Το Ντονμπάς είναι η ανατολική ουκρανική περιοχή που περιλαμβάνει τις περιφέρειες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ. Η σημασία της δεν είναι μόνο ιστορική, αλλά και στρατηγική και οικονομική: πλούσια σε άνθρακα, σιδηροδρομικές υποδομές, χαλυβουργεία, αγροτικά εδάφη και πρόσβαση στη Θάλασσα του Αζόφ. Με λίγα λόγια, πρόκειται για τον «ενεργειακό και βιομηχανικό θώρακα» της Ουκρανίας.
Για τη Ρωσία, το Ντονμπάς δεν είναι απλά μια περιοχή. Ο Πούτιν βλέπει εκεί την «ιστορική Ρωσία», ισχυριζόμενος ότι οι Ουκρανοί και οι Ρώσοι ανήκουν στην ίδια ιστορική κοινότητα. Η Μόσχα χρησιμοποιεί αυτόν τον ισχυρισμό για να δικαιολογήσει την πίεση που ασκεί, με στόχο τον έλεγχο περιοχών με μεγάλο ποσοστό ρωσόφωνων κατοίκων.
Η αρχή της σύγκρουσης: Κριμαία και αυτονομιστές
Η σύγκρουση ξεκίνησε ουσιαστικά το 2014, όταν η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία, αψηφώντας το διεθνές δίκαιο. Ταυτόχρονα, υποστήριξε τους φιλορώσους αυτονομιστές στο Ντονμπάς, παρέχοντας οπλισμό, εκπαίδευση και στρατιωτικούς συμβούλους. Αν και η Ρωσία αρνείται για χρόνια τη στρατιωτική της παρουσία, ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ουκρανικές αρχές τεκμηριώνουν την ενεργή συμμετοχή της.
Η σύγκρουση στο Ντονμπάς παρέμεινε «χαμηλής έντασης» για σχεδόν οκτώ χρόνια, με περίπου 14.000 νεκρούς, μέχρι την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, όταν ο Πούτιν αναγνώρισε τις αυτοανακηρυχθείσες «Λαϊκές Δημοκρατίες» του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ.
Το στρατιωτικό τοπίο σήμερα
Παρά το ρωσικό υπεροπτικό πλεονέκτημα, η Μόσχα ελέγχει σχεδόν όλη την περιφέρεια Λουχάνσκ και περίπου το 70% του Ντονέτσκ. Το υπόλοιπο τμήμα, που η Ρωσία απαιτεί να παραδοθεί, είναι ακόμη υπό ουκρανικό έλεγχο και αποτελεί ζώνη σφοδρών συγκρούσεων. Το Institute for the Study of War εκτιμά ότι η πλήρης κατάληψη των εναπομεινάντων περιοχών θα διαρκέσει τουλάχιστον 18 μήνες.
Από στρατηγική σκοπιά, η απώλεια του Ντονμπάς θα αφήσει την ανατολική Ουκρανία εκτεθειμένη σε μελλοντικές επιθέσεις, καθώς η περιοχή λειτουργεί σαν «αμυντικός δακτύλιος», με βιομηχανικές πόλεις, σιδηροδρομικές γραμμές και οδικούς άξονες που προστατεύουν την πρώτη γραμμή άμυνας της χώρας.
Οι διαπραγματεύσεις και οι «κόκκινες γραμμές»
Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Ουκρανία συναντήθηκαν πρόσφατα στο Άμπου Ντάμπι, στο πρώτο τριμερές ραντεβού μετά την εισβολή του 2022. Το μόνο ανοιχτό ζήτημα παραμένει το Ντονμπάς. Ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να παραχωρήσει μόνιμα εδάφη, ενώ από τη ρωσική πλευρά υπογραμμίζεται ότι δεν μπορεί να υπάρξει μακροπρόθεσμος διακανονισμός χωρίς επίλυση του εδαφικού ζητήματος.
Μια αμερικανική πρόταση πρότεινε τη δημιουργία «ελεύθερης οικονομικής ζώνης» υπό ουκρανικό έλεγχο, με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά παραμένει ασαφές αν η Ρωσία θα δεχθεί ένα τέτοιο σενάριο.
Ζωή υπό ρωσική κατοχή
Στις περιοχές που ελέγχει η Ρωσία, διεθνείς οργανώσεις καταγράφουν σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων: αυθαίρετες συλλήψεις, εξαφανίσεις, βασανιστήρια, σεξουαλική βία και καταστολή πολιτικών ελευθεριών. Κάτοικοι αναφέρουν εξαναγκαστική αποδοχή ρωσικών διαβατηρίων, ιδεολογική κατήχηση των παιδιών και βίαιες τιμωρίες κάθε μορφής αντίστασης.
Η απώλεια του Ντονμπάς δεν είναι μόνο στρατηγικό πλήγμα για την Ουκρανία, αλλά και ανθρωπιστική τραγωδία για τους κατοίκους της περιοχής.
Το Ντονμπάς παραμένει το «μήλον της έριδος» στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας: η στρατηγική σημασία, η οικονομική δύναμη και η ιστορική φόρτιση το καθιστούν αδιαπραγμάτευτο για το Κίεβο, αλλά ταυτόχρονα πόλο έλξης για τη Μόσχα, που βλέπει εκεί την «ενωμένη Ρωσία» των ονείρων της.
Με πληροφορίες από το CNN
