Δημοσιογραφική επιμέλεια Τέρενς Κουίκ
Ο πόλεμος κατά του Ιράν δεν μετριέται μόνο σε πυραύλους, στόχους και γεωπολιτικό ρίσκο. Μετριέται και σε λογαριασμούς που ανεβαίνουν με ταχύτητα πολέμου: σε μισθοδοσίες, καύσιμα, πτήσεις, αναχαιτίσεις, βλήματα αεράμυνας και ναυτικές αναπτύξεις. Και όσο η σύγκρουση απλώνεται από τον Περσικό Κόλπο μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο, τόσο μεγαλώνει και το δημοσιονομικό βάρος για ΗΠΑ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ελλάδα, Γαλλία και Ιταλία.
Για τις ΗΠΑ, το πιο συγκρατημένο ανοιχτό estimate που κυκλοφορεί αυτή τη στιγμή είναι αυτό που αναπαράγεται από ανάλυση του Costs of War: περίπου 891,4 εκατ. δολάρια την ημέρα. Με δεδομένο ότι η εκστρατεία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ένα απλό τρέξιμο του ίδιου ρυθμού μέχρι τις 14 Μαρτίου 2026 ανεβάζει τον λογαριασμό στα περίπου 13,37 δισ. δολάρια.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτός ο αριθμός μάλλον δεν είναι το ταβάνι, αλλά το κατώφλι. Σύμφωνα με το Reuters, η κυβέρνηση Τραμπ είπε σε κλειστή ενημέρωση στο Κογκρέσο ότι οι πρώτες έξι ημέρες του πολέμου κόστισαν στις ΗΠΑ τουλάχιστον 11,3 δισ. δολάρια, ενώ μόνο τα πυρομαχικά των πρώτων δύο ημερών έφτασαν τα 5,6 δισ. δολάρια. Αυτό σημαίνει ότι στην αρχική φάση ο ρυθμός καύσης έτρεχε περίπου στα 1,88 δισ. δολάρια την ημέρα, δηλαδή πολύ υψηλότερα από την ανοιχτή εκτίμηση των 891,4 εκατ.
Η ίδια η αποσπασματική εικόνα δείχνει γιατί το αμερικανικό κόστος είναι τόσο δύσκολο να κλειδώσει με ακρίβεια. Με βάση την έκθεση του Costs of War, σημειώνεται ότι μόνο σε ένα πακέτο επιχείρησης οι ΗΠΑ έριξαν 40 βόμβες GBU-57A/B MOP, κινητοποίησαν 7 βομβαρδιστικά B-2 και εκτόξευσαν 24 Τομαχοκ, με ενδεικτικό κόστος 49-70 εκατ. δολ. για τις MOP, 31,75-37,8 εκατ. για τα B-2 και 36-45,6 εκατ. για τους Tomahawk. Με απλά λόγια, κάθε νέο κύμα επιχειρήσεων μπορεί να προσθέτει εκατοντάδες εκατομμύρια μέσα σε ώρες.
Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ο λογαριασμός είναι διαφορετικός αλλά εξίσου βαρύς: δεν αφορά τόσο επιθετικές επιχειρήσεις, όσο το πανάκριβο κόστος της άμυνας. Σύμφωνα με καταγραφή του Reuters, τα Εμιράτα είχαν μέχρι τις 10 Μαρτίου εντοπίσει 253 βαλλιστικούς πυραύλους, από τους οποίους 233 αναχαιτίστηκαν, καθώς και 1.440 drones, από τα οποία 1.359 αναχαιτίστηκαν, ενώ 8 cruise missiles καταστράφηκαν.
Αν κάποιος βάλει πάνω σε αυτούς τους αριθμούς τις γνωστές τιμές αναχαιτιστών από τη Missile Defense Advocacy Alliance – 3,73 εκατ. δολ. για έναν Patriot PAC-3, περίπου 996.736 δολ. για NASAMS AMRAAM 120 και περίπου 2,1 εκατ. δολ. για SM-2 – τότε προκύπτει ένα πολύ συντηρητικό κατώτατο κόστος αναχαιτίσεων περίπου 2,24 δισ. δολαρίων για τα ΗΑΕ. Αν στους βαλλιστικούς πυραύλους χρησιμοποιήθηκε, όπως συμβαίνει συχνά, βολή δύο αναχαιτιστών ανά στόχο, τότε η ίδια άσκηση ανεβάζει τον λογαριασμό περίπου στα 3,11 δισ. δολάρια. Αυτή δεν είναι επίσημη κρατική αποτίμηση, αλλά μια τεκμηριωμένη δημοσιογραφική εκτίμηση βάσει του αριθμού των αναχαιτίσεων και του καταλόγου κόστους ανά βλήμα.
Για την Ελλάδα, το τοπίο είναι πιο θολό, επειδή δεν υπάρχει επίσημος δημόσιος λογαριασμός. Αυτό που ξέρουμε από το Reuters είναι ότι η Αθήνα έχει στείλει στην περιοχή τις φρεγάτες Κίμων και Ψαρά, έχει αναπτύξει 4 F-16 Viper στη δυτική Κύπρο και έχει τοποθετήσει σύστημα Patriot στην Κάρπαθο για την προστασία της ανατολικής Κρήτης.
