Το Ιράν βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς κοινωνικής και πολιτικής κρίσης, καθώς ένα νέο κύμα μαζικών διαδηλώσεων συγκλονίζει τη χώρα, προκαλώντας εκατοντάδες θανάτους και χιλιάδες συλλήψεις. Το ερώτημα για το αν και πώς μπορεί να ανατραπεί το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης επανέρχεται στο προσκήνιο, ενώ ταυτόχρονα πυροδοτούνται σενάρια στρατιωτικής επέμβασης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, εφόσον ο Ντόναλντ Τραμπ αποφασίσει να προχωρήσει σε επίθεση.
Σύμφωνα με το BBC, η ιστορία των τελευταίων 17 ετών δείχνει ότι το Ιράν έχει αντιμετωπίσει επανειλημμένα παρόμοιες κρίσεις χωρίς ποτέ να πλησιάσει το σημείο κατάρρευσης του καθεστώτος. Κάθε νέο κύμα διαμαρτυριών εγείρει τα ίδια ερωτήματα: τι θα χρειαζόταν για να ανατραπεί η Ισλαμική Δημοκρατία και πώς θα καταγραφεί το κρίσιμο σημείο καμπής.
Για να τεθεί το καθεστώς σε πραγματικό και άμεσο κίνδυνο, θα απαιτούνταν ουσιαστική μεταστροφή σημαντικών τμημάτων των δυνάμεων ασφαλείας υπέρ των διαδηλωτών. Μέχρι σήμερα, κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί, γεγονός που καθιστά πρόωρη την εκτίμηση για τη διαρροή του ιστού του καθεστώτος από το κύμα οργής.
Η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει έναν από τους πιο βαθιά ριζωμένους και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ασφαλείας διεθνώς, με δίκτυα πληροφοριοδοτών, εκτεταμένη παρακολούθηση επικοινωνιών και τον πολυάριθμο παραστρατιωτικό μηχανισμό Basij, που έχει ως αποστολή τη διαφύλαξη των θεοκρατικών αξιών.
Η πολιτική καταστολής έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στο παρελθόν, με χρήση ακραίας βίας, μαζικές συλλήψεις και βασανιστήρια κρατουμένων. Ο τρόπος αυτός περιγράφεται ως πολιτική «αποτροπής μέσω φόβου», η οποία, παρά το κοινωνικό κόστος και τη διεθνή κατακραυγή, παραμένει αποδοτική για το καθεστώς.
Την ίδια στιγμή, η πιθανότητα εξωτερικής στρατιωτικής παρέμβασης προσθέτει αβεβαιότητα. Ο Ντόναλντ Τραμπ διαθέτει στη διάθεσή του πολλαπλές στρατιωτικές επιλογές σε περίπτωση επίθεσης, με στόχο κυρίως τον πυρήνα του μηχανισμού ασφαλείας: το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), τις δυνάμεις Basij και, σε ακραία περίπτωση, τον ίδιο τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι μια τέτοια στρατηγική φέρει σοβαρούς κινδύνους αντιστροφής, καθώς ενδεχόμενες απώλειες αμάχων μπορεί να ενισχύσουν το αφήγημα του καθεστώτος ότι οι διαδηλωτές είναι «τρομοκράτες που υπακούουν στον Τραμπ».
Το Ιράν διαθέτει ακόμα μέσα αντίδρασης, όπως βαλλιστικούς πυραύλους, συμμαχικές δυνάμεις όπως οι Χούθι στην Υεμένη και δυνατότητα να πλήξει τη διεθνή ναυσιπλοΐα, ακόμη και με ναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ, ενός κρίσιμου σημείου για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Παράλληλα, η χώρα έχει χάσει βασικούς συμμάχους στη Συρία και έχει δει το Ισραήλ να πλήττει ανεμπόδιστα στρατηγικούς στόχους.
Οι αριθμοί των νεκρών στις διαδηλώσεις ποικίλλουν ανάλογα με τις πηγές. Η ΜΚΟ Iran Human Rights (IHR) αναφέρει επιβεβαιωμένα τουλάχιστον 192 θανάτους διαδηλωτών, αλλά προειδοποιεί ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να ξεπερνά τα 2.000. Η HRANA καταγράφει 554 θανάτους, μεταξύ αυτών 496 διαδηλωτές και 48 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, καθώς και 10.681 συλλήψεις. Οι Μουτζαχεντίν του Λαού, απαγορευμένη οργάνωση στο Ιράν, κάνουν λόγο για πάνω από 3.000 νεκρούς.
Το καθεστώς φαίνεται να αντιμετωπίζει την πιο σοβαρή πρόκληση των τελευταίων δεκαετιών, αλλά οι εσωτερικές δυνάμεις καταστολής και η πιθανότητα εξωτερικής στρατιωτικής εμπλοκής δημιουργούν ένα επικίνδυνα αβέβαιο μέλλον για τη χώρα. Το αν η συνδυασμένη πίεση εσωτερικής εξέγερσης και εξωτερικής στρατιωτικής απειλής μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική ανατροπή παραμένει άγνωστο, ενώ οι νεκροί και οι συλλήψεις συνεχίζουν να αυξάνονται.
Πηγή φωτογραφιών: EUROKINISSI
