάται φυσικά στη Ρωσία.
Πρόκειται για τοξίνη υψηλής εξειδίκευσης.
Τα ευρήματα έχουν διαβιβαστεί στον Οργανισμό για την απαγόρευση των χημικών όπλων (OPCW).
Η ανακοίνωση έγινε στο περιθώριο της Συνόδου Ασφαλείας στο Μόναχο, προσδίδοντας σαφές διπλωματικό βάρος.
Ποιος ήταν ο Ναβάλνι και γιατί στοχοποιήθηκε
Ο Αλεξέι Ναβάλνι υπήρξε η πιο αναγνωρίσιμη φωνή αντιπολίτευσης απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν. Από το 2011 δημιούργησε δίκτυο κατά της διαφθοράς, δημοσίευσε έρευνες για την οικονομική ελίτ της Ρωσίας, οργάνωσε διαδηλώσεις με μαζική συμμετοχή.
Η πολιτική του επιρροή θεωρήθηκε από το Κρεμλίνο απειλή σταθερότητας.
Το ιστορικό των δηλητηριάσεων
2020 – Η πρώτη απόπειρα
Τον Αύγουστο του 2020 κατέρρευσε σε πτήση από τη Σιβηρία προς τη Μόσχα. Μεταφέρθηκε στη Γερμανία, όπου διαπιστώθηκε δηλητηρίαση με νευροτοξικό παράγοντα τύπου Νόβιτσόκ. Η υπόθεση προκάλεσε κύμα κυρώσεων της ΕΕ.
2021–2024 – Φυλάκιση
Με την επιστροφή του στη Ρωσία συνελήφθη άμεσα. Καταδικάστηκε σε πολυετείς ποινές και κρατήθηκε σε αποικίες κράτησης υπό αυστηρές συνθήκες.
2026 – Η νέα εξέλιξη
Η σημερινή ανακοίνωση δεν αφορά την παλιά υπόθεση Νόβιτσόκ, αλλά νέα ανάλυση δειγμάτων που αποδίδει τον θάνατό του σε διαφορετική, εξαιρετικά τοξική ουσία.
Γιατί έχει σημασία σήμερα
Η υπόθεση μετατρέπεται σε:
Θέμα χημικών όπλων, εφόσον εξετάζεται στο πλαίσιο διεθνών συμβάσεων.
Διπλωματικό μοχλό πίεσης προς τη Μόσχα.
Σύμβολο της κατάστασης των πολιτικών δικαιωμάτων στη Ρωσία.
Η Ρωσία αρνείται κάθε ανάμειξη. Ωστόσο, το γεγονός ότι πέντε ευρωπαϊκές χώρες παρουσιάζουν κοινή θέση δείχνει ότι το θέμα αποκτά θεσμικό βάρος και πιθανότατα θα οδηγήσει σε νέα πολιτική ένταση.
Το ευρύτερο μήνυμα
Η υπόθεση Ναβάλνι δεν αφορά πλέον μόνο έναν αντιπολιτευόμενο. Αποτελεί:
Δοκιμασία για το διεθνές σύστημα ελέγχου χημικών όπλων.
Ένδειξη της κλιμάκωσης στις σχέσεις Ρωσίας–Δύσης.
Πολιτικό σύμβολο της εσωτερικής καταστολής.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό δεν είναι αν η υπόθεση θα έχει συνέπειες, αλλά πόσο βαθιές θα είναι αυτές στις ήδη τεταμένες σχέσεις Ευρώπης και Μόσχας το 2026.
