Το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας, την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία πλησιάζει τις 1.500 ημέρες και ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη ειρηνευτικές συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι, παρουσίασε σήμερα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «η Ρωσία θα προσέλθει στο τραπέζι με πραγματική πρόθεση μόνο αν πιεστεί- αυτή είναι η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει». Το βασικό στοιχείο του πακέτου είναι η πλήρης απαγόρευση των θαλάσσιων υπηρεσιών που καλύπτει ασφάλιση, ναυτιλία και τεχνική υποστήριξη, και με στόχο την περαιτέρω αποδυνάμωση των ενεργειακών εσόδων της Ρωσίας.
Όπως τόνισε, «η Ρωσία δεν είναι ένα κράτος που αναζητά ειρήνη. Είναι μια χώρα που διεξάγει έναν πόλεμο φθοράς εναντίον αθώων πολιτών».
Αναφερόμενη στις διεθνείς διπλωματικές πρωτοβουλίες, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε αυτολεξεί:
«Μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Συνασπισμό των Προθύμων, προωθούμε ένα σχέδιο ειρήνης που περιλαμβάνει ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία. Και με τους Αμερικανούς εταίρους μας, διαμορφώνουμε ένα σχέδιο για τη μεταπολεμική ανάκαμψη και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της Ουκρανίας, ένα ενιαίο, κοινό Πλαίσιο Ευημερίας».
Όπως κατέληξε, σε όλες αυτές τις πρωτοβουλίες διατρέχει ένα κοινό νήμα: η ενίσχυση της πίεσης προς τη ρωσική πολεμική μηχανή, η στήριξη της Ουκρανίας και η επιδίωξη μιας ειρήνης που δεν θα βασίζεται στην εξάντληση των αμάχων, αλλά σε «πραγματικές εγγυήσεις ασφάλειας» και σε μια δίκαιη και βιώσιμη μεταπολεμική προοπτική.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η ρωσική πολεμική προέλαση παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, παρά το τεράστιο ανθρώπινο κόστος. Τον τελευταίο χρόνο οι ρωσικές δυνάμεις προέλασαν κατά μέσο όρο από 15 έως 70 μέτρα την ημέρα, καταλαμβάνοντας συνολικά περίπου το 0,8% της ουκρανικής επικράτειας, «με το βαρύτερο ποσοστό απωλειών που έχει καταγραφεί σε στρατιωτική επίθεση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».
Την ίδια στιγμή, όπως υπογράμμισε, το Κρεμλίνο συνεχίζει με τα εγκλήματα πολέμου, στοχοποιώντας σκόπιμα κατοικίες και πολιτικές υποδομές. Ενεργειακές εγκαταστάσεις και συστήματα θέρμανσης έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο, αφήνοντας ολόκληρες κοινότητες χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, «σε συνθήκες παγετού».
Υπό αυτό το πρίσμα, η πρόεδρος της Επιτροπής υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να «εντείνει την πίεση» ώστε να αλλάξει ο υπολογισμός κόστους του Κρεμλίνου.
Κυρώσεις σε τρεις άξονες
«Η Ρωσία θα έρθει στο τραπέζι μόνο αν πιεστεί», επανέλαβε, παρουσιάζοντας το 20ό πακέτο κυρώσεων από την έναρξη της εισβολής, το οποίο επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες: την ενέργεια, το χρηματοπιστωτικό σύστημα και το εμπόριο.
Στον ενεργειακό τομέα, η Επιτροπή προτείνει την επιβολή «πλήρους απαγόρευσης θαλάσσιων υπηρεσιών» για το ρωσικό αργό πετρέλαιο, μέτρο που, όπως τόνισε η φον ντερ Λάιεν, θα «μειώσει περαιτέρω τα ενεργειακά έσοδα της Ρωσίας» και θα καταστήσει δυσκολότερη την εξεύρεση αγοραστών. «Δεδομένου ότι η ναυτιλία είναι μια παγκόσμια δραστηριότητα, προτείνουμε να θεσπιστεί αυτή η πλήρης απαγόρευση σε συντονισμό με ομοϊδεάτες εταίρους μετά από απόφαση της G7.