Εκεί που μπορούμε να βάλουμε μια πρώτη αριθμητική βάση είναι στα μαχητικά. Επίσημος αμερικανικός πίνακας fixed reimbursable rates για το 2025 κοστολογεί την ώρα πτήσης ενός F-16C στα 25.807 δολάρια. Με αυτό το benchmark, ένα υποθετικό πακέτο 4 αεροσκαφών που πετά 6 ώρες συνολικά το καθένα κοστίζει περίπου 619.368 δολάρια μόνο σε ώρες πτήσης – χωρίς όπλα, χωρίς προσωπικό εδάφους, χωρίς επιφυλακές, χωρίς καύσιμα υποστήριξης βάσης και χωρίς το κόστος των ναυτικών μονάδων. Είναι, δηλαδή, ένα ενδεικτικό κατώφλι και όχι ο πλήρης λογαριασμός.
Το μεγάλο «άγνωστο Χ» για την Ελλάδα είναι οι φρεγάτες και η αεράμυνα. Αν το ελληνικό Patriot χρειαστεί να εμπλακεί, κάθε βολή PAC-3 κινείται γύρω στα 3,73 εκατ. δολάρια ανά αναχαιτιστή. Όμως μέχρι στιγμής δεν υπάρχει δημόσια, επιβεβαιωμένη καταγραφή ελληνικών εκτοξεύσεων, άρα δεν μπορεί να προστεθεί αξιόπιστα τέτοιο κόστος στο ρεπορτάζ. Αυτό σημαίνει ότι ο μέχρι τώρα ελληνικός λογαριασμός είναι σίγουρα μεγαλύτερος από τις απλές ώρες πτήσης, αλλά όχι ακόμη ποσοτικοποιημένος με ακρίβεια.
Η Γαλλία είναι πιθανότατα η ευρωπαϊκή χώρα με το βαρύτερο αποτύπωμα στην περιοχή. Ο Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε ανάπτυξη περίπου δώδεκα ναυτικών μονάδων, μαζί με την ομάδα μάχης του αεροπλανοφόρου της χώρας, στην Ανατολική Μεσόγειο, την Ερυθρά Θάλασσα και δυνητικά τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, η Γαλλία συγκαταλέγεται στις χώρες που έστειλαν δυνάμεις αεράμυνας στην Κύπρο μετά το χτύπημα στη βάση Ακρωτηρίου. Δεν υπάρχει ακόμη δημόσια επίσημη γαλλική αποτίμηση σε ευρώ, αλλά είναι σαφές ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη και ακριβότερη ευρωπαϊκή στρατιωτική στάση στην τρέχουσα κρίση.
Η Ιταλία έχει επίσης ανακοινώσει ότι θα στείλει ναυτικά μέσα για την προστασία της Κύπρου, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής κίνησης μαζί με Γαλλία, Ισπανία και Ολλανδία. Και εδώ, όμως, ο ακριβής λογαριασμός δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Αν υπάρξουν αναχαιτίσεις από ευρωπαϊκά συστήματα τύπου Aster 30, η ενδεικτική τιμή ανά βλήμα κινείται γύρω στα 2 εκατ. δολάρια, αλλά προς το παρόν δεν υπάρχουν δημόσια επαληθευμένα στοιχεία για το πόσες τέτοιες βολές έχουν γίνει από ιταλικά μέσα στην παρούσα κρίση.
Για τη Γερμανία, αντίθετα, η εικόνα είναι μέχρι στιγμής πιο περιορισμένη. Το Reuters μετέδωσε στις 5 Μαρτίου ότι το Βερολίνο δεν σχεδίαζε να στείλει επιπλέον στρατιωτική υποστήριξη στη Μέση Ανατολή, παρότι άλλοι Ευρωπαίοι σύμμαχοι ανακοίνωναν κινήσεις προς την Ανατολική Μεσόγειο. Την επόμενη ημέρα, άλλο ρεπορτάζ του Reuters σημείωνε ότι περίπου 500 Γερμανοί στρατιώτες βρίσκονται ήδη στην περιοχή, κυρίως σε Ιράκ και Ιορδανία, ενώ μέρος του προσωπικού απομακρυνόταν για λόγους ασφαλείας. Με τα σημερινά δεδομένα, λοιπόν, δεν υπάρχει ξεχωριστός γερμανικός «λογαριασμός Κύπρου» ανάλογος με της Γαλλίας, της Ιταλίας ή της Ελλάδας.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη εξελιχθεί σε μια μηχανή κατανάλωσης δισεκατομμυρίων. Για τις ΗΠΑ, το ημερήσιο κόστος κινείται από τα 891,4 εκατ. δολάρια της πιο συντηρητικής ανοιχτής εκτίμησης έως ρυθμούς σχεδόν 1,9 δισ. δολαρίων την ημέρα στην πρώτη φάση, σύμφωνα με τα στοιχεία που μεταφέρθηκαν στο Κογκρέσο. Για τα ΗΑΕ, η άμυνα από μόνη της φαίνεται να έχει ήδη λογαριασμό δισεκατομμυρίων. Και για την Ευρώπη – από την Ελλάδα μέχρι τη Γαλλία και την Ιταλία – το κόστος ανεβαίνει ακόμη κι όταν οι αποστολές βαφτίζονται «αμυντικές»: γιατί κάθε ώρα πτήσης, κάθε ημέρα πλου και κάθε αναχαιτιστής πληρώνεται ακριβά, πολύ πριν γραφτεί ο τελικός απολογισμός.
