Φον ντερ Λάιεν: «Η διάχυση της κρίσης είναι πραγματικότητα» – Μήνυμα για αλλαγή στην εξωτερική πολιτική της ΕΕ
Η σύγκρουση με το Ιράν εξελίσσεται ήδη σε περιφερειακή κρίση με ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες, προειδοποίησε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τονίζοντας ότι «η διάχυση της κρίσης είναι ήδη πραγματικότητα». Μιλώντας κατά την έναρξη της Διάσκεψης των Πρέσβεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU Ambassadors Conference) στις Βρυξέλλες, υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προσαρμόσει την εξωτερική της πολιτική σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί ως θεματοφύλακας της παλιάς διεθνούς τάξης και οφείλει να είναι έτοιμη να προβάλλει την ισχύ της πιο αποφασιστικά, ενώ «η ασφάλεια πρέπει να γίνει η οργανωτική αρχή της ευρωπαϊκής δράσης».
Στο πλαίσιο αυτό, επανήλθε εμμέσως και στη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις στην εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών στο σημερινό σύστημα που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ομοφωνία των κρατών-μελών.
«Πρέπει να αναλογιστούμε αν το σύστημα που οικοδομήσαμε, με όλες τις καλοπροαίρετες προσπάθειες για συναίνεση και συμβιβασμό, αποτελεί σήμερα βοήθεια ή εμπόδιο για την αξιοπιστία μας ως γεωπολιτικού δρώντα», δήλωσε. Αναγνωρίζοντας ότι πρόκειται για «ένα δύσκολο μήνυμα και μια δύσκολη συζήτηση», πρόσθεσε ότι αν η Ευρώπη θέλει μια πιο ρεαλιστική εξωτερική πολιτική που θα λαμβάνει υπόψη τα στρατηγικά της συμφέροντα, «πρέπει να είναι σε θέση να την υλοποιήσει», σημειώνοντας ότι αυτό βρίσκεται στον πυρήνα του σημερινού της μηνύματος».
Η συζήτηση αυτή συνδέεται και με τον τρόπο λειτουργίας της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, όπου πολλές αποφάσεις εξακολουθούν να απαιτούν ομοφωνία των 27 κρατών-μελών μια διαδικασία που έχει επανειλημμένα οδηγήσει σε μπλοκαρίσματα ευρωπαϊκών αποφάσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η στάση της Ουγγαρίας, η οποία έχει μπλοκάρει την υλοποίηση του πακέτου χρηματοδότησης ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, παρά τη γενική πολιτική συμφωνία των ηγετών της ΕΕ για τη στήριξη του Κιέβου.
Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε πάντως ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί την αιτία αυτής της συζήτησης για την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Όπως είπε, πρόκειται περισσότερο για σύμπτωμα μιας βαθύτερης γεωπολιτικής μεταβολής. «Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή δεν είναι το έναυσμα για αυτή τη συζήτηση, αλλά σύμπτωμα ενός ευρύτερου ζητήματος όπως ήταν και η υπόθεση της Γροιλανδίας, όπως είναι και η Ουκρανία», ανέφερε.
Η πρόεδρος της Επιτροπής σημείωσε επίσης ότι η διεθνής συζήτηση γύρω από τη σύγκρουση επικεντρώνεται συχνά στο ερώτημα αν πρόκειται για «πόλεμο επιλογής ή πόλεμο αναγκαιότητας». Όπως είπε όμως, η αντιπαράθεση αυτή χάνει σε μεγάλο βαθμό το ουσιαστικό ζήτημα. «Η Ευρώπη πρέπει να επικεντρωθεί στην πραγματικότητα της κατάστασης και να δει τον κόσμο όπως είναι σήμερα», δήλωσε.
Αναφερόμενη στο ιρανικό καθεστώς, υποστήριξε ότι «δεν πρέπει να χυθούν δάκρυα για το ιρανικό καθεστώς», το οποίο, τόνισε, έχει επιβάλει καταστολή στον ίδιο του τον λαό και έχει συμβάλει στην αποσταθεροποίηση της περιοχής μέσω οργανώσεων που διαθέτουν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Παράλληλα σημείωσε ότι πολλοί Ιρανοί, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στη διασπορά, ελπίζουν πως οι σημερινές εξελίξεις μπορεί να ανοίξουν «έναν δρόμο προς ένα ελεύθερο Ιράν». «Ο λαός του Ιράν αξίζει ελευθερία, αξιοπρέπεια και το δικαίωμα να αποφασίσει ο ίδιος για το μέλλον του», δήλωσε, ακόμη κι αν όπως είπε η πορεία αυτή ενδέχεται να συνοδευτεί από κινδύνους και αστάθεια.
Η φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε επίσης ότι η κρίση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει άμεσα και την ευρωπαϊκή ασφάλεια. «Βλέπουμε μια περιφερειακή σύγκρουση με ακούσιες συνέπειες και η διάχυση της κρίσης είναι ήδη πραγματικότητα», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι επιπτώσεις αγγίζουν την ενέργεια, το εμπόριο, τις μεταφορές αλλά και τις μετακινήσεις πληθυσμών.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε και στις επιπτώσεις που αγγίζουν άμεσα την Ευρώπη, σημειώνοντας ότι βρετανικές στρατιωτικές βάσεις στην Κύπρο έχουν στοχοποιηθεί, ενώ εξέφρασε «την πλήρη αλληλεγγύη τγς ΕΕ προς την Κύπρο».
Στο πλαίσιο αυτό υπογράμμισε ότι η ασφάλεια και η άμυνα πρέπει να αποτελέσει βασικό άξονα της ευρωπαϊκής στρατηγικής τα επόμενα χρόνια. «Η ασφάλεια πρέπει να γίνει η οργανωτική αρχή της δράσης μας», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει σημαντικά τις αμυντικές της δυνατότητες σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Όπως σημείωσε, τα κράτη-μέλη αυξάνουν ήδη σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν επενδύσεις έως και 800 δισ. ευρώ μέχρι το 2030 για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον πόλεμο στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να στηρίζει το Κίεβο ανεξαρτήτως των εξελίξεων σε άλλα γεωπολιτικά μέτωπα. «Η Ευρώπη θα σταθεί πάντα στο πλευρό της Ουκρανίας, ό,τι κι αν συμβαίνει αλλού στον κόσμο», δήλωσε.
Παράλληλα αναφέρθηκε και στην προοπτική διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημειώνοντας ότι είναι κρίσιμο η ΕΕ να προετοιμαστεί για την επόμενη φάση ένταξης νέων χωρών. «Είναι υψίστης σημασίας να φέρουμε ήδη από τώρα πιο κοντά στην Ένωσή μας τα Δυτικά Βαλκάνια, τη Μολδαβία και την Ουκρανία», δήλωσε, ενώ στις Βρυξέλλες βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη συζήτηση για πιθανή επίσπευση των διαδικασιών ένταξης με ειδικά ενδιάμεσα καθεστώτα πριν από την πλήρη ένταξη στην Ένωση.
Άλλος βασικός άξονας της στρατηγικής που παρουσίασε είναι το εμπόριο και οι επενδύσεις, τα οποία όπως τόνισεαποτελούν πλέον εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος για την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Το εμπόριο δεν είναι μόνο οικονομία. Είναι και ισχύς», δήλωσε.