Κεντρικό στοιχείο του πακέτου αποτελεί η περαιτέρω στοχοποίηση του σκιώδους ρωσικού στόλου. Η Επιτροπή προτείνει την προσθήκη 43 ακόμη πλοίων στη λίστα κυρώσεων, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στα 640 σκάφη που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, χρησιμοποιούνται για την παράκαμψη των περιορισμών στο ρωσικό πετρέλαιο.
Παράλληλα, τα μέτρα αποσκοπούν στο να καταστεί δυσκολότερη η ενίσχυση του σκιώδους στολου, περιορίζοντας την πρόσβαση της Ρωσίας σε δεξαμενόπλοια που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον σκοπό αυτό. Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπονται εκτεταμένες απαγορεύσεις στην παροχή υπηρεσιών συντήρησης και άλλων τεχνικών υπηρεσιών για LNG tankers και παγοθραυστικά, με στόχο να πληγούν περαιτέρω τα ρωσικά εξαγωγικά έργα φυσικού αερίου.
Όπως υπενθύμισε η πρόεδρος της Επιτροπής, τα μέτρα αυτά έρχονται να συμπληρώσουν την απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG που συμφωνήθηκε με το 19ο πακέτο κυρώσεων, καθώς και τη στρατηγική κατεύθυνση του RepowerEU για τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ένωσης από τη Ρωσία.
Δεύτερος πυλώνας του πακέτου είναι το χρηματοπιστωτικό σύστημα, το οποίο η πρόεδρος της Επιτροπής χαρακτήρισε ως «το αδύναμο σημείο της Ρωσίας». «Εκεί πιέζουμε σκληρά», τόνισε, παρουσιάζοντας τα μέτρα που στοχεύουν στον περιορισμό της δυνατότητας της Μόσχας να χρηματοδοτεί την οικονομική και πολεμική της δραστηριότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν προτείνει την ένταξη 20 ακόμη ρωσικών περιφερειακών τραπεζών στο καθεστώς κυρώσεων, περιορίζοντας περαιτέρω την πρόσβασή τους στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Παράλληλα, λαμβάνει μέτρα κατά κρυπτονομισμάτων, εταιρειών που τα διαπραγματεύονται και πλατφορμών που διευκολύνουν συναλλαγές, «ώστε να κλείσει ένας ακόμη δρόμος παράκαμψης» των κυρώσεων.
Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνονται και στοχευμένα μέτρα κατά τραπεζών σε τρίτες χώρες, οι οποίες, σύμφωνα με την Επιτροπή, εμπλέκονται στη διευκόλυνση παράνομου εμπορίου αγαθών που βρίσκονται ήδη υπό καθεστώς κυρώσεων, συμβάλλοντας έμμεσα στη στήριξη της ρωσικής πολεμικής οικονομίας.
Ο τρίτος άξονας του πακέτου αφορά το εμπόριο και τη βιομηχανική βάση της Ρωσίας, με στόχο να περιοριστεί περαιτέρω η πρόσβασή της σε αγαθά και πρώτες ύλες που στηρίζουν την οικονομία και την πολεμική της προσπάθεια.
Η Επιτροπή εισηγείται νέες απαγορεύσεις εξαγωγών προς τη Ρωσία σε αγαθά και υπηρεσίες, «από το καουτσούκ έως τα τρακτέρ», καθώς και σε υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας, συνολικής αξίας άνω των 360 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προτείνονται νέες απαγορεύσεις εισαγωγών από τη Ρωσία σε μέταλλα, χημικά προϊόντα και κρίσιμα ορυκτά που έως σήμερα δεν καλύπτονταν από κυρώσεις, αξίας άνω των 570 εκατ. ευρώ.
Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης περαιτέρω περιορισμούς σε είδη και τεχνολογίες που συνδέονται άμεσα με τη ρωσική πολεμική προσπάθεια, όπως υλικά που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή εκρηκτικών. Επιπλέον, προτείνεται η επιβολή ποσοστώσεων στην αμμωνία, με στόχο να τεθεί ανώτατο όριο στις υφιστάμενες εισαγωγές.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αντιμετώπιση της παράκαμψης των κυρώσεων. Η πρόεδρος της Επιτροπής ανακοίνωσε ότι η Κομισιόν ενεργοποιεί «για πρώτη φορά» το εργαλείο anti-circumvention, απαγορεύοντας την εξαγωγή μηχανών αριθμητικού ελέγχου (CNC) και ασυρμάτων προς δικαιοδοσίες όπου υπάρχει υψηλός κίνδυνος τα προϊόντα αυτά να επανεξαχθούν στη Ρωσία.
Παράλληλα, το πακέτο περιλαμβάνει ισχυρότερες νομικές ασφαλιστικές δικλίδες για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, με στόχο την προστασία τους από παραβιάσεις δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ή από «άδικη απαλλοτρίωση» περιουσιακών στοιχείων στη Ρωσία, μέσω καταχρηστικών δικαστικών αποφάσεων που συνδέονται με το καθεστώς κυρώσεων.
«Τα μέτρα αποδίδουν»
Για να στηρίξει το επιχείρημα ότι η πίεση αποδίδει, η πρόεδρος της Επιτροπής παρέθεσε στοιχεία για τα ρωσικά δημόσια έσοδα και τη μακροοικονομική εικόνα της χώρας. Όπως ανέφερε, τα δημοσιονομικά έσοδα της Ρωσίας από πετρέλαιο και φυσικό αέριο μειώθηκαν κατά 24% το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2020, διευρύνοντας το δημοσιονομικό της έλλειμμα.
Πρόσθεσε ότι τα έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο τον Ιανουάριο θα είναι τα χαμηλότερα «από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος», ενώ τα επιτόκια διαμορφώνονται στο 16% και ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός. «Αυτό επιβεβαιώνει αυτό που ήδη ξέραμε: οι κυρώσεις μας λειτουργούν», είπε, ξεκαθαρίζοντας ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να τις χρησιμοποιεί έως ότου η Ρωσία εμπλακεί σε «σοβαρές διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη».
Με φόντο την τέταρτη επέτειο από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, η πρόεδρος της Επιτροπής κάλεσε τα κράτη-μέλη να εγκρίνουν «χωρίς καθυστέρηση» το νέο πακέτο κυρώσεων. Όπως τόνισε, μια ταχεία υιοθέτηση θα έστελνε «ένα ισχυρό μήνυμα» τη στιγμή που ο πόλεμος εισέρχεται σε ένα ακόμη κρίσιμο ορόσημο.
«Η δέσμευσή μας σε μια ελεύθερη και κυρίαρχη Ουκρανία είναι ακλόνητη», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι «αν κάτι συμβαίνει, είναι ότι γίνεται ισχυρότερη μέρα με τη μέρα, μήνα με τον μήνα, χρόνο με τον χρόνο».
Στο ίδιο πλαίσιο, η πρόεδρος της Επιτροπής αναφέρθηκε και στη συνολική ευρωπαϊκή στήριξη προς το Κίεβο, σημειώνοντας ότι η ΕΕ συνεχίζει να στηρίζει την Ουκρανία τόσο στο πεδίο όσο και σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο. Όπως ανέφερε, αποστέλλονται «εκατοντάδες γεννήτριες» ώστε να διατηρηθεί η ηλεκτροδότηση και η θέρμανση σε σπίτια, νοσοκομεία και καταφύγια, την ώρα που οι ρωσικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές συνεχίζονται.
Υπενθύμισε επίσης ότι το Συμβούλιο ενέκρινε το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, διασφαλίζοντας ότι «έχει τα μέσα να αμυνθεί και να παραμείνει ισχυρή» απέναντι στις συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις.
